Асосий қисмга ўтиш

Лутфихоним Саримсоқова

Ўзбек совет театр ва кино актрисаси, хонанда; Муқимий номидаги театр актрисаси, «Сен етим эмассан» филмидаги Фотима опа роли ижрочиси, СССР халқ артисти.

Фаолият:
Актриса, Хонанда, Кино актёри, Театр актёри
Тахаллуси:
Лутфихон ая
Туғилган:
8 май 1896(94 ёш) ♉ — 14 январ 1991
Туғилган жой:
Риштон тумани, Фарғона
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • Ўзбекистон ССР халқ артисти
  • СССР халқ артисти
  • Ленин ордени
  • Октябрь инқилоби ордени
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • Халқлар дўстлиги ордени

Биография

Лутфихоним Саримсоқова 1896-йил 8-майда (эски услубда 26-апрелда) Фарғона вилояти Риштон туманидаги Оқер қишлоғида (бошқа манбаларга кўра, Риштоннинг ўзида) камбағал деҳқон оиласида туғилган. Касб танлашига 1920-йилларда Риштонда Ҳамзанинг сайёр театр труппаси кўрсатган «Бой ила хизматчи», «Майсаранинг иши» ва «Паранжи сирлари» спектакллари катта таъсир қилган.

Дастлаб ҳаваскорлик томошаларида қатнашган, Қўқонда хотин-қизлар тўгарагида ижодий фаолиятини бошлаган; 1925-йилдан профессионал саҳнада чиқа бошлаган. 1926–1928-йилларда Қўқон театрида, 1928–1931-йилларда Андижон театрида, 1931–1934-йилларда Фарғона театрида (бошқа манбаларга кўра, Марғилон театрида) ишлаган. 1934-йилдан Тошкентдаги Ўзбек мусиқали театри актрисаси бўлган; театр 1939-йилда бўлинганидан кейин Муқимий номидаги мусиқали драма театрида 1973-йилгача ишлаган. 1939–1940-йилларда Ўзбекистон давлат филармонияси қошидаги дуторчи хотин-қизлар ансамблининг ташкилотчиси ва бадиий раҳбари бўлган.

Саҳнада икки йўналиш унинг ижодининг асосини ташкил этган: муштипар оналар образлари («Гулсара»даги Ойсара, «Нурхон»даги Кимё, «Ҳалима»даги она) ва салбий ёки ҳажвий роллар («Фарҳод ва Ширин»даги жодугар Ёсуман, «Паранжи сирлари»даги Мастура). Шунингдек, «Лайли ва Мажнун»да Лайли, «Фарҳод ва Ширин»да Ширин, «Майсаранинг иши»да Майсара, «Маликаи Турандот»да Аделма, «Аршин мал алан»да Зебо ролларини ижро этган. У хонанда сифатида «Ёр-ёр» каби халқ ашула ва қўшиқларини куйлаган.

Кинода 1931-йилдан суратга тушган (тугалланмаган «Озод» филми); «Қасам» (1937), «Асал» (1940), «Сардор чақириғи» (1941), «Амирликнинг қулаши» (1955), «Қутлуғ қон» (1956), «Маҳаллада дув-дув гап» (1960), «Оппоқ турналар» (1966), «Учрашувлар ва видолашувлар» (1973) филмларида, асосан, она образларини яратган. Энг катта шуҳрат унга «Сен етим эмассан» (1962) филмидаги Фотима опа роли билан келган.

Саримсоқова 1937-йилда Ўзбекистон ССР халқ артисти, 1967-йил 3-февралда СССР халқ артисти унвонларига сазовор бўлган; Ленин (1959), Октябр инқилоби, Меҳнат Қизил Байроқ (1937) ва Халқлар дўстлиги (1976) орденлари билан тақдирланган. 1944-йилдан Коммунистик партия аъзоси бўлган, Ўзбекистон ССР Олий Кенгашининг 5–6-чақириқ депутати эди. 1976-йилда унинг ҳаёти ва ижодига ҳужжатли филм бағишланган.

Лутфихоним Саримсоқова 1991-йил 14-январда Тошкентда вафот этган ва Чиғатой қабристонига дафн этилган. 2001-йилда вафотидан кейин «Буюк хизматлари учун» ордени билан мукофотланган. Риштондаги маданият саройи ва 52-сонли ўрта мактаб унинг номини олган.

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1924–1925
    Қўқондаги ҳаваскорлик тўгараги

    Қўқонда хотин-қизлар ҳаваскорлик тўгарагида ижодий фаолиятини бошлаган; 1925-йилдан профессионал саҳнада чиққан.

  2. 1926–1928
    Қўқон театри

    Қўқон театрининг актрисаси бўлган.

  3. 1928–1931
    Андижон театри

    Андижон театрида ишлаган.

  4. 1931–1934
    Фарғона театри

    Фарғона театрида ишлаган (бошқа манбаларга кўра, Марғилон театрида).

  5. 1934–1939
    Ўзбек мусиқали театри

    Тошкентдаги Ўзбек мусиқали театри актрисаси бўлган.

  6. 1937
    Ўзбекистон ССР халқ артисти

    Шу унвонга сазовор бўлган.

  7. 1939–1940
    Дуторчи хотин-қизлар ансамбли

    Ўзбекистон давлат филармонияси қошидаги ансамблнинг ташкилотчиси ва бадиий раҳбари бўлган.

  8. 1940–1973
    Муқимий номидаги театр

    Муқимий номидаги мусиқали драма театрида актриса бўлиб ишлаган.

  9. 1962
    «Сен етим эмассан» филми

    Филмдаги Фотима опа роли унга энг катта шуҳрат келтирган.

  10. 1967
    СССР халқ артисти

    3-февралда СССР халқ артисти унвони берилган.

  11. 1976
    Ҳужжатли филм

    Ҳаёти ва ижодига бағишланган ҳужжатли филм суратга олинган.

  12. 1991
    Вафоти

    14-январда Тошкентда вафот этган.

Фильмография

НомиЙил
Қасам1937
Асал1940
Сардор чақириғи1941
Насриддин Бухорода1943
Опа-сингил Раҳмоновалар1954
Новоселе1954
Амирликнинг қулаши1955
Стадионда учрашамиз1955
Қутлуғ қон1956
Рйбаки Арала1957
Иккинчи баҳор1959
Маҳаллада дув-дув гап1960
Сен етим эмассан1962
Жизн прошла ночю1964
Оппоқ турналар1966
Ватан ўғлонлари1968
Ўтган кунлар1969
Её имя — Весна1969
Драма любви1971
Учрашувлар ва видолашувлар1973
Умид қушлари1976
Тангалик болалар1990