Қурбон Бабаев

Қурбон Латипович Бабаев — геолог, геология-минералогия фанлари доктори, профессор; Ўрта Осиёдаги пегматитлар, скарнлар ва руда конларини ўрганган олим. 1910-йил 26-декабрда Оқмолада (ҳозирги Остона, Қозоғистон) хизматчи оиласида туғилган. Бошланғич таълимни туғилган шаҳрида олган, педагогик йўналишдаги мактаб-интернатда ўқиган.

1929-йилда Тошкентга келиб, Ўрта Осиё индустрия институтидаги ишчилар факултетини битирган, 1931-йилда шу институтнинг тоғ факултетига ўқишга кирган ва 1936-йилда тамомлаган. Талабалик йилларидаёқ коллектор ва прораб бўлиб ишлаган, Учимчоқ геология-қидирув партияси бошлиғининг ўринбосари бўлган, профессор Т. Н. Қори-Ниёзий тавсияси билан Ўрта Осиё давлат университетининг геофизика бўлими миллий гуруҳида математикадан дарс берган. 1933-йилда академик А. Е. Ферсманни Чотқол тоғларидаги конларга кузатиб борди; ўзини унинг шогирди ҳисоблаган ва кейинчалик пегматитлар ҳақидаги ғояларини ривожлантирган.

1938-йилдан Бабаев Ўзбекистон ва Қирғизистон геология бошқармаларида қидирув-разведка партияларига бошчилик қилган ва бош геолог бўлган, волфрам, кобалт ва олтин қидирган. 1940-йилда Фрунзеда Ферсманга кобалт кони кашф этилгани ҳақида маъруза қилган — таржимаи ҳол манбаларига кўра, бу Ўрта Осиёдаги ягона кобалт конидир. 1942-йилда фронтга кетиб, 5-алоҳида гвардия сапёрлар баталёнида хизмат қилган, 1943-йилда контузиядан сўнг сафдан бўшатилган ва Меликсу руднигининг бош геологи этиб тайинланган; у ерда волфрам қазиб олишни қисқа муддатда бир неча баробар оширган, бунинг учун Ўзбекистон ССР Олий Кенгаши Президиумининг Фахрий ёрлиғи билан тақдирланган.

1946-йилдан Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг Геология институтида ишлаган — катта илмий ходим ва лаборатория мудиридан директор ўринбосари ва директоргача кўтарилган. Кўйтош волфрам конидаги скарнларни ўрганиб, 1949-йилда Кўйтош скарн майдони ҳақида номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган. Сўнгра Ғарбий Ўзбекистондаги гранитоид массивларни (Олтинтоғ массиви ҳақидаги монография, 1954) ва гранит пегматитларини («Ўрта Осиё гранит пегматитлари» монографияси, 1960) ўрганган. 1962-йилда Москвада Бутуниттифоқ минерал хомашё институтида докторлик диссертациясини ҳимоя қилган, 1963-йилда профессор унвонини олган. 1946–1965-йилларда Тошкент политехника институтида дарс берган.

1957-йил 27-июлда Бабаев СССР Геология вазирлиги ҳузуридаги янги ташкил этилган Ўрта Осиё геология ва минерал хомашё илмий-тадқиқот институтининг (САИГИМС) биринчи директори этиб тайинланди, 1958-йилда эса вазирлик институтлари директорлари кенгашининг раиси этиб сайланди. 1959-йилда унинг раҳбарлигида институт минтақанинг минерал ресурслари бўйича биринчи йирик йиғмани — 70 босма табақлик монографик тавсиф билан 1:500 000 масштабли «Ўрта Осиё фойдали қазилмалари харитаси»ни тайёрлади; кейинги геология-қидирув ишлари шунга таянган.

Бабаев ўзбек фанини Мексикада (1956), Деҳлида (1964, бу ерда бўлим раиси этиб сайланган) ва Москвада (1984) ўтган Халқаро геология конгрессларида намойиш этган; 1983-йилдан Руда конларининг пайдо бўлиши бўйича халқаро ассоциация аъзоси бўлган. У 168 илмий ва яна 75 махсус иш нашр этган, 18 фан номзодини тайёрлаган, «САИГИМС илмий-тадқиқот ишлари бюллетени» ва «САИГИМС илмий ёзувлари»ни таҳрир қилган, тўрт чақириқ Тошкент шаҳри Ленин тумани Кенгаши депутати бўлган. 1976-йилда унга Ўзбекистон ССР фан арбоби унвони берилган, 1981-йилда «СССР ер ости бойликларининг фахрий қидирувчиси» нишони билан тақдирланган; Меҳнат Қизил Байроқ ва Ватан уруши орденлари ҳамда бир қатор медаллар соҳиби.

Қурбон Латипович Бабаев 2000-йил 5-августда Тошкентда вафот этган ва шаҳар "Тешик-капкак" қабристонига дафн этилган.