Олим Хўжаев
Ўзбек театр ва кино актёри, режиссёр, СССР халқ артисти; Ҳамза театрида Ҳамлет, Алишер Навоий, Ҳамза ва Қирол Лир ролларини ижро этган.
- Фаолият:
- Актёр, Режиссёр, Кино актёри, Театр актёри
- Туғилган:
- 7 октабр 1910(66 ёш) ♎ — 14 феврал 1977
- Туғилган жой:
- Бухоро
Биография
Олим Хўжаев 1910-йил 7-октабрда (эски услубда 24-сентабрда) Бухорода туғилган. 1929-йилда Бухоро маориф институтини тугатган ва шу йили Тошкентдаги Ҳамза номидаги Ўзбек давлат драма театри труппасига қабул қилинган. Умрининг охиригача, қарийб эллик йил шу саҳнада ишлаган.
Дастлабки йирик роллари орасида Карло Готстсининг «Малика Турандот»даги Калаф, Константин Тренёвнинг «Любов Яровая»даги Яровой образлари бор. 1939-йилда Шекспирнинг «Ҳамлет» спектаклида бош ролни ижро этган; Ҳамлетни у ўттиз йил давомида саҳнада ўйнаб келди. 1948-йилда Уйғун ва Иззат Султоннинг «Алишер Навоий» песасида Навоий ролини яратди; бу иш учун 1949-йилда Сталин мукофотининг иккинчи даражаси берилди, ролни у йигирма беш йил ўйнаган.
Хўжаевнинг бошқа муҳим роллари: Комил Яшин ва Александр Умарийнинг «Ҳамза» спектаклидаги Ҳамза, Шекспирнинг «Отелло»даги Яго, «Қирол Лир»даги Лир (1966), Иззат Султоннинг «Имон» спектаклидаги профессор Комилов. 1960-йилда Зоҳид Собитов режиссёрлигидаги «Ҳамза» бадиий филмида ҳам Ҳамза образини яратди. Умри давомида юздан ортиқ рол ижро этган.
У режиссёр сифатида ҳам ишлаган: 1951-йилда Москвада ВТО ҳузуридаги режиссёрлик курсларини тугатган, сўнг Баҳром Раҳмоновнинг «Юрак сирлари», Ван Шифунинг «Май тўкилди», Уйғуннинг «Абу Райҳон Беруний» песаларини саҳналаштирган. Ҳамзанинг «Бой ила хизматчи» асарини Болгариядаги Хасково театрида ҳам қўйган.
Саҳна иши билан бир қаторда жамоат вазифаларини бажарган: 1955-йилдан умрининг охиригача Ўзбекистон Театр жамияти бошқаруви раиси, 1975–1977-йилларда Ҳамза театрининг директори бўлган. Ўзбекистон Коммунистик партияси Марказий Комитетининг аъзоси (1966–1971 ва 1976–1977-йиллар), Ўзбекистон ССР Олий Кенгашининг 6–9-чақириқ депутати эди.
1948-йилда унга Ўзбекистон ССР халқ артисти, 1959-йилда СССР халқ артисти унвони берилган. Олим Хўжаев 1977-йил 14-февралда Москвада вафот этган ва Тошкентдаги Чиғатой ёдгорлик қабристонига дафн этилган. Ўша йили унга СССР Давлат мукофоти вафотидан кейин берилган; 2002-йилда «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланган. Унинг номи Гулистон вилоят театри, Бухородаги маданият коллежи ва Тошкентдаги бир мактабга берилган.
Таълим
- Бухоро Маориф институтиБошқа · Бухоро · 1929
Карьера
- Ўзбекистон ССР Олий КенгашиДепутат (6–9-чақириқлар) · Тошкент · 1963–1977
- Ўзбек Миллий академик драма театриАктёр, режиссёр; 1975–1977-йилларда директор · Тошкент · 1929–1977Бу лавозимда бўлганлар →
- Ўзбекистон Коммунистик партияси Марказий КомитетиМарказий Комитет аъзоси (1966–1971, 1976–1977) · Тошкент · 1966–1977
Мукофотлар
«Буюк хизматлари учун» ордени2002, вафотидан кейин · Ўзбекистон
Ўзбекистон ССР халқ артисти1948 · Ўзбекистон ССР
Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти1967 · Ўзбекистон ССР
СССР халқ артисти1959 · СССР
Ленин ордени1970 · СССР
Меҳнат Қизил Байроқ ордени1951 · СССР
«Ҳурмат белгиси» ордени1945 · СССР
«Ҳурмат белгиси» ордени1950 · СССР
«Меҳнатдаги жасорати учун» медали1965 · СССР
Сталин мукофоти1949 · СССР
СССР Давлат мукофоти1977, вафотидан кейин · СССР
Ҳаёт йўли
- 1910Туғилиши
Бухорода туғилган (янги услубда 7-октабр).
- 1929Ҳамза театрига келиши
Бухоро маориф институтини тугатиб, Тошкентдаги Ҳамза номидаги театрда актёр бўлиб иш бошлаган; Калаф ролини ижро этган.
- 1939Ҳамлет
Шекспирнинг «Ҳамлет» спектаклида бош ролни ўйнай бошлаган.
- 1948Алишер Навоий
Уйғун ва Иззат Султоннинг песасида Навоий ролини яратган; шу йили Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони берилган.
- 1949Сталин мукофоти
Навоий ролини ижро этгани учун Сталин мукофотининг иккинчи даражасига сазовор бўлган.
- 1951Режиссёрлик курслари
Москвада ВТО ҳузуридаги режиссёрлик курсларини тугатган.
- 1955–1977Театр жамияти раиси
Ўзбекистон ССР Театр жамияти бошқарувини бошқарган.
- 1959СССР халқ артисти
18-мартда СССР халқ артисти унвони берилган.
- 1960«Ҳамза» филми
Зоҳид Собитов режиссёрлигидаги филмда Ҳамза ролини ижро этган; театрда «Имон» спектаклида Комилов образини яратган.
- 1966Қирол Лир
Шекспирнинг «Қирол Лир» спектаклида Лир ролини ижро этган.
- 1975–1977Театр директори
Ҳамза номидаги театрнинг директори бўлган.
- 1977Вафоти
14-февралда Москвада вафот этган, Тошкентга дафн қилинган.
Фильмография
| Номи | Йил |
|---|---|
| Доҳунда | 1956 |
| Абу Али ибн Сино | 1956 |
| Қутлуғ қон | 1956 |
| По путёвке Ленина | 1957 |
| Иккинчи баҳор | 1959 |
| Ҳамза | 1960 |
| Ганг дарёсининг қизи | 1961 |
| Улуғбек юлдузи | 1964 |
| Где тй, моя Зулфия? | 1964 |
| Машаққатли йўл | 1964 |
| Одержимий | 1965 |
| Кониют ғорининг сири | 1966 |
| Измена | 1967 |
| Рустам ва Суҳроб | 1971 |
| Рустам ҳақида достон | 1971 |
| Встречи и расставания | 1973 |
| Ўзингни енг | 1975 |
| Ганг узра тонг | 1975 |
