Асосий қисмга ўтиш
SHAXS
Лазар Ремпел
Тузатиш таклиф қилиш

Лазар Ремпел

Ўзбек совет санъатшуноси ва шарқшуноси, санъатшунослик доктори, профессор; Ўзбекистон ва Ўрта Осиё меъморчилиги ҳамда амалий санъати тарихини ўрганган, Ҳамза номидаги давлат мукофоти лауреати.

Фаолият:
Олим, Педагог, Шарқшунос
Туғилган:
19 ноябр 1907(84 ёш) ♏ — 27 апрел 1992
  • Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти

Биография

Лазар Израилевич Ремпел 1907-йил 6-ноябрда (эски услубда; янги услубда 19-ноябр) Кишинёвда дунёга келган. 1914-йилда оила отаси ортидан Бихов шаҳрига кўчган, 1917-йилда урушдан қочиб Феодосияга борган, 1923-йилда отаси вафот этгач, Симферополга ўрнашган.

1924-йилдан Симферополдаги Таврида марказий музейида амалиётчи, сўнг илмий ходим ва бўлим мудири бўлиб ишлаган. 1928-йилда Москвага кетиб, 1931-йилда университетни тугатган, 1931–1933-йилларда Давлат санъатшунослик академиясида аспирантурада ўқиган, Шарқ маданияти музейида, Коммунистик академиянинг адабиёт ва санъат институтида, 1934–1937-йилларда Бутуниттифоқ меъморчилик академиясида ишлаган, Москва фалсафа, адабиёт ва тарих институтида дарс берган. Талабалик давридаёқ Ўрта Осиё санъатига қизиқиб, 1930-йилда шу мавзудаги дастлабки илмий мақоласини эълон қилган; 1932-йилда Совет Закавказеси тасвирий санъати ҳақида, 1935-йилда урушдан кейинги Италия меъморчилиги ҳақида китоб чиқарган.

1937-йилда унинг иккинчи турмуш ўртоғи, санъатшунос Т. В. Вязниковтсева ҳибсга олингач, Ремпелнинг ўзи ҳам оила аъзоси сифатида Эски Бухорога сургун қилинган. У ерда аввал сураткаш, кейин Бухоро музейининг илмий ходими бўлган; 1939–1948-йилларда Самарқанд вилоят музейида ишлаган, 1948-йилда Жамбулга (Қозоғистон) юборилиб, мактабда чизмачиликдан дарс берган, сўнг вилоят музейида хизмат қилган. У 1954-йилда оқланган.

1954-йилдан Тошкентда яшаган: Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг Санъатшунослик институтида илмий ходим, 1955-йилдан меъморчилик, тасвирий ва амалий санъат бўлими мудири бўлган. 1957–1961-йилларда А. Н. Островский номидаги Тошкент театр ва рассомлик институтида санъат тарихи ва назарияси кафедрасини бошқарган. 1963-йилда санъатшунослик доктори даражасини, 1966-йилда профессор унвонини олган.

Г. А. Пугаченкова билан биргаликда Бухоро, Фарғона, Самарқанд ва республиканинг бошқа ҳудудларига санъатшунослик экспедицияларини уюштирган, жумладан, Ўзбекистонда сақланиб қолган барча масжидларни ўрганган. Асосий асарлари — «Панжара», «Ўзбекистоннинг меъморий нақшлари», «Ўзбекистон санъати тарихи», «Узоқ ва яқин», «Даврлар занжири». 1966-йилда «Ўзбекистон санъати тарихи» монографияси учун Пугаченкова билан ҳамкорликда Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофотига сазовор бўлган; ўша йили унга Ўзбекистон ССР фан арбоби унвони берилган.

1990-йилда Москвага кўчган. 1992-йил 27-апрелда Москвада вафот этган ва Востряково қабристонига дафн этилган. Москвада ёзилган «Менинг замондошларим» хотиралари ўша йили Тошкентда нашр этилган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1924–1928
    Таврида марказий музейи

    Симферополдаги музейда амалиётчи, илмий ходим ва бўлим мудири бўлган.

  2. 1928–1937
    Москвада ўқиш ва иш

    Университетни тугатган, аспирантурада ўқиган, Шарқ маданияти музейи, Коммунистик академия ва Бутуниттифоқ меъморчилик академиясида ишлаган.

  3. 1937
    Эски Бухорога сургун

    Турмуш ўртоғи ҳибсга олингач, унинг оила аъзоси сифатида Эски Бухорога юборилган, музейда ишлаган.

  4. 1939–1948
    Самарқанд вилоят музейи

    Музейнинг илмий ходими бўлган.

  5. 1948–1954
    Жамбулда

    Мактабда чизмачиликдан дарс берган, кейин вилоят музейида ишлаган; 1954-йилда оқланган.

  6. 1954–1955
    Тошкентга кўчиши

    Санъатшунослик институтида илмий ходим бўлиб ишлай бошлаган.

  7. 1955
    Бўлим мудири

    Меъморчилик, тасвирий ва амалий санъат бўлимини бошқарган.

  8. 1957–1961
    Театр ва рассомлик институти

    Санъат тарихи ва назарияси кафедраси мудири ва профессори бўлган.

  9. 1963
    Санъатшунослик доктори

    Докторлик даражасини олган; 1966-йилда профессор унвони берилган.

  10. 1966
    Давлат мукофоти ва фан арбоби унвони

    Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти ҳамда Ўзбекистон ССР фан арбоби унвонига сазовор бўлган.

  11. 1990
    Москвага кўчиши

    Умрининг сўнгги йилларини Москвада ўтказган.

  12. 1992
    Вафоти

    27-апрелда Москвада вафот этган.

Асарлар

  • «Суғд чавандози» (1948)
    Монография

    Н. Н. Забелина билан ҳаммуаллифликда, Тошкентда нашр этилган.

  • «Бухоро» (1949)
    Монография

    Г. А. Пугаченкова билан бирга ёзилган, СССР халқлари меъморчилик хазиналари туркумида чиққан.

  • «Панжара. Меъморий панжаралар ва уларнинг ясалиши» (1957)
    Монография

    Меъморий панжаралар ва уларни қуриш усулларига бағишланган.

  • «Ўзбекистоннинг меъморий нақшлари» (1961)
    Монография

    Меъморий нақшнинг тараққиёти ва қурилиш назарияси ҳақида.

  • «Ўзбекистон санъати тарихи (қадимги даврдан XIX аср ўрталаригача)» (1965)
    Монография

    Г. А. Пугаченкова билан ҳаммуаллифликда; 1966-йилги Давлат мукофоти шу асар учун берилган.

  • «Афросиёбнинг ўймакор штуки» (1971)
    Монография

    И. А. Ахраров билан ҳаммуаллифликда ёзилган.

  • «Ўрта Шарқ санъати» (1978)
    Тўплам

    Санъат тарихи ва назариясига оид танланган асарлар.

  • «Узоқ ва яқин» (1982)
    Китоб

    Эски Бухоронинг ҳаёти, турмуши, қурилиши, ҳунармандчилиги ва санъатига оид лавҳалар.

  • «Даврлар занжири» (1987)
    Китоб

    Ўрта Осиё анъанавий санъатидаги асрий тимсоллар ва кўчиб юрувчи сюжетлар ҳақида.

  • «Менинг замондошларим» (1992)
    Хотиралар

    Москвада ёзилган, Тошкентда нашр этилган.