Биография
Малик Набиев 1916-йил 1-майда Тошкентда туғилган. Расм чизишдан илк сабоқни рассом Баҳром Ҳамдамийдан олган. 1933—1937-йилларда Тошкент рассомлик билим юртида ўқиган; 1934-йилда ҳажвий рассом Воҳид Одилов уни «Муштум» журнали таҳририятига бошлаб борган, у ерда Абдулла Қодирийдан топшириқ олган ва журналда темирйўлчилар ҳаётига бағишланган расми босилган. Ўша йилларнинг ўзидаёқ Себзордаги мактабда расм дарсини ўтган.
1937-йилда билим юртини тугатгач, шу ерда қолдирилди ва 1958-йилгача расм ҳамда рангтасвирдан дарс берди. 1938-йилда Ўзбекистон рассомлар уюшмасига аъзо қилиб олинди, ёш рассомлар учун очилган икки йиллик курсда ўқиди, устозлари орасида П. Бенков, А. Матвеев, В. Еремян бор эди. 1939-йилда Ленинграддаги Репин номидаги Бадиий академияда икки ярим ойлик малака оширди.
1957-йилда Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика институтининг бадиий графика факултети сиртқи бўлимига кириб, 1962-йилда тугатди. Институтда 1958-йилдан дарс берган, 1963—1988-йилларда рангтасвир кафедраси мудири бўлган, 1973-йилдан профессор. Умрининг охиригача шу олий ўқув юртида ишлади, расм чизишни ўргатиш бўйича дарслик ва услубий қўлланмалар ёзди.
Набиев асосан портрет ва тарихий жанрда ишлаган. Унинг «Дўстим портрети» (1933), «Қўзғолон бостирилди» (1940), «Македонияликларга қарши Спитамен қўзғолони» (1960), Абу Райҳон Беруний ва Бобур портретлари, шунингдек замондошлар — ўқитувчи М. Ғоипова, халқ артисти Ҳасанов ва бошқалар суратлари маълум. Рассом Европа, Осиё ва Американинг 40 дан ортиқ мамлакатида бўлган; Ҳиндистон, Куба, Шри-Ланка ва Индонезиядан олган таассуротлари асосида этюдлар ва тугал асарлар чизган. Жаҳон санъатининг турли йўналишларини ўрганган бўлса-да, реализм анъаналарига содиқ қолган.
Мустақиллик йилларида Бобур, Фитрат, Усмон Носир портретларини яратди; 1994-йилда чизилган Амир Темур портрети кенг эътироф топди ва бу образ устида кейинги йилларда ҳам ишлади. Мўйқаламига мансуб асарларнинг бир қисми Россия, Финландия, Норвегия, Белгия, Франсия, Япония каби мамлакатлардаги музей ва шахсий тўпламларда сақланади.
1968-йилда унга «Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган санъат арбоби» унвони берилди, 1992-йилда — «Ўзбекистон халқ рассоми». 1997-йилда Ўзбекистон Бадииёт академиясининг академиги бўлди, 2000-йилда «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланди. Малик Набиев 2008-йилда Тошкентда вафот этди. 2011-йилда таваллудининг 95 йиллигига бағишланган хотира кечаси, 2016-йилда Бадииёт академиясининг Марказий кўргазма залида шахсий кўргазма ўтказилди; ўғли Хусан ва набираси Анвар ҳам рассомлар.
Таълим
- П. Бенков номидаги Республика рассомлик билим юртиКоллеж, техникум · Тошкент · 1933–1937
- Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университетиОлийгоҳ · Тошкент · 1957–1962 · Бадиий графика факултети (сиртқи)
Карьера
- Ўзбекистон рассомлар уюшмасиАъзо · Тошкент · 1938–2008
- Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университетиЎқитувчи, рангтасвир кафедраси мудири, профессор · Тошкент · 1958–2008
- П. Бенков номидаги Республика рассомлик билим юртиЎқитувчи · Тошкент · 1937–1958
- Ўзбекистон Бадииёт академиясиАкадемик · Тошкент · 1997–2008
Мукофотлар
Ўзбекистон халқ рассоми1992 · Ўзбекистон
«Буюк хизматлари учун» ордени2000 · Ўзбекистон- Ўзбекистон ССР санъат арбоби1968 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1933–1937Тошкент рассомлик билим юрти
Тошкент рассомлик билим юртида ўқиди; устози Баҳром Ҳамдамий эди.
- 1934«Муштум» журналида
Воҳид Одилов билан «Муштум» таҳририятига борди; темирйўлчилар ҳаётига бағишланган расми журналда босилди.
- 1937–1958Билим юртида ўқитувчи
Ўқишни тугатгач, Тошкент рассомлик билим юртида расм ва рангтасвирдан дарс берди.
- 1938Рассомлар уюшмаси
Ўзбекистон рассомлар уюшмасига аъзо қилиб олинди ва ёш рассомлар учун икки йиллик курсда ўқиди.
- 1939Ленинградда малака ошириш
Ленинграддаги Репин номидаги Бадиий академияда икки ярим ой ўқиди.
- 1957–1962Педагогика институти
Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика институтининг бадиий графика факултети сиртқи бўлимида ўқиб, диплом олди.
- 1958–2008Низомий номидаги университетда
1958-йилдан ўқитувчи, 1963—1988-йилларда рангтасвир кафедраси мудири, 1973-йилдан профессор; умрининг охиригача шу ерда дарс берди.
- 1968Хизмат кўрсатган санъат арбоби
«Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган санъат арбоби» унвони берилди.
- 1992Халқ рассоми
28-августда «Ўзбекистон халқ рассоми» унвони берилди.
- 1994Амир Темур портрети
Амир Темур портретини яратди; асар мамлакат маданий ҳаётида катта воқеа бўлди.
- 1997Бадииёт академияси
Ўзбекистон Бадииёт академиясининг академиги бўлди.
- 2008Вафоти
Тошкентда вафот этди.
Асарлар
- «Дўстим портрети» (1933)Портрет
Рассомнинг ёшлик давридаги портрети.
- «Абдулла Қодирий» портретиПортрет
Адабиёт дарслиги учун мўлжалланган ихчам портрет.
- «Қўзғолон бостирилди» (1940)Тарихий композиция
Тарихий мавзудаги асар.
- «Абу Райҳон Беруний» (1950)Портрет
Рассом бу образга 1972-йилда яна мурожаат қилган.
- «Македонияликларга қарши Спитамен қўзғолони» (1960)Тарихий композиция
Халқ озодлиги курашчиси Спитаменга бағишланган асар.
- «Бобур» портретиПортрет
Заҳириддин Муҳаммад Бобур образи; манбаларда асарнинг яратилган йили ҳар хил кўрсатилади.
- «Халқ артисти Ҳасанов» портрети (1970)Портрет
Замондош санъаткор портрети.
- «Ўқитувчи М. Ғоипова» портрети (1977)Портрет
Замондош портрети.
- «Амир Темур» портрети (1994)Портрет
Рассомнинг энг машҳур асари; кейинчалик Темур образини ёшликдан кексаликкача бўлган даврларда ҳам чизган.
- «Бошланғич синфларда расм чизиш методикаси» (1965)Услубий қўлланма
Тошкентда нашр этилган.
- «Расм чизишни ўргатиш методикаси» (1971)Услубий қўлланма
Тошкентда нашр этилган.
- «Рангшунослик» (1995)Қўлланма
Тошкентда нашр этилган.
