
Бухоро жадидларидан бири, Бухоро Халқ Совет Республикасида нозир, тарихчи ва профессор; 1937-йилда ҳибсга олиниб отиб ташланган, 1965-йилда оқланган.
Биография
Мусо Саиджонов — бухоролик жадид, тарихчи олим ва профессор (1935), Бухоро Халқ Совет Республикасида бир қанча нозирлик лавозимларини эгаллаган. 1937-йил 13-апрелда Самарқандда ҳибсга олинган, ўша йили отиб ташланган (айрим манбаларда ўлим санаси 25-октябр деб кўрсатилади), 1965-йил 2-декабрда оқланган.
У 1893-йилда Бухоро шаҳрида савдогар оиласида дунёга келган. Мир Араб мадрасасини битирган, Янги Бухородаги рус-тузем мактабида таҳсил олган (1908-йилда тамомлаган), кейинроқ Тошкентдаги ўқитувчилар институтини тугатган. Ёшлигидан араб, форс ва туркий тиллар, адабиёт, тарих ҳамда географияни чуқур ўрганган.
Саиджонов жадидчилик ҳаракатига 1913-йилда қўшилган; 1917-йилда «Ёш бухороликлар» партиясини тузганлар қаторида бўлиб, унинг марказий қўмитасига сайланган. Бироқ табиатан инқилобий ўзгаришларни ёқтирмаган, ислоҳотни босқичма-босқич ўтказиш тарафдори бўлган, шу боис 1920-йилда ёш бухороликларнинг коммунистлар йўналишидаги гуруҳига қўшилмаган. Амир ва жадидлар музокараларида ҳам иштирок этган.
Бухоро Халқ Совет Республикаси ташкил топгач, кетма-кет озиқ-овқат нозири (1920–1921), иқтисод нозири ўринбосари, давлат назорати нозири, Фавқулодда комиссия (ЧК) раиси (1921), молия нозири (1922), Халқ хўжалиги олий кенгаши раисининг ўринбосари (1922–1923) ва маориф нозири (1923–1924) бўлган. Бухоролик ёшларни Германияда ўқитиш ғоясини илгари сурганлардан бири; 1921-йилда Бухоро илмий жамиятининг тузилишида, шунингдек тарихий ёдгорликларни асраш, қўлёзмалар ва халқ оғзаки ижоди намуналарини йиғиш ишларида фаол бўлган.
1925–1936-йилларда Ўзбекистон тарихий ёдгорликларини муҳофаза қилиш қўмитасига раислик қилган ҳамда унинг Самарқанд бўлимида илмий ходим сифатида ишлаган. 1935-йилда Ленинградда ўтган шарқшуносларнинг 3-конгрессида ўзбек олимлари ичида биринчилардан бўлиб иштирок этиб, Кўчкунчихон мақбараси ҳақида маъруза ўқиган; ўша йили унга профессор унвони берилган. Қаламига «Шаҳрисабз меъморий ёдгорликлари тарихи», «Самарқанднинг меъморий обидалари» ва «Шайх Сайфиддин Боҳарзийнинг вақфномаси» асарлари мансуб.
Ҳибсга олинишига «Миллий иттиҳод» ташкилоти фаолиятида қатнашиш ва ўзбек давлатчилиги тарихини холис ўрганиш сабаб қилиб кўрсатилган.
Таълим
- Мир Араб мадрасасиМадраса · Бухоро
Карьера
- Бухоро Халқ Совет Республикаси Маориф нозирлигиМаориф нозири · Бухоро · 1923–1924
- «Ёш бухороликлар» партиясиМҚ аъзоси · Бухоро · 1917–…
- Ўзбекистон қадимий ёдгорликларни муҳофаза қилиш қўмитаси (Ўзкомстарис)Тарихий ёдгорликларни муҳофаза қилиш қўмитаси раиси · Тошкент · 1925–1936
- Бухоро илмий жамиятиТашкилотчилардан бири · Бухоро · 1921–…
Ҳаёт йўли
- 1893Бухорода туғилган
- 1913Жадидчилик ҳаракатига қўшилган
- 1917«Ёш бухороликлар» партияси марказий қўмитаси аъзоси
- 1920–1924Бухоро Халқ Совет Республикасида нозир ва нозир ўринбосари лавозимлари
- 1921Бухоро илмий жамиятини тузишда қатнашган
- 1925–1936Тарихий ёдгорликларни муҳофаза қилиш қўмитаси раиси, Самарқанд бўлими илмий ходими
- 1935Профессор унвони; Ленинграддаги шарқшунослар конгрессида маъруза
- 193713-апрелда ҳибсга олинган, шу йили отиб ташланган
- 19652-декабрда оқланган
Асарлар
- «Шаҳрисабз меъморий ёдгорликлари тарихи»Илмий иш
- «Самарқанднинг меъморий обидалари»Илмий иш
- «Шайх Сайфиддин Боҳарзийнинг вақфномаси»Илмий иш