Носириддин ибн Амир Музаффар

Бухоро амирлиги тарихчиси, амир Музаффарнинг ўғли; форс тилида ёзилган «Туҳфат уз-зоирин» («Зиёратчиларга туҳфа»), «Осори салотин» ва бошқа асарлар муаллифи.

Маълумот:

Фаолият:: Олим, Тарихчи
Ҳақиқий исми:: Носириддин ал-Ҳанафий ал-Ҳусайний ал-Бухорий
Тахаллуси:: Носир тўра
Туғилган:: тахминан 1850
Туғилган жой:: Бухоро
Отаси:: Амир Музаффар

Биография

Носириддин ибн Амир Музаффар XIX асрнинг ўрталарида, одатда 1850-йил деб кўрсатилади, Бухорода Манқъит сулоласидан бўлган амир Музаффар (1860–1885-йилларда ҳукмронлик қилган) оиласида туғилган. Бухоро мадрасаларида ўқиган ва форс тилида тарихий-тазкиравий асарлар ёзган.

Энг машҳур асари — «Туҳфат уз-зоирин» («Зиёратчиларга туҳфа»). Бу китоб Бухоро ва унинг атрофида дафн этилган авлиёлар, шайхлар ва олимлар ҳамда уларнинг қабрлари ҳақида маълумот беради; муаллиф уни 1906-йилда тугатган. Асар Бухорода тошбосма усулида нашр этилган, унинг бир қисми рус тилига таржима қилинган. Бухоро шаҳри маданиятини ўрганишда қўлёзма манба сифатида С. А. Зоҳидова (2001) томонидан таҳлил қилинган.

Муаллифнинг бошқа асарлари сифатида «Осори салотин» (шайбонийлар, аштархонийлар ва манғитлар тарихига бағишланган, айрим манбаларда 1904-йил), «Кунуз ул-атқиё» («Тақводорлар хазинаси») ва «Ҳоди уз-зоирин» номланади. 1921–1922-йилларда у Бухоро арки тарихига оид «Таҳқиқоти арки Бухоро» асарини ёзган.

1921–1923-йилларда Носириддин Бухоро Халқ Совет Республикаси ҳузуридаги Бухоро илмий жамиятининг аъзоси бўлган. 1923-йил июлида, сўнгги Бухоро амири Саид Олимхоннинг талаби билан, амир қариндошлари қаторида Афғонистонга жўнатилган. Кўп манбаларга кўра, у 1920-йилларда Кобулда вафот этган; айрим ўзбекча маълумотномалар вафотини 1922-йилдан кейин Бухорода деб кўрсатади, шу сабабли аниқ сана ва жой манбаларда турлича берилади.

Карьера

Бухоро илмий жамияти
Аъзо · Бухоро · 1921–1923

Ҳаёт йўли

тахминан 1850
Туғилиши
Бухорода амир Музаффар оиласида туғилган; туғилган йили манбаларда «XIX аср ўрталари» деб ҳам берилади.
1904
«Осори салотин»
Шайбонийлар, аштархонийлар ва манғитлар тарихига бағишланган асар (айрим манбаларда шу йилга қўйилади).
1906
«Туҳфат уз-зоирин» тугалланиши
Бухоро ва унинг атрофидаги авлиёлар ҳамда қадамжолар ҳақидаги китоб якунланган.
1921–1922
«Таҳқиқоти арки Бухоро»
Бухоро арки тарихига оид асар ёзилган.
1921–1923
Бухоро илмий жамияти аъзоси
Бухоро Халқ Совет Республикаси даврида илмий жамият сафида бўлган.
1923
Афғонистонга жўнатилиши
Июл ойида сўнгги Бухоро амири Саид Олимхоннинг талаби билан амир қариндошлари қаторида Афғонистонга юборилган.
1920-йиллар
Вафоти
Кўп манбаларга кўра, Кобулда вафот этган; бошқа маълумотномаларда 1922-йилдан кейин Бухорода дейилади.

Асарлар

«Туҳфат уз-зоирин» (1906)
Тарихий-тазкиравий асар (форс тилида)
Бухоро ва унинг атрофида дафн этилган авлиёлар, шайхлар ва олимлар ҳамда уларнинг қабрлари ҳақида маълумотнома; тошбосма усулида нашр этилган.
«Осори салотин» (1904)
Тарихий асар (форс тилида)
Шайбонийлар, аштархонийлар ва манғитлар тарихига бағишланган; сана айрим манбаларда келтирилади.
«Таҳқиқоти арки Бухоро» (1922)
Тарихий асар (форс тилида)
Бухоро аркининг тарихига оид тадқиқот.