Биография
Марк Яковлевич Вейл (Вейл) 1952-йил 25-январда Тошкентда ҳарбий оилада туғилган. Ота-онаси 1930-йилларнинг охирида Ўзбекистонга кўчиб келган, онаси Киевдаги театр институтида ўқиган. У Тошкент театр ва рассомлик институтининг режиссёрлик бўлимини тамомлаган.
1976-йилда институтнинг бир гуруҳ битирувчилари билан «Илҳом» — СССРдаги биринчи нодавлат театрга асос солган. Труппа ўз йўлини кўча театри услубидаги «Масхарабоз-76» томошаси билан бошлаган. 1982-йилда Москвага, Моссовет театрининг кичик саҳнасига қилинган гастрол театрга кенг эътироф келтирган.
Вейл саҳналаштирган спектакллар орасида «Регтайм масхарабозлар учун» ва «Кломадеус» (қайта қуриш йиллари), Готсининг «Бахтли гадолар» (1992), Стенбекнинг «Тортиля-Флет маҳалласи» (1995), Абдулла Қодирий асарлари асосидаги «Оппоқ, оппоқ қора лайлак» (1998), Пушкиннинг «Эркин роман» (1999) ва «Қуръонга тақлидлар» (2002), «Анор билан зикр» ҳамда «Машраб парвозлари» (2006) бор. Театр Европа, АҚШ ва Япония фестивалларида қатнашган.
Режиссёр Москвада Моссовет театрида («Ўн иккинчи кеча», «Хотинлар уруши»), Болгария ва Югославияда, АҚШда (жумладан Сиэтл ва Калифорнияда) ҳам спектакллар қўйган. Унинг телевизион филмлари бор; сўнгги йирик иши — «Аср охири. Тошкент» ҳужжатли филми халқаро фестивалларда кўрсатилган.
1995-йилда Вейл «Илҳом» ҳузурида Драматик санъат мактабини очган, бошқа театр мактабларида ва турли мамлакатлар университетларида маърузалар ўқиган. 2005-йилда Марказий Осиё ва Қозоғистон ёш режиссёрлари лабораториясига раҳбарлик қилган; 2006-йилда шу лаборатория учун Россия Федерацияси Президенти ҳузуридаги Маданият ва санъат кенгашининг «Акция» мукофотига сазовор бўлган. 1989-йилда унга Ўзбекистон ССР санъат арбоби унвони берилган.
2007-йил 6-сентябр куни кечқурун Эсхилнинг «Орестея» спектаклининг сўнгги репетициясидан сўнг Вейл Тошкентдаги уйининг кириш қисмида пичоқланган ва олинган жароҳатлардан вафот этган; премьера белгиланган куни, 7-сентябрда бўлиб ўтган. 2010-йил 17-февралда уч киши шу жиноят учун судланган; улар ҳужумни «Қуръонга тақлидлар» спектакли билан боғлашган. Вейлнинг кули Сиэтлга, унинг оиласи яшайдиган жойга жўнатилган.
Театр ҳозир Марк Вейл «Илҳом» театри деб аталади; 2007-йилдан «Илҳом» мукофоти ҳам унинг номини олган.
Таълим
- Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институтиОлийгоҳ · Тошкент · Режиссёрлик
Карьера
Мукофотлар
- Ўзбекистон ССР санъат арбоби1989 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1952Туғилиши
Тошкентда ҳарбий оилада дунёга келган.
- 1976«Илҳом» театрининг асос солиниши
Тошкент театр ва рассомлик институти битирувчилари билан СССРдаги биринчи нодавлат театрни ташкил этган.
- 1982Москвадаги гастрол
«Илҳом» Моссовет театрининг кичик саҳнасида чиқиш қилган.
- 1989Унвон
Ўзбекистон ССР санъат арбоби унвони берилган.
- 1992«Бахтли гадолар»
Готси песаси асосидаги спектакл премьераси.
- 1993«Театр: Шарқ–Ғарб» фестивали
Вейл раҳбарлигида ўтган халқаро театр фестивали.
- 1995Драматик санъат мактаби
«Илҳом» ҳузурида мактаб очган.
- 1998«Оппоқ, оппоқ қора лайлак»
Абдулла Қодирий асарлари асосидаги спектакл премьераси.
- 2002«Қуръонга тақлидлар»
Пушкин асари асосидаги спектаклнинг жаҳон премьераси Реклингхаузендаги фестивалда бўлган.
- 2005–2006Ёш режиссёрлар лабораторияси
Марказий Осиё ва Қозоғистон ёш режиссёрлари лабораториясига раҳбарлик қилган; 2006-йилда «Акция» мукофотини олган.
- 2007Вафоти
Эсхилнинг «Орестея» премьераси арафасида ўлдирилган.
Асарлар
- «Регтайм масхарабозлар учун»Спектакл
Қайта қуриш йилларидаги сўзсиз масхарабозлик театри.
- «Кломадеус»Спектакл
Халқаро фестивалларда кўрсатилган «Илҳом» спектакли.
- «Бахтли гадолар» (1992)Спектакл
Готси песаси асосида Самарқандда содир бўладиган, деллъарте комедияси ва ўзбек масхарабозлигини қўшган томоша.
- «Тортиля-Флет маҳалласи» (1995)Спектакл
Стенбек романи асосида; 1996-йилда Ўзбекистон театрлари фестивалида энг яхши режиссура учун мукофот олган.
- «Оппоқ, оппоқ қора лайлак» (1998)Спектакл
Абдулла Қодирийнинг тугалланмаган қиссаси ва «Ўтган кунлар» сужетлари асосида (Ёлқин Туйчиев билан).
- «Эркин роман» (1999)Спектакл
Пушкин асари асосида.
- «Севгининг беҳуда уринишлари» (2001)Спектакл
Шекспир песаси асосидаги халқаро ҳамкорлик лойиҳаси.
- «Қуръонга тақлидлар» (2002)Спектакл
Пушкин асари асосида; премьера Реклингхаузен фестивалида бўлган.
- «Машраб парвозлари» (2006)Спектакл
Шоир Машрабга бағишланган спектакл.
- «Орестея» (2007)Спектакл
Эсхил трилогияси асосида; режиссёрнинг охирги иши.
Фильмография
| Номи | Йил |
|---|---|
| «Аср охири. Тошкент» | — |
