Асосий қисмга ўтиш
SHAXS
Миртемир
Тузатиш таклиф қилиш

Миртемир

Ўзбекистон ССР халқ шоири (1971), лирик шоир, достонлар ва «Сурат» қиссаси муаллифи, Пушкин, Некрасов ва Бердақ асарларининг таржимони.

Фаолият:
Ёзувчи, Шоир
Ҳақиқий исми:
Миртемир Турсунов
Туғилган:
30 май 1910(67 ёш) ♊ — 25 январ 1978
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • «Ҳурмат белгиси» ордени

Биография

Миртемир (асл исми Миртемир Умарбекович Турсунов) 1910-йил 30-майда Туркистон шаҳри яқинидаги Иқон қишлоғида (ҳозир Қозоғистоннинг Туркистон вилояти) туғилган. Аввал эски усул мактабида (1919–1920), сўнг Тошкентдаги Алмаий номидаги намуна иш мактабида (1920–1923) ва Ўзбек эрлар билим юртида (1925–1929) ўқиган. Биринчи шеърлари 1926-йилдан эълон қилина бошлаган, 1928-йилда «Шуълалар қўйнида» тўплами чиққан.

1929-йилда Самарқандга бориб, Ўзбекистон МИК раиси Йўлдош Охунбобоевнинг котиби бўлиб ишлаган ва шу билан бирга Педагогика академиясининг тил ва адабиёт факултетида ўқиган; баъзи манбаларда уни 1932-йилда тамомлагани айтилади. «Қизил қалам» адабий ташкилотининг аъзоси бўлган. 1932-йил 8-августда «миллатчи» деб аталган Боту ва Олтой билан алоқаси учун ГПУ томонидан ҳибсга олинган.

Озодликка чиққач, «Янги ҳаёт» газетасида адабий ходим (1936), республика радиоқўмитасида бош муҳаррир (1941), Ўздавнашрда муҳаррир (1942), Опера ва балет театрида адабий ходим (1943–1944) бўлиб ишлаган. 1930-йилларда «Барот» (1930), «Хидир» (1932), «Дилкушо», «Сув қизи» (1937), «Ойсанамнинг тўйида» (1938) достонларини ёзган; «Пойтахт» (1936), «Қасд» (1944), «Янги шеърлар» (1947) тўпламлари чоп этилган.

Иккинчи жаҳон урушидан кейинги йилларда асарларини эълон қилиш имкони чекланиб, асосан таржима ва таҳрир билан шуғулланган. Пушкин, Лермонтов, Некрасов, Абай, Махтумқули, Бердақ шеърларини ўзбекчага ўгирган, Руставелининг «Йўлбарс терисини ёпинган паҳлавон» ва қирғиз «Манас» достонини ҳамкорликда таржима қилган. Қорақалпоқ шеъриятидан қилган таржималари ва «Қорақалпоқ дафтари» туркуми (1950-йиллар охири) уни ижодга қайтарган; туркумдаги «Сурат» лирик қиссаси 1960–1970-йиллар ўзбек шеъриятида лирик достон жанрининг ривожига таъсир қилган.

1957–1964-йилларда Ёзувчилар уюшмасида бўлим мудири ва маслаҳатчи, 1965–1966-йилларда бадиий адабиёт нашриётида муҳаррир бўлган, 1960-йилларда адабиётга кирган кўплаб ёш шоирларга устозлик қилган. «Яли-яли» каби қўшиқлари халқ орасида кенг тарқалган. 1959-йилда «Ҳурмат белгиси» ордени, кейинчалик Меҳнат Қизил Байроқ ордени билан тақдирланган; 1971-йилда Ўзбекистон ССР халқ шоири унвонини олган, 1977-йилда Қорақалпоғистон Бердақ номидаги Давлат мукофоти лауреати бўлган.

Миртемир 1978-йил январида Тошкентда вафот этган ва Чиғатой қабристонига дафн этилган. 1979-йилда вафотидан кейин Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти, 2001-йилда «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланган. 1980–1983-йилларда тўрт жилдлик асарлари нашр этилган; туғилган қишлоғида уй-музейи бор, Тошкентдаги бир кўча ва Андижон вилояти Бўз туманидаги мактаблардан бири унинг номини олиб юрибди.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1910
    Туғилиши

    Туркистон шаҳри яқинидаги Иқон қишлоғида туғилган.

  2. 1920–1929
    Тошкентда ўқиши

    Алмаий номидаги намуна иш мактабида (1920–1923), сўнг Ўзбек эрлар билим юртида (1925–1929) таҳсил олган.

  3. 1928
    Биринчи тўплам

    «Шуълалар қўйнида» шеърий тўплами нашр этилган.

  4. 1929–1932
    Самарқандда

    Ўзбекистон МИК раиси Йўлдош Охунбобоевнинг котиби бўлган ва Педагогика академиясида ўқиган.

  5. 1932
    Ҳибсга олиниши

    8-августда ГПУ томонидан «миллатчилар» билан алоқада айбланиб қамоққа олинган; кейинчалик озод этилган.

  6. 1936–1944
    Газета, радио, нашриёт ва театрда

    «Янги ҳаёт» газетасида адабий ходим, радиоқўмитада бош муҳаррир (1941), Ўздавнашрда муҳаррир (1942), Опера ва балет театрида адабий ходим (1943–1944).

  7. 1950-йиллар
    «Қорақалпоқ дафтари»

    Қорақалпоқ шеъриятидан таржималар ва «Қорақалпоқ дафтари» туркуми уни ижодга қайтарган.

  8. 1957–1964
    Ёзувчилар уюшмасида

    Бўлим мудири ва маслаҳатчи бўлиб ишлаган.

  9. 1965–1966
    Нашриётда

    Бадиий адабиёт нашриётида муҳаррир бўлган.

  10. 1971
    Халқ шоири унвони

    Ўзбекистон ССР халқ шоири унвони берилган.

  11. 1978
    Вафоти

    Январ ойида Тошкентда вафот этган.

  12. 1979
    Ҳамза номидаги мукофот

    Вафотидан кейин Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти берилган.

Асарлар

  • «Шуълалар қўйнида» (1928)
    Шеърий тўплам

    Шоирнинг биринчи тўплами.

  • «Барот» (1930)
    Достон

    1930-йиллар достончилигининг намуналаридан бири.

  • «Пойтахт» (1936)
    Шеърий тўплам

    1930-йиллар ўрталарида чоп этилган тўплам.

  • «Сув қизи» (1937)
    Достон

    Оддий меҳнат аҳли ҳаётига бағишланган достон.

  • «Ойсанамнинг тўйида» (1938)
    Достон

    1930-йиллар достонларидан бири.

  • «Қасд» (1944)
    Шеърий тўплам

    Уруш йилларида чоп этилган тўплам.

  • «Янги шеърлар» (1947)
    Шеърий тўплам

    Урушдан кейинги дастлабки тўпламлардан.

  • «Сурат» (1957)
    Лирик қисса

    «Қорақалпоқ дафтари» туркумига кирган; лирик достон жанрининг ривожига таъсир қилган.

  • «Сараланган асарлар» (1958)
    Шеърий тўплам

    Танланган шеърлар тўплами.

  • «Яли-яли»
    Шеър ва қўшиқ

    Катта Фарғона канали қурилишига бағишланган, халқ орасида кенг тарқалган қўшиқ.

  • «Асарлар» (4 жилд) (1980)
    Тўплам

    1980–1983-йилларда нашр этилган.

Мерос

Миртемирнинг шеър ва қўшиқлари XX аср ўзбек лирикасининг сара намуналари қаторида туради; «Сурат» қиссаси лирик достон жанрининг ривожига таъсир қилган. У 1960-йилларда адабиётга кирган ёш шоирларга устозлик қилиб, ўз адабий мактабини яратган; баъзи шеърлари халқ қўшиғига айланган.

Давр: Совет даври ўзбек шеърияти
  • Ўзбекистон ССР халқ шоири унвони (1971)
  • Қорақалпоғистон Бердақ номидаги Давлат мукофоти (1977)
  • Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти (вафотидан кейин) (1979)
  • Тўрт жилдлик асарлар нашри (1980)
Миртемир (1910–1978) — Ёзувчи | Shaxs.uz