Биография
Қорий Хўқандий — Қўқонда яшаган шоир ва хаттот. Туғилганида Мулла Мирмаҳмуд деб аталган, отасининг исми Миршамсиддин; адабиётда «Қорий» тахаллуси билан танилган. У 1828-йилда Қўқоннинг Сармозор маҳалласида дунёга келган ва 1906-йилгача яшаган. Манбада у XIX аср ўзбек шеъриятининг истеъдодли вакилларидан бири сифатида таърифланади.
Дастлабки таълимни Қўқондаги Норбўтабий мадрасасида олган. Араб ва форс тилларини, шунингдек сарф, наҳв ва луғат илмларини пухта ўзлаштирган. Ҳасанқори домладан қироат сирларини ўрганиб, Қуръон ҳофизи бўлган ва «қори» унвонига сазовор бўлган; тахаллуси ҳам шундан келиб чиққан. Узоқ йиллар Қўқоннинг Хўжанд даҳасидаги Ғозиёғлиқ маҳалласи катта масжидида имомлик қилган.
Қорий гўзал ҳуснихат эгаси эди. Ўзи икки нусхада кўчирган «Девон», Мажзуб Намангоний девони ва Баҳоуддин Нақшбанд рисоласи бизгача етиб келган; Муқимий билан ҳамкорликда катта баёз ҳам кўчирган. Унинг ўз «Девон»и гҳазал, мухаммас, мувашшаҳ ва тарих жанридаги шеърларни қамраб олади. Гҳазаллари ишқий ва орифона руҳда, соф лирик услубда ёзилган.
Шоирнинг 65 та мухаммаси ўзбек ва форс тилларида битилган. Уларнинг аксарияти Ҳофиз Шерозий, Абдураҳмон Жомий, Бедил, Аҳмад Жомий, Осафий, Соиб сингари форс-тожик шоирлари ҳамда Алишер Навоий, Фузулий, Амирий, Машраб, Залили, Ғозий, Увайсий, Азимий каби туркий ижодкорлар гҳазалларига боғланган таҳмислардир. Ижодида Аллоҳга ҳамд ва айниқса Муҳаммад пайғамбарга бағишланган наътлар кўп; шунингдек, гўзал маҳбубанинг тимсоли ва ишқ изтироблари акс этган мисралар ҳам салмоқли ўрин тутади. «Девон»нинг қўлёзмаси Ўзбекистон Фанлар академияси Шарқшунослик институти қўлёзмалар фондида 2310-рақам остида сақланади.
Таълим
- Қўқон «Мадрасаи олий» мадрасасиМадраса · Қўқон
Ҳаёт йўли
- 1828Туғилган
Қўқоннинг Сармозор маҳалласида дунёга келган.
- Мадраса ва қорилик
Норбўтабий мадрасасида ўқиган; Ҳасанқори домладан қироатни ўрганиб, қори унвонини олган.
- Имомлик
Хўжанд даҳасидаги Ғозиёғлиқ маҳалласи катта масжидида узоқ йиллар имом бўлган.
- Баёз кўчириш
Муқимий билан ҳамкорликда катта баёз кўчирган.
- 1906Вафот этган
Ҳаёти шу йили якунланган.
Асарлар
- «Девон»Шеърий тўплам (қўлёзма)
- 65 та мухаммасМухаммаслар