Асосий қисмга ўтиш
SHAXS
Ойдин
Тузатиш таклиф қилиш

Ойдин

Ўзбек адибаси, шоира ва драматург, ўзбек насрида аёллар тақдирини тасвирлаган ҳикоялар муаллифи, "Янгиликка қадам" песаси, шеърий тўпламлар ва ҳикоялар китоблари эгаси.

Фаолият:
Ёзувчи, Шоир, Носир, Драматург
Ҳақиқий исми:
Манзура Собирова
Туғилган:
20 ноябр 1906(46 ёш) ♏ — 30 май 1953
Туғилган жой:
Тошкент
  • «Ҳурмат белгиси» ордени

Биография

Ойдин (асл исми Манзура Собирова) 1906-йил 20-ноябрда Тошкентнинг эски шаҳар қисмидаги Дегрез маҳалласида ҳунарманд оиласида туғилган. Ёшлигидаёқ онасидан жудо бўлган. Дастлаб эски усулдаги мактабда ўқиган, 1918-йилдан янги мактабда таълим олган ва саводини чиқарган.

1919-йилда Тошкентдаги хотин-қизлар билим юрти (ИНПРОС)га ўқишга кириб, 1923-йилда уни тугатган, сўнг Тахтапул маҳалласидаги бошланғич мактабда ўқитувчилик қилган. Адабий ижодни 1924-йилдан бошлаган: шеърлар ёзган, хотин-қизларни озодликка чорловчи "Янгиликка қадам" драмаси 1925-йилда босилгач, адабий жамоатчилик эътиборини тортган. 1927-йилдан Самарқанддаги педагогика академиясида ўқиган; ўқиш йилларида Ҳамид Олимжон ва Уйғун билан яқин танишган.

Ойдин адабиётга шеърият орқали кириб келди: "Тонг қўшиғи" (1931), "Чечан қўллар" (1932) тўпламлари ва 1937-йилда чиққан шеърлар китоби шу даврга оиддир. 1931-йилда Ўздавнашрда бўлим бошлиғи, 1932–1937-йилларда Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасида масъул котиб бўлиб ишлаган. 1938–1941-йилларда "Ёрқин ҳаёт" журнали муҳаррири ўринбосари, 1941–1945-йилларда Ўзбекистон Радиоқўмитасида адабий эшиттиришлар бўлими масъул муҳаррири бўлган; 1940-йилдан ВКП(б) аъзоси эди.

Кейинги йилларда насрга кўпроқ эътибор қаратди. "Чақалоққа чакмонча" (1939), "Қизларжон" (1943), "Ширин келди" (1944), "Мардлик – мангулик" (1947), "Ҳикоя ва очерклар" (1952) китобларидаги ҳикояларида янги оила, севги ва садоқат мавзулари билан бир қаторда ўтмишдаги эскилик урф-одатлари остида қийналган аёл тақдири тасвирланган. У ҳикоя ва очерклардан ташқари санъат арбоблари — М. Турғунбоева, Ҳ. Носирова ва бошқалар ҳақида очерклар, адабий-публитсистик ҳамда танқидий мақолалар ёзган.

1946-йилдан умрининг охиригача "Ўзбекистон хотин-қизлари" журналининг бош муҳаррири бўлди. Манбаларга кўра, "Ҳурмат белгиси" ордени билан икки марта тақдирланган.

Ойдин 1953-йил 30-майда Тошкентда вафот этган. Унинг вафотидан сўнг "Ҳикоялар" (1954) тўплами, кейинроқ "Ҳикоялар" (1967), "Ширинга мактуб" (1975) ва "Гулсанам" (1985) китоблари нашр этилди. Зулфия (1953) ва адабиётшунос С. Мирзаев (1965) унинг ҳаёти ва ижодига бағишланган очерк ҳамда адабий портрет ёзган. Тошкентдаги кўчалардан бирига Ойдин номи берилган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1906
    Туғилиши

    Тошкентнинг эски шаҳридаги Дегрез маҳалласида ҳунарманд оиласида дунёга келган.

  2. 1919–1923
    Хотин-қизлар билим юрти (ИНПРОС)

    Тошкентдаги билим юртини тугатиб, Тахтапул маҳалласидаги бошланғич мактабда ўқитувчилик қилган.

  3. 1924–1925
    Адабий ижоднинг бошланиши

    Шеърлар ёзган; "Янгиликка қадам" драмаси 1925-йилда босилган.

  4. 1927–1931
    Самарқанд педагогика академияси

    Ўқиш даврида Ҳамид Олимжон ва Уйғун билан танишган.

  5. 1931
    Ўздавнашрда бўлим бошлиғи; "Тонг қўшиғи"

    Бир йилда биринчи шеърий тўплами чоп этилган ва нашриётда ишлаган.

  6. 1932–1937
    Ёзувчилар уюшмасида масъул котиб

    Шу йилларда "Чечан қўллар" (1932) ва шеърлар китоби (1937) нашр этилган.

  7. 1938–1941
    "Ёрқин ҳаёт" журнали муҳаррири ўринбосари

    1939-йилда "Чақалоққа чакмонча" ҳикоялар китоби чиққан; 1940-йилдан ВКП(б) аъзоси.

  8. 1941–1945
    Ўзбекистон Радиоқўмитаси

    Адабий эшиттиришлар бўлимининг масъул муҳаррири.

  9. 1946–1953
    "Ўзбекистон хотин-қизлари" журналининг бош муҳаррири

    Шу йилларда "Мардлик – мангулик" (1947) ва "Ҳикоя ва очерклар" (1952) китоблари чиққан.

  10. 1953
    Вафоти

    30-майда Тошкентда вафот этган; "Ҳикоялар" тўплами 1954-йилда нашр этилган.

Асарлари

  • «Янгиликка қадам» (1925)
    Драма

    Хотин-қизларни озодликка чақирувчи биринчи песа.

  • «Тонг қўшиғи» (1931)
    Шеърий тўплам

    Биринчи шеърлар тўплами; ўзбек аёлининг ҳаётдаги ўрни ҳақида.

  • «Чечан қўллар» (1932)
    Шеърий тўплам

    Ўзбек аёлининг ҳаётдаги ўрни ва қадр-қиммати тасвирланган шеърлар.

  • «Ойдин шеърлари» (1937)
    Шеърий тўплам

    Шоиранинг шеърлар китоби.

  • «Чақалоққа чакмонча» (1939)
    Ҳикоялар тўплами

    Янгича оила, севги ва садоқат ҳақидаги ҳикоялар.

  • «Қизларжон» (1943)
    Ҳикоялар тўплами

    Ҳикоялар тўплами.

  • «Ширин келди» (1944)
    Ҳикоялар тўплами

    Ҳикоялар тўплами.

  • «Мардлик – мангулик» (1947)
    Ҳикоялар тўплами

    Ҳикоялар тўплами.

  • «Ҳикоя ва очерклар» (1952)
    Ҳикоя ва очерклар

    Адибанинг ҳикоя ва очерклари тўплами.

  • «Ҳикоялар» (1954)
    Ҳикоялар тўплами

    Муаллиф вафотидан кейин нашр этилган тўплам.

Ойдин (1906–1953) — Ёзувчи | Shaxs.uz