
Ўзбек шарқшунос ва манбашунос олими, Ўзбекистон Фанлар академияси академиги, Тошкент давлат шарқшунослик институтининг собиқ ректори, араб халқ романлари ва Ибн Баттута сафарлари тадқиқотчиси.
Биография
Неъматулла Иброҳимов 1945-йил 8-августда Марғилонда туғилган. 1970-йилда Тошкент университетининг шарқ факултетини битиргач, ўша ерда араб филологияси кафедрасига ишга қолган: аввал ўқитувчи, кейин доцент, сўнг профессор эди (1970–1985); 1972–1975-йилларда СССР Фанлар академияси Шарқшунослик институтида аспирантура ўқиган. 1975-йилда Ибн Баттутанинг Марказий Осиёга сафари мавзусида номзодлик, 1984-йилда араб халқ романи мавзусида Москвада докторлик диссертациясини ҳимоя қилган (1984-йилда филология фанлари доктори, 1985-йилда профессор бўлган).
1980-йилдан араб филологияси кафедраси мудири, 1989–1991-йилларда университетнинг шарқ факултети декани, 1991-йилдан 2005-йилгача Тошкент давлат шарқшунослик институти ректори бўлган. 1990-йилда Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби унвонига сазовор бўлган, 2000-йилда Ўзбекистон Фанлар академиясининг академиги этиб сайланган.
Илмий ишлари араб манбалари асосида Марказий Осиё тарихини ўрганиш ҳамда араб халқ романларининг жанр ва услубий қурилиши тадқиқига бағишланган. Тадқиқотлари Шарқ ва Ғарб тилларида ёзилган ноёб манбаларни чуқур таҳлил этишга таянади. Манбашуносликда янги йўналишлардан бири — элитар маданиятлар ҳамда Шарқ бадиий тафаккурининг узвий бирлиги ғояси — унинг номи билан боғлиқ: шу консепсиянинг асосларини у ишлаб чиққан.
Китоблари орасида 1984-йилда чиққан «Арабский народний роман», 2009-йилги «Ўзбекистон шарқшунослик мактаби», шунингдек 1993-йилдаги «Ибн Баттута ва унинг Ўрта Осиёга саёҳати» бор; 1994-йилда эса икки китоби нашр этилган — «Ўрта аср араб халқ адабиёти» ва «Позднесредневековий арабский книжний эпос». Ибн Ҳишомнинг «Ас-сийра ан-набавийя» асари (2011) ва Ибн Баттутанинг «Саёҳатнома»си (2012) нашрларини таҳрир қилган ва сўзбоши ёзган.
Жамоат ишларида ҳам қатнашган: 2001-йилдан Ўзбекистон хорижий мамлакатлар билан маданий-маърифий алоқалар жамияти кенгашига раислик қилган; ўша йили Олий Мажлис ҳузуридаги, Ўзбекистондан олиб чиқиб кетилган архив ҳужжатларини қайтариш бўйича махсус комиссияни бошқарган; Олий Мажлис депутати ҳам бўлган. Имом ал-Бухорий халқаро мукофоти совриндори (1996, 1999); 2025-йилда 80 ёшга тўлиши муносабати билан «Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган ёшлар мураббийси» фахрий унвони берилган.
Таълим
- Тошкент давлат университетиОлийгоҳ · Тошкент · 1970 · Шарқ факултетиҳозирги номи — Ўзбекистон Миллий университети
Карьера
- Ўзбекистон Фанлар академиясиАкадемик · Тошкент · 2000–ҳозиргача
- Ўзбекистон Республикаси Олий МажлисиДепутат · Тошкент · 1995–…
- Тошкент давлат шарқшунослик институтиРектор · Тошкент · 1991–2005ҳозирги номи — Тошкент давлат шарқшунослик институти
Мукофотлар
Ўзбекистонда хизмат кўрсатган ёшлар мураббийси2025 · Ўзбекистон- Ўзбекистон ССР фан арбоби1990 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1945Туғилган
8-август, Марғилон.
- 1970Университетни тамомлаган
Тошкент университети шарқ факултети; шу ерда ўқитувчи.
- 1975Номзодлик диссертацияси
Ибн Баттутанинг Марказий Осиёга сафари ҳақида.
- 1984Докторлик диссертацияси
Араб халқ романи ҳақида (Москва); 1985-йилда профессор.
- 1989–1991Шарқ факултети декани
- 1990Хизмат кўрсатган фан арбоби
Ўзбекистон ССР.
- 1991–2005Шарқшунослик институти ректори
Тошкент давлат шарқшунослик институти.
- 2000Академик
Ўзбекистон Фанлар академияси.
- 2025Ёшлар мураббийси
80 ёшга тўлиши муносабати билан.
Асарлар
- «Арабский народний роман» (1984)Китоб
- «Ас-сияр аш-шаъбийя ал-арабийя» (Байрут) (1993)Китоб (араб тилида)
- «Ибн Баттута ва унинг Ўрта Осиёга саёҳати» (1993)Китоб
- «Ўрта аср араб халқ адабиёти» (1994)Китоб
- «Позднесредневековий арабский книжний эпос» (1994)Китоб
- «Путешествия Ибн Баттути: Арабский мир и Централная Азия» (1996)Китоб (Т. Мухтаров билан)
- «Араб тили грамматикаси», 1-жилд (1997)Дарслик (М. Юсупов билан)
- «Тҳе Травелс оф Ибн Баттута то Central Асиа» (1999)Китоб (Лондон)
- «Ўзбекистон шарқшунослик мактаби» (2009)Китоб
- «Риҳлат Ибн Баттута мин Макка ал-Мукаррама ила васат Осиё» (2010)Китоб (Ар-Риёд)
- «Ас-сийра ан-набавийя» (Ибн Ҳишом) (2011)Таҳрир ва сўзбоши, 1–2-жилдлар
- «Саёҳатнома» (Ибн Баттута) (2012)Таҳрир ва сўзбоши
- «Ал-Қомус: арабча-ўзбекча қомусий луғат» (2019)Луғат, 1–3-жилдлар (2017–2019, ҳаммуаллифликда)