Асосий қисмга ўтиш

Малик Набиев

Рассом ва педагог, портрет ва тарихий жанр устаси, Ўзбекистон халқ рассоми; Амир Темур, Беруний, Бобур портретлари муаллифи, Низомий номидаги педагогика университети профессори.

Фаолият:
Рассом
Туғилган:
1 май 1916 ♉ — 2008
Туғилган жой:
Тошкент
Фарзандлар:
Хусан Набиев
  • Ўзбекистон халқ рассоми
  • «Буюк хизматлари учун» ордени

Биография

Малик Набиев 1916-йил 1-майда Тошкентда туғилган. Расм чизишдан илк сабоқни рассом Баҳром Ҳамдамийдан олган. 1933—1937-йилларда Тошкент рассомлик билим юртида ўқиган; 1934-йилда ҳажвий рассом Воҳид Одилов уни «Муштум» журнали таҳририятига бошлаб борган, у ерда Абдулла Қодирийдан топшириқ олган ва журналда темирйўлчилар ҳаётига бағишланган расми босилган. Ўша йилларнинг ўзидаёқ Себзордаги мактабда расм дарсини ўтган.

1937-йилда билим юртини тугатгач, шу ерда қолдирилди ва 1958-йилгача расм ҳамда рангтасвирдан дарс берди. 1938-йилда Ўзбекистон рассомлар уюшмасига аъзо қилиб олинди, ёш рассомлар учун очилган икки йиллик курсда ўқиди, устозлари орасида П. Бенков, А. Матвеев, В. Еремян бор эди. 1939-йилда Ленинграддаги Репин номидаги Бадиий академияда икки ярим ойлик малака оширди.

1957-йилда Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика институтининг бадиий графика факултети сиртқи бўлимига кириб, 1962-йилда тугатди. Институтда 1958-йилдан дарс берган, 1963—1988-йилларда рангтасвир кафедраси мудири бўлган, 1973-йилдан профессор. Умрининг охиригача шу олий ўқув юртида ишлади, расм чизишни ўргатиш бўйича дарслик ва услубий қўлланмалар ёзди.

Набиев асосан портрет ва тарихий жанрда ишлаган. Унинг «Дўстим портрети» (1933), «Қўзғолон бостирилди» (1940), «Македонияликларга қарши Спитамен қўзғолони» (1960), Абу Райҳон Беруний ва Бобур портретлари, шунингдек замондошлар — ўқитувчи М. Ғоипова, халқ артисти Ҳасанов ва бошқалар суратлари маълум. Рассом Европа, Осиё ва Американинг 40 дан ортиқ мамлакатида бўлган; Ҳиндистон, Куба, Шри-Ланка ва Индонезиядан олган таассуротлари асосида этюдлар ва тугал асарлар чизган. Жаҳон санъатининг турли йўналишларини ўрганган бўлса-да, реализм анъаналарига содиқ қолган.

Мустақиллик йилларида Бобур, Фитрат, Усмон Носир портретларини яратди; 1994-йилда чизилган Амир Темур портрети кенг эътироф топди ва бу образ устида кейинги йилларда ҳам ишлади. Мўйқаламига мансуб асарларнинг бир қисми Россия, Финландия, Норвегия, Белгия, Франсия, Япония каби мамлакатлардаги музей ва шахсий тўпламларда сақланади.

1968-йилда унга «Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган санъат арбоби» унвони берилди, 1992-йилда — «Ўзбекистон халқ рассоми». 1997-йилда Ўзбекистон Бадииёт академиясининг академиги бўлди, 2000-йилда «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланди. Малик Набиев 2008-йилда Тошкентда вафот этди. 2011-йилда таваллудининг 95 йиллигига бағишланган хотира кечаси, 2016-йилда Бадииёт академиясининг Марказий кўргазма залида шахсий кўргазма ўтказилди; ўғли Хусан ва набираси Анвар ҳам рассомлар.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1933–1937
    Тошкент рассомлик билим юрти

    Тошкент рассомлик билим юртида ўқиди; устози Баҳром Ҳамдамий эди.

  2. 1934
    «Муштум» журналида

    Воҳид Одилов билан «Муштум» таҳририятига борди; темирйўлчилар ҳаётига бағишланган расми журналда босилди.

  3. 1937–1958
    Билим юртида ўқитувчи

    Ўқишни тугатгач, Тошкент рассомлик билим юртида расм ва рангтасвирдан дарс берди.

  4. 1938
    Рассомлар уюшмаси

    Ўзбекистон рассомлар уюшмасига аъзо қилиб олинди ва ёш рассомлар учун икки йиллик курсда ўқиди.

  5. 1939
    Ленинградда малака ошириш

    Ленинграддаги Репин номидаги Бадиий академияда икки ярим ой ўқиди.

  6. 1957–1962
    Педагогика институти

    Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика институтининг бадиий графика факултети сиртқи бўлимида ўқиб, диплом олди.

  7. 1958–2008
    Низомий номидаги университетда

    1958-йилдан ўқитувчи, 1963—1988-йилларда рангтасвир кафедраси мудири, 1973-йилдан профессор; умрининг охиригача шу ерда дарс берди.

  8. 1968
    Хизмат кўрсатган санъат арбоби

    «Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган санъат арбоби» унвони берилди.

  9. 1992
    Халқ рассоми

    28-августда «Ўзбекистон халқ рассоми» унвони берилди.

  10. 1994
    Амир Темур портрети

    Амир Темур портретини яратди; асар мамлакат маданий ҳаётида катта воқеа бўлди.

  11. 1997
    Бадииёт академияси

    Ўзбекистон Бадииёт академиясининг академиги бўлди.

  12. 2008
    Вафоти

    Тошкентда вафот этди.

Асарлар

  • «Дўстим портрети» (1933)
    Портрет

    Рассомнинг ёшлик давридаги портрети.

  • «Абдулла Қодирий» портрети
    Портрет

    Адабиёт дарслиги учун мўлжалланган ихчам портрет.

  • «Қўзғолон бостирилди» (1940)
    Тарихий композиция

    Тарихий мавзудаги асар.

  • «Абу Райҳон Беруний» (1950)
    Портрет

    Рассом бу образга 1972-йилда яна мурожаат қилган.

  • «Македонияликларга қарши Спитамен қўзғолони» (1960)
    Тарихий композиция

    Халқ озодлиги курашчиси Спитаменга бағишланган асар.

  • «Бобур» портрети
    Портрет

    Заҳириддин Муҳаммад Бобур образи; манбаларда асарнинг яратилган йили ҳар хил кўрсатилади.

  • «Халқ артисти Ҳасанов» портрети (1970)
    Портрет

    Замондош санъаткор портрети.

  • «Ўқитувчи М. Ғоипова» портрети (1977)
    Портрет

    Замондош портрети.

  • «Амир Темур» портрети (1994)
    Портрет

    Рассомнинг энг машҳур асари; кейинчалик Темур образини ёшликдан кексаликкача бўлган даврларда ҳам чизган.

  • «Бошланғич синфларда расм чизиш методикаси» (1965)
    Услубий қўлланма

    Тошкентда нашр этилган.

  • «Расм чизишни ўргатиш методикаси» (1971)
    Услубий қўлланма

    Тошкентда нашр этилган.

  • «Рангшунослик» (1995)
    Қўлланма

    Тошкентда нашр этилган.

Малик Набиев (1916–2008) — Рассом | Shaxs.uz