Қамбар Ота

Қамбар Ота (ҳақиқий исми Қамбар Ўтаев) 1941-йилда Самарқанд вилоятининг Каттақўрғон шаҳрида туғилган. Болалик йиллари Каттақўрғон, Пастдарғом тумани, Дарғом анҳори бўйи, Ургутнинг Баҳрин қишлоғи ҳамда Косон ва Чироқчи даштлари орасида кечган. Биринчи шеъри мактаб йилларида Каттақўрғон туман газетасида босилди, кўп ўтмай «Ёнғоқ» масали, сўнг Самарқанд вилоят газетаси ва «Ғунча» журналида бошқа шеърлари чиқди.

У Самарқанд темир йўл техникумида, кейин сув хўжалиги техникумида ўқиди, кечки мактабда ўрта маълумот олди ва 1962-йилда Самарқанд давлат университетининг ўзбек филологияси факултетига кирди (1967-йилгача таҳсил олди). Меҳнат фаолиятини 1967-йилда «Самарқанд университети» газетаси муҳаррири сифатида бошлади, сўнг Самарқанд қишлоқ хўжалик кооператив институтида ижтимоий фанлар факултетида раҳбарлик лавозимида ишлади.

1970-йилларнинг ўрталарида оиласи билан Тошкентга кўчиб, Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётида ишлай бошлади. Кейинчалик «Ўзбекистон агитатори» журнали, «Халқ сўзи» ва «Маърифат» газеталари ҳамда Ўзбекистон истиқболини белгилаш давлат қўмитасида турли лавозимларда хизмат қилди.

Қамбар Отанинг болаларга атаб ёзган шеърий китоблари йигирмадан ортиқ: «Чавандоз орзуси» (1985), «Ширин сўз» (1988), «Ғилдирак» (1989), «Табиатга раҳмат» (1991), «Сиздай яшагим келар» (1994), «Болаларнинг кўзлари» (1995), «Гулдаста» (2001), «Алифбе байрами» (2003), «Қуёш билан гаплашдим» (2005), «Томда ухлаган бола» (2008) ва бошқалар. Катталар учун «Ватан тупроғи» (1976), «Дийдор» (1981), «Излар» (1991), «Дил кўрки» (2010) китобларини ёзган. «Эрка эгизаклар» ва «Боғбон ҳикояси» каби достонлар ҳам муаллифи.

Шоирнинг элликка яқин шеъри бошланғич синф дарсликлари, дарсдан ташқари ўқиш китоблари ва мактабгача таълим учун методик қўлланмаларга киритилган; масалан, «Одобнома» дарслигида «Ўзбекистон – онажон», ўқиш китобларида «Боғда» ва «Нон қаердан келади?» шеърлари бор. Юздан ортиқ шеъри қўшиққа айланган. У шунингдек беларус, украин, латиш, эстон ва рус тилларидан, жаҳон болалар шоирлари ижодидан таржималар қилган; ўз шеърлари рус, беларус, қозоқ, қорақалпоқ, туркман, тожик ва уйғур тилларига ўгирилган.

Болалар адабиётини ривожлантиришга қўшган ҳиссаси учун 1999-йилда II даражали «Соғлом авлод учун» ордени билан тақдирланган. Қамбар Ота 2016-йил 31-июлда 75 ёшида вафот этди.