Каттақўрғонлик ўзбек шоири ва хаттот, «Қиссаи Салим Жавҳарий», «Рустам ва Суҳроб», «Мажидиддин ва Фахруннисо» достонлари ҳамда «Девон» муаллифи, Фирдавсий «Шоҳнома»сининг бир қисмини туркий тилга ўгирган.
- Фаолият:
- Ёзувчи, Шоир
- Ҳақиқий исми:
- Очилдимурод Неъматилла ўғли
- Тахаллуси:
- Очилди махдум
- Ҳаёт йиллари:
- 1830 — 1899
- Туғилган жой:
- Каттақўрғон, Самарқанд
Биография
Мирий — Каттақўрғонлик шоир ва хаттот; бу унинг тахаллуси, асл исми Очилдимурод Неъматилла ўғли. У 1830-йилда Каттақўрғонда туғилган. Таҳсилни шу шаҳардаги Нақибхўжа мадрасасида бошлаб, Бухоро мадрасаларида давом эттирган, кейинчалик имомлик қилган. 1888-йилда Каллиқўрғон мавзесида қози бўлиб ишлаган.
Шоирдан тўлиқ девон, иккита баёз ва бир қанча эпик асар бизгача етиб келган. Ижодининг катта қисми достонлардан иборат. «Раъно ва Зебо» (1884) достонини форс тилида битган. Тарихий воқеаларга таяниб, романтик руҳда ёзилган учта достони — «Қиссаи Салим Жавҳарий» (1887), «Рустам ва Суҳроб» (1898) ва «Мажидиддин ва Фахруннисо» (1899) — шоирнинг адолатли тузум, фаровон ҳаёт ва комил инсон ҳақидаги илғор қарашларини ифодалайди. Ҳаётга фалсафий ва эстетик нуқтаи назарини «Гулнома» ҳамда «Чойнома» маснавийларида баён этган.
Мирий таржима ва китобат билан ҳам шуғулланган: Фирдавсий «Шоҳнома»сининг бир бўлагини ҳамда Ҳусайн Воиз Кошифийнинг «Анвори Суҳайлий» китобини туркий тилга назм билан ўгирган. Саъдий, Жомий, Навоий ҳамда бошқа шоирлар асарларидан баъзиларини у насх ва насталиқ ёзувида қўлда кўчирган.
Ғазалларида турмушдаги зиддиятлар, тартибсизлик ва адолатсизлик қаламга олинган; ҳажвий шеърларида эса иккиюзламачи қозилар ва миршабларни фош қилган. Унинг лирикаси, ҳажвиёти ва достонлари бадиий жиҳатдан юқори баҳоланади.
Қўлёзмалари Самарқанд давлат университетининг асосий кутубхонаси ҳамда Фанлар академиясининг Шарқшунослик институти фондларида туради. Вафот санаси аксар манбаларда 1899-йил деб берилган, баъзи нашрларда эса 1889-йил кўрсатилган.
Таълим
- Нақибхўжа мадрасаси (Каттақўрғон)Мадраса · Каттақўрғон
Ҳаёт йўли
- 1830Туғилган
Каттақўрғонда.
- 1884«Раъно ва Зебо»
Форс тилида ёзилган достон.
- 1887«Қиссаи Салим Жавҳарий»
Тарихий воқеаларга асосланган достон.
- 1888Қозилик
Каллиқўрғон мавзесида қози бўлган.
- 1898«Рустам ва Суҳроб»
Тарихий воқеаларга асосланган достон.
- 1899«Мажидиддин ва Фахруннисо»; вафоти
Шоирнинг охирги достони; манбаларга кўра шу йили вафот этган.
Асарлар
- «Девон»Лирик тўплам
- «Раъно ва Зебо» (1884)Достон (форс тилида)
- «Қиссаи Салим Жавҳарий» (1887)Достон
- «Рустам ва Суҳроб» (1898)Достон
- «Мажидиддин ва Фахруннисо» (1899)Достон
- «Гулнома»Маснавий
- «Чойнома»Маснавий