Биография
Озод Шарафиддинов 1929-йил 1-мартда Қўқон яқинидаги Охунқайнар қишлоғида туғилган. Мактабни Тошкентдаги 14-мактабда ўқиб, 1946-йилда тамомлаган, сўнг Ўрта Осиё давлат университетининг (ҳозирги Ўзбекистон Миллий университети) филология факултетига кирган ва 1951-йилда уни битирган.
Университетдан кейин Москвада Горкий номидаги Жаҳон адабиёти институтининг аспирантурасида ўқиган (1951–1954). 1955-йил апрелида урушдан кейинги ўзбек шеъриятига бағишланган номзодлик диссертациясини ҳимоя қилиб, фан номзоди даражасини олган. 1954-йилдан тахминан 1994-йилгача Тошкент университетида доцент, кейин профессор бўлиб дарс берган.
Шарафиддинов адабий танқидчи сифатида 1960-йилларда танилди: биринчи йирик китоби «Замон. Қалб. Поэзия» 1962-йилда чиқди. Ундан кейин «Адабий этюдлар» (1968), «Яловбардорлар» (1974), «Истеъдод жилолари» (1976), «Биринчи мўжиза» (1979), «Абдулла Қаҳҳор» (1988) каби тўплам ва монографиялари нашр этилди; уларда Ойбек, Ғафур Ғулом, Абдулла Қаҳҳор, Шайхзода, Миртемир, Зулфия ижоди ҳақида адабий портретлар бор. 1970-йилда унга Беруний номидаги Давлат мукофоти берилган.
Мустақиллик йилларида унинг асосий мавзуларидан бири Чўлпон мероси бўлди: «Чўлпон» (1991) ва «Чўлпонни англаш» (1994) китоблари, шунингдек «Эътиқодимни нега ўзгартирдим» (1997), «Сардафтар саҳифалари» (1999), «Президент» (2003) ва «Ижодни англаш бахти» (2004) асарлари шу даврга тегишли. У таржима билан ҳам шуғулланган: Лев Толстойнинг «Иқрорнома»сини, Пауло Коэлёнинг «Алкимёгар» романини, Франсуаза Саганнинг «Кўлмак сувда қуёш парчаси» асарини ўзбекчага ўгирган.
1995–1997-йилларда «Тафаккур» журнали бош муҳаррирининг ўринбосари бўлган, 1997-йилдан умрининг охиригача «Жаҳон адабиёти» журналини бошқарган. 1997-йилда «Меҳнат шуҳрати», 1999-йилда «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланган; 2002-йил 23-августда унга «Ўзбекистон Қаҳрамони» унвони берилган.
Озод Шарафиддинов 2005-йил 4-октябрда вафот этган; Тошкентдаги Чиғатой қабристонига дафн этилган.
Таълим
- Ўзбекистон Миллий университетиОлийгоҳ · Тошкент · 1946–1951 · Филология факултети
- М. Горкий номидаги Жаҳон адабиёти институтиБошқа · 1951–1955 · Аспирантура; фан номзоди (1955)
Карьера
- «Тафаккур» журналиБош муҳаррир ўринбосари · Тошкент · 1995–1997
- Ўзбекистон Миллий университетиДоцент, профессор · Тошкент · 1954–1994
Мукофотлар
Ўзбекистон Қаҳрамони2002 · Ўзбекистон
«Буюк хизматлари учун» ордени1999 · Ўзбекистон
Меҳнат шуҳрати ордени1997 · Ўзбекистон
Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти1970 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1929Туғилиши
Қўқон яқинидаги Охунқайнар қишлоғида туғилди.
- 1946–1951Университетда ўқиши
Тошкентдаги 14-мактабни тугатиб, Ўрта Осиё давлат университетида филология бўйича ўқиди.
- 1951–1955Москвадаги аспирантура
Горкий номидаги Жаҳон адабиёти институтида ўқиди; 1955-йилда номзодлик диссертациясини ҳимоя қилди.
- 1954–1994Университетда дарс бериши
Тошкент университетида доцент, кейин профессор бўлиб ишлади.
- 1962«Замон. Қалб. Поэзия»
Адабий-танқидий мақолаларни жамлаган биринчи йирик китоби чиқди.
- 1970Беруний номидаги Давлат мукофоти
Беруний номидаги Давлат мукофоти лауреати бўлди.
- 1994«Чўлпонни англаш»
Чўлпон ижоди ва уни талқин қилган танқидчилик ҳақидаги китоби нашр этилди.
- 1995–1997«Тафаккур» журналида
«Тафаккур» журнали бош муҳаррирининг ўринбосари бўлди.
- 1997–2005«Жаҳон адабиёти» журнали бош муҳаррири
1997-йил июлидан умрининг охиригача «Жаҳон адабиёти» журналини бошқарди.
- 2002Ўзбекистон Қаҳрамони
2002-йил 23-августда унга «Ўзбекистон Қаҳрамони» унвони берилди.
- 2005Вафоти
4-октябрда вафот этди, Тошкентда дафн этилган.
Китоблар
- «Замон. Қалб. Поэзия»1962 · Адабий-танқидий мақолалар тўплами
Шарафиддиновнинг биринчи йирик китоби, ўзбек шеърияти ҳақида.
- «Адабий этюдлар»1968 · Адабий-танқидий мақолалар тўплами
Ижодкор шахси ва унинг асардаги ўрни ҳақида мақолалар.
- «Яловбардорлар»1974 · Адабий-танқидий мақолалар тўплами
Бошқа халқлар адабиёти вакиллари ҳақида адабий-танқидий очерклар.
- «Истеъдод жилолари»1976 · Адабий-танқидий мақолалар тўплами
Ойбек, Ғафур Ғулом, Шайхзода, Миртемир, Зулфия ва бошқалар ҳақида адабий портретлар.
- «Биринчи мўжиза»1979 · Адабий-танқидий мақолалар тўплами
Ўзбек адабиёти ҳақида адабий-танқидий мақолалар.
- «Абдулла Қаҳҳор»1988 · Монография
Ёзувчи Абдулла Қаҳҳорнинг ҳаёти ва ижоди ҳақида китоб.
- «Чўлпон»1991 · Монография
Шоир Чўлпон ҳаёти ва ижоди ҳақида китоб.
- «Чўлпонни англаш»1994 · Монография
Чўлпон ижоди ва ўзбек танқидчилигининг XX асрдаги йўли ҳақида.
- «Эътиқодимни нега ўзгартирдим»1997 · Адабий-танқидий мақолалар тўплами
Танқидчининг эстетик қарашлари акс этган мақолалар.
- «Сардафтар саҳифалари»1999 · Адабий-танқидий мақолалар тўплами
Фитрат, Чўлпон, Усмон Носир, Қаҳҳор, Ойбек ва бошқалар ижоди ҳақида мақолалар.
- «Президент»2003 · Адабий-танқидий мақолалар тўплами
Китоб 2003-йилда «Адолат» нашриётида чиққан.
- «Ижодни англаш бахти»2004 · Адабий-танқидий мақолалар тўплами
Ўзбек адабиётининг жаҳон адабий жараёнидаги ўрни ҳақида.