
Математик олим ва жамоат арбоби, Ўзбекистон Фанлар академияси академиги, Тошкент давлат университети ректори; эҳтимоллар назарияси ва математик статистика бўйича Тошкент мактаби етакчиларидан бири.
Биография
Саъди Ҳасанович Сирожиддинов — академик (Ўзбекистон Фанлар академияси), математик ва жамоат арбоби ҳамда Тошкент математика мактабининг етакчиларидан бири. У 1920-йил 10-майда Қўқонда туғилди ва 1942-йилда Ўрта Осиё давлат университетини битирди. 1953-йилда физика-математика фанлари доктори даражасини олди. 1953–1956-йилларда Москва университетида катта илмий ходим бўлди, 1956-йилдан Ўрта Осиё университетида профессор, 1958-йилдан кафедра мудири сифатида ишлади.
Кейинги йилларда Ўзбекистон Фанлар академияси Математика институтига раҳбарлик қилди (1957–1967), Тошкент давлат университетининг ректори (1966–1970 ва яна 1983–1987), Фанлар академиясининг витсе-президенти (1970–1983) бўлди. Академик унвонини 1966-йилда, «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби» унвонини 1971-йилда олган.
Дастлабки илмий мақолалари классик кўпҳадларнинг (ўзгарувчилари кўп бўлган ҳолда) муҳим хусусиятларига бағишланган эди. Марков занжирлари бўйича лимит теоремаларни кенгайтириш ва асимптотик ёйилмалар йўналишидаги изланишлари 1950-йилларда Тошкент математика мактабини янги босқичга кўтарди. Сирожиддинов эҳтимоллар назарияси натижаларини математик статистикада қўллади. 1960-йилларда шогирдлари билан бирга ўзаро боғлиқ бўлмаган тасодифий миқдорлар ҳамда Марков занжирини ташкил этувчи миқдорлар йиғиндисининг лимит теоремаларига доир муҳим масалаларни ечди. Шунингдек, навбат (оммавий хизмат) назарияси, статистиканинг бир қанча тармоғи ва стационар жараёнлар назариясида ҳам кенг қамровли иш олиб борди.
Олим Ўрта Осиё мутафаккирларининг илмий меросини ўрганишга, юқори малакали математиклар етиштиришга, ёш математиклар мактабини яратишга ҳамда республика ёш математиклар олимпиадасини ўтказишга катта ҳисса қўшган. Голландиядаги Бернулли номидаги халқаро жамиятнинг (математик статистика ва эҳтимоллар назарияси бўйича) ҳақиқий аъзоси эди (1966-йилдан).
Беруний номидаги Ўзбекистон Давлат мукофотини 1973-йилда олди; 2002-йилда вафотидан кейин «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланди. Сирожиддинов 1988-йил 29-апрелда Тошкентда оламдан ўтди. Ўзбекистон Миллий университети ҳузуридаги академик лицей ва Тошкентдаги бир кўча унинг номини олган.
Таълим
Карьера
- Ўзбекистон ССР Фанлар академиясиМатематика институти директори (1957–1967), витсе-президент (1970–1983) · Тошкент · 1957–1983ҳозирги номи — Ўзбекистон Фанлар академияси
- Ўрта Осиё давлат университетиПрофессор, кафедра мудири, ректор (1966–1970, 1983–1987) · Тошкент · 1956–1987ҳозирги номи — Ўзбекистон Миллий университети
Мукофотлар
«Буюк хизматлари учун» ордени2002, вафотидан кейин · Ўзбекистон- Ўзбекистон ССР фан арбоби1971 · Ўзбекистон ССР
Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти1973 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 192010-майда Қўқонда туғилган
- 1942Ўрта Осиё давлат университетини тамомлаган
- 1953Физика-математика фанлари доктори
- 1956Ўрта Осиё университетида профессор
- 1957–1967Ўзбекистон ФА Математика институти директори
- 1966Академик; Тошкент давлат университети ректори (1966–1970)
- 1970–1983Ўзбекистон Фанлар академияси витсе-президенти
- 1983–1987Тошкент давлат университети ректори (иккинчи марта)
- 198829-апрелда Тошкентда вафот этган
Асарлар
- «Марков жараёнлари учун лимит теоремалар» (1955)Монография
- «Комплекс ўзгарувчининг функциялари назарияси» (ҳаммуаллифликда) (1970)Дарслик
- «Аддитивне задачи с растушчим числом слагаэмйкҳ» (ҳаммуаллифликда) (1975)Монография