Мусохон
Хива (Хоразм) хони, Арабшоҳийлар шайбонийлар сулоласи вакили; тахминан 1703–1704-йилларда ҳукмронлик қилган, ўз номидан танга зарб эттирган ва Марвга қочгач ўлдирилган.
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи
- Вафот этган сана:
- тахминан 1704
- Отаси:
- Жўжи султон (Жўжихон)
Биография
Мусохон XVII–XVIII асрлар бўсағасида Хоразм (Хива) хонлигида ҳукмронлик қилган хонлардан бири. У Арабшоҳийлар (Ёдгорийлар) шайбонийлар сулоласига мансуб бўлиб, маълумотномаларга кўра, 1694–1697-йилларда хон бўлган Жўжи султоннинг ўғли эди. Унинг туғилган йили ва жойи ҳақида маълумот сақланмаган.
Бу даврда Хивада хонлар тез-тез алмашиб турган: бир неча йил ичида тахтга Шоҳниёз, Шоҳбахт, Сайид Али каби ҳукмдорлар чиққан. Сайид Алихон ҳокимиятдан четлатилгач, тахтни Мусохон эгаллаган. Унинг ҳукмронлик йиллари турли рўйхатларда турлича кўрсатилади: ўзбек ва рус энсиклопедик нашрларида кўпинча 1703–1704-йиллар ёзилади, баъзи рўйхатларда эса бу давр 1705–1706 ёки ундан кенгроқ оралиқда берилган.
Мусохон ўз номидан танга зарб эттирган. Маълумотларга кўра, унинг таъсири Марв ва Астрободгача етиб, у ерларнинг аҳолиси унга жизя ва хирож тўлаган.
Кейинчалик хон Хоразм амирлари билан тўқнашувга киришган. У Марвга қочган ва тахминан 1704-йилда ўлдирилган.
Мусохоннинг ўрнига Ҳожи Муҳаммадхоннинг ўғли Ёдгорхон хон бўлган; кўп манбаларга кўра, у 1704-йилдан 1714-йилгача ҳукмронлик қилган, ундан кейин тахтга Шергозихон ўтирган. Мусохон даври ҳақида сақланган маълумотлар кам, шу сабабли саналар ва тафсилотлар манбаларга қараб фарқланади.
Карьера
Ҳаёт йўли
- 1694–1697Отасининг хонлиги
Отаси Жўжи султон Хива хони бўлган давр.
- 1703Сайид Алихоннинг четлатилиши
Хивада Сайид Алихон тахтдан четлатилган; ҳокимият Мусохонга ўтган.
- 1703–1704Хонлик даври
Кўп маълумотномаларда Мусохоннинг ҳукмронлик йиллари шундай кўрсатилади; бошқа рўйхатларда саналар бошқача.
- 1703–1704Танга зарб этиши
Ўз номи ёзилган тангалар чиқарган; таъсири Марв ва Астрободгача етган.
- 1704-йил атрофиХоразм амирлари билан низо
Амирлар билан тўқнашув натижасида Хивадан Марвга қочган.
- тахминан 1704Ўлими
Марвда ўлдирилган.
- 1704Ёдгорхоннинг хон бўлиши
Ҳожи Муҳаммадхоннинг ўғли Ёдгорхон тахтга ўтирган.
Мерос
Мусохон Хива хонлигида Арабшоҳийлар сулоласи инқирозга учраган ва хонлар тез-тез алмашган даврнинг ҳукмдорларидан бири. Ундан ўз номи битилган тангалар қолган; маълумотномаларга кўра, унинг таъсири Марв ва Астрободгача етган.
Давр: XVII аср охири – XVIII аср боши, Хива хонлигида Арабшоҳийлар сулоласининг заифлашуви даври- Сайид Алихон тахтдан четлатилган, Мусохон хон бўлган (1703)
- Мусохон Марвга қочган ва ўлдирилган (1704)
- Ёдгорхон тахтга ўтирган (1704)
- Шергозихон хон бўлган (1714)