Биография
Муҳиддинхўжа қози ўзбек маърифатпарварларидан бири, дастлабки ўзбек публитсистлари қаторига кирган. У 1841-йилда Тошкентда, шаҳарнинг охирги қозикалони Ҳакимхўжанинг оиласида туғилган. Тошкент ва Бухоро мадрасаларида ўқиган, сўнг Тошкентнинг Себзор даҳасидаги Исахонхўжа мадрасасида мударрис бўлган.
Унинг номи 1865-йилнинг июнида, Тошкент рус қўшинлари қамалида қолиб, аҳолига қирғин хавфи солиб турган кунларда тилга олинади. Абулқосим эшон, Солиҳбек охунд ва отасининг топшириғи билан у фавқулодда хавфли шароитда Черняев қароргоҳига борган, махсус мактуб топширган ва шаҳар нисбатан юмшоқ шартлар билан таслим бўлиши учун ҳаракат қилган.
Отаси оламдан ўтгач, 1860-йилларнинг охирларидан Себзор даҳасининг қозиси вазифасини бажарган. 1880-йиллар бошида Сатторхон, сўнгра Фурқат билан янги ўзбек маърифатпарварлигининг пойдеворини қўйишда қатнашган: фан ва техника янгиликларини, илғор маданиятни тарғиб қилган.
1884-йилдан «Туркистон вилоятининг газети»да мақолалар билан чиққан ва дастлабки ўзбек публитсистларидан бири сифатида танилган. Қадимий маданий ёдгорликларни сақлашга ҳам катта эътибор берган. Шарафиддин Али Яздийнинг «Зафарнома» асарининг бутун дунёдаги ягона тўлиқ нусхаси Муҳиддинхўжа қози ва унинг авлодлари саъйи билан сақланиб қолган; асар мустақилликдан кейин тўла ҳолда босилган.
1886-йилда у Себзор даҳасида 3-сонли рус-тузем мактабини қурдирган ва умр бўйи унинг фахрий нозири бўлган. Маърифий ишлари ва 1892-йилдаги «вабо қўзғолони»га ҳамдардлиги туфайли чор амалдорлари томонидан қайта-қайта қувғин ва босимга дуч келган, бироқ ўз қарашларидан қайтмаган. Муҳиддинхўжа қози 1902-йилнинг мартида вафот этган.
Карьера
- «Туркистон вилоятининг газети»Ҳамкор муаллиф · Тошкент · 1884–…
Ҳаёт йўли
- 1841Туғилган
Тошкентда, охирги қозикалон Ҳакимхўжа хонадонида.
- 1865Черняев қароргоҳига элчилик
Июн ойида шаҳарнинг таслим бўлиш шартлари юзасидан.
- 1860-йиллар охириСебзор даҳаси қозиси
Отаси оламдан ўтгач.
- 1880-йиллар бошиМаърифатпарварлик ҳаракати
Сатторхон, сўнгра Фурқат билан ҳамкорликда.
- 1884Газета билан ҳамкорлик
«Туркистон вилоятининг газети»да мақолалар билан чиққан.
- 1886Рус-тузем мактаби
Себзорда 3-сонли мактабни қурдирган.
- 1902Вафот этган
Мартда.