
Адабиётшунос ва туркшунос олим, филология фанлари доктори, профессор; Ўзбекистон Миллий университети Журналистика факултети декани, қадимги туркий ёдгорликлар тадқиқотчиси.
Биография
Насимхон Раҳмонов — адабиётшунос ва туркшунос олим, қадимги туркий ёзма ёдгорликлар ҳамда ўзбек мумтоз адабиёти тадқиқотчиси. У 1952-йил 16-октабрда Фарғона вилоятининг Бувайда туманидаги Жов қишлоғида дунёга келган. 1969-йилда мактабни битириб, Фарғона давлат университетида ўзбек филологияси бўйича ўқиди ва 1974-йилда диплом олди.
Меҳнат йўлини ўрта мактабда ўқитувчиликдан (1974–1977) бошлади, 1976–1979-йилларда «Ўқитувчи» нашриётида муҳаррирлик қилди. 1979–1998-йиллар давомида Ўзбекистон Фанлар академиясининг Ҳамид Сулаймонов номидаги Қўлёзмалар институтида ишлаб, муҳаррирликдан бошлаб музей бўлимига мудир бўлди, кичик, кейин катта ва бош илмий ходимлик қилди, директор ўринбосарлигидан сўнг институт директори даражасига етди. Сўнгра Тил ва адабиёт институтида (1998–1999), Шарқшунослик институтида (1999–2000) етакчи илмий ходим сифатида фаолият юритди.
Илмий даражаларни қуйидагича қўлга киритди: 1984-йилда «Култегин ёдномаси (VIII аср) поэтикаси» мавзуида номзодлик, 1991-йилда «Ўрхун–Энисей ёзма ёдгорликлари ва туркий эпослар муносабати» мавзуида докторлик диссертациясини ҳимоя қилди; 1993-йилда унга профессор унвони берилди. 2000-йилдан Ўзбекистон Миллий университетида профессор сифатида ўзбек мумтоз адабиёти кафедрасида дарс берди, 2010-йилдан Журналистика факултети декани бўлди.
Олимнинг китоблари қадимги туркий битиклар, туркий халқлар эпоси ва ўзбек мумтоз адабиёти тарихига бағишланган. Улар орасида «Қадимий ҳикмат» ва «Ўлмас обидалар» (1987-йилда), 1990-йилдаги «Битиклар оламида», 1993-йилда чиққан «Туркий хоқонликлар», 2000-йилги «Руҳиятдаги нур муроди», 2014-йилда босилган «Ўзбек мумтоз адабиёти тарихи» бор. Бундан ташқари «Олтун ёруқ» асарини икки китоб қилиб ўзбекчага ўгирган ва чоп эттирган.
Мукофотлари: Туркиядаги Янги Туркия стратегик тадқиқотлар институти мукофоти (2017), Халқаро Туркий академиянинг (Астана) кумуш медали (2018), Қозоғистон халқлари ассамблеясининг Олтин медали (2020). У 2025-йилнинг 10-ноябрида Тошкентда ҳаётдан кўз юмди.
Таълим
- Фарғона давлат университетиОлийгоҳ · Фарғона · 1974
Карьера
- Ўзбекистон Миллий университетиПрофессор, Журналистика факултети декани · Тошкент · 2000–2025
- Тил ва адабиёт институтиИлмий ходим · Тошкент · 1998–1999
Ҳаёт йўли
- 1952Бувайда туманидаги Жов қишлоғида дунёга келган (16-октабр)
- 1974Фарғона давлат университетини битирган
- 1974–1977Ўрта мактабда дарс берган
- 1976–1979«Ўқитувчи» нашриётида муҳаррирлик қилган
- 1979–1998Қўлёзмалар институтида муҳаррир лавозимидан директорликкача кўтарилган
- 1984Номзодлик диссертациясини ҳимоя этган
- 1991Докторлик диссертациясини ҳимоя этган
- 1993Профессор унвонига сазовор бўлган
- 1998–2000Тил ва адабиёт институтида, сўнг Шарқшунослик институтида етакчи илмий ходим бўлган
- 2000–2025Ўзбекистон Миллий университетида профессорлик қилган
- 2009–2013«Олтун ёруқ» асарини икки китоб ҳолида ўзбекчага ўгирган ва босмадан чиқарган
- 2010–2025Журналистика факултетига декан бўлган
- 2017Туркиядаги Янги Туркия стратегик тадқиқотлар институти мукофотини олган
- 2018Халқаро Туркий академиянинг кумуш медали билан мукофотланган
- 2020Қозоғистон халқлари ассамблеясининг Олтин медали соҳиби бўлган
- 2025Тошкентда оламдан ўтган (10-ноябр)
Асарлар
- «Ўлмас обидалар» (1987)Китоб
- «Қадимий ҳикмат» (1987)Китоб
- «Битиклар оламида» (1990)Китоб
- «Туркий хоқонликлар» (1993)Китоб
- «Руҳиятдаги нур муроди» (2000)Китоб
- «Ўзбек адабиёти тарихи намуналари», 1-жилд (2006)Китоб
- «Ўзбек адабиёти тарихи намуналари», 2-жилд (2007)Китоб
- «Олтун ёруқ», 1-китоб (2009)Таржима
- «Олтун ёруқ», 2-китоб (2013)Таржима
- «Ўзбек мумтоз адабиёти тарихи» (2014)Китоб
- «Ўзбек адабиётини даврлаштириш масалалари» (2016)Китоб