Тошкентлик жадидчилик даври шоираси ва публитсисти, ўзбек аёллари орасидан чиққан биринчи журналист-публитсист; шеърлари ва мақолаларида илм-маърифат ҳамда хотин-қизлар ҳуқуқларини ёқлаган.
Биография
Нозимахоним – Тошкентда 1870-йилда дунёга келган шоира ва публитсист. Ўзбек аёллари орасидан етишиб чиққан биринчи журналист-публитсист сифатида тилга олинади. Татар, араб ва форс тилларини ўзлаштирган; Оренбург ҳамда Қозонда нашр этилган матбуотни доимий кузатган, Европа адабиёти ва маданиятидан хабардор бўлган. Мумтоз ўзбек ва форс адабиётини, айниқса Саъдий ва Ҳофиз ижодини мутолаа қилган.
1900-йилдан шеърлари ва мақолалари босила бошлаган. Йигирма ёшларида «Бешёғочлик Нозимахоним» номи билан танилган. «Тараққий», «Садойи Туркистон», «Шуҳрат» сингари нашрларда унинг асарлари мунтазам ўрин олган: тараққиёт, маърифат ва маданиятни тарғиб қилувчи шеър ва манзумалари, жоҳиллик ва бидъат-хурофотни фош этувчи ёзмалари, шунингдек ижтимоий тенгсизликка ҳамда миллий зулмга қарши қаратилган ўткир ҳажвий шеърлари шулар жумласидандир.
Шоира миллатнинг озодлик ҳаракатини қўллаб-қувватлаган. Жамиятда хотин-қизларнинг роли ва ўрнига доир асарлар ёзган, жоҳиллик ва зулм остида қолган ўзбек аёлининг миллий ҳамда инсон ҳуқуқларини талаб қилган; бу мавзулар «Хотинлар ҳуқуқига оид» мақоласида, шунингдек «Илм ва маориф борасида бир-икки сўз», «Инсонга қанча эрк даркор?» ва бошқа ёзмаларида акс этган.
Тадқиқотчилар Нозимахоним шеъриятини 1905–1917-йиллардаги ўзбек адабиётининг асосий йўналишларини ва 1920-йиллар ўзбек шеъриятининг ўзига хос жиҳатларини аниқлашда муҳим деб билади. У 1924-йилда вафот этган.
Ҳаёт йўли
- 1870Тошкентда дунёга келган
- 1900Асарлари матбуотда кўрина бошлаган
- 1900-йиллар«Бешёғочлик Нозимахоним» номи билан машҳур бўлган
- 1905–1917Газеталарда мунтазам чиққан: «Шуҳрат», «Садойи Туркистон», «Тараққий»
- 1924Ҳаётдан кўз юмган
Асарлар
- «Инсонга қанча эрк даркор?»Мақола
- «Илм ва маориф борасида бир-икки сўз»Мақола
- «Хотинлар ҳуқуқига оид»Мақола