Асосий қисмга ўтиш
Саид Абдуллахон

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Саид Абдуллахон

Тарихий шахс

Хива хони (1918–1920), Қўнғиротлардан, Ферузнинг ўғли; Хива хонлигининг сўнгги ҳукмдори, амалда ҳокимият Жунаидхон қўлида бўлган.

Фаолият:
Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
Ҳаёт йиллари:
тахминан 1873 — 1933
Отаси:
Феруз (Муҳаммад Раҳимхон II)

Биография

Саид Абдуллахон Хива хонлигининг сўнгги хони бўлиб, Қўнғирот сулоласидан, Феруз (Муҳаммад Раҳимхон II)нинг ўғли. 1918-йил 3-октабрда Жунаидхон уни хон этиб кўтарди; бундан олдин укаси Асфандиёрхон суиқасдда ҳалок бўлган эди. Бошқа манбада ҳукмронлик бошланган сана октабр ойининг боши деб берилган. Туғилган йили ziyouz.uz мақоласида кўрсатилмаган, инглиз тилидаги манбаларда 1873 деб ёзилади, шу сабабли тахминий олинди.

Хон танаси заиф ва қатъиятсиз бўлгани сабабли давлат ишларини аслида Жунаидхон юритган, у бунда сарой амалдори Давлатмурод маҳрамга суянган. Жунаидхон вилоятларга, жумладан Тошҳовуз, Иляли, Порсу, Манғит, Тахта, Урганч ва Хивага, ўз тарафдорларини ҳоким қилиб қўйган.

Қизил аскарлар Хива хонлигини босиб олгач, Саид Абдуллахон 1920-йил 2-февралда тахтдан воз кечди ва илтимосига кўра Хивада қолдирилди. Кейин, 1920-йил 23-июнда уламолар Иброҳим Охун раҳбарлигида қизил аскарларга қарши бош кўтарди (воқеа Муҳаммад Аминхон мадрасасида бўлган). Хоннинг бунга алоқаси йўқ эди, бироқ ўша ёзнинг ўзида у ҳарамидагилар, яқин қариндошлари ва ўнта тўра билан Хоразм Халқ Совет Республикаси чегарасидан чиқариб юборилди. Улар аввал Москвадаги Лубянка қамоқхонасига, сўнг Новоспасский ва Иваново монастирларидаги қамоқхоналарга жойлаштирилди.

Инглиз манбасига кўра, улар 1922-йил февралда озод қилинган ва Кривой Рогга жойлашган; у ерда Саид Абдуллахон шахта қоровули бўлиб ишлаган, 1925-йилда Хоразмга қайтиш ҳақидаги илтимоси рад этилган. Ziyouz.uz мақоласига кўра, 1923-йилда у авлодлари билан Екатеринослав губерниясига сургун қилинган ва сургунда 10 йил яшаб, касалликдан 1933-йилда Кривой Рог шаҳрида вафот этган. Унинг тақдирига бағишланган "Хусумат" тарихий романи (Нукус, 2001) хоразмлик ёзувчи Кўзи Дават қаламига мансуб.

Карьера

Ҳаёт йўли

  1. 1918
    Хонликка кўтарилиши

    Укаси Асфандиёрхон ўлдирилгач, Жунаидхон уни Хива хони қилган.

  2. 1920
    Тахтдан воз кечиши

    2-февралда қизил аскарлар босими остида тахтдан воз кечган.

  3. 1920
    Хоразмдан ҳайдалиши

    Ёзда оиласи билан Хоразм Халқ Совет Республикасидан чиқарилиб, Москва қамоқхоналарига жойлаштирилган.

  4. 1933
    Вафоти

    Кривой Рог шаҳрида сургунда вафот этган.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Саид Абдуллахон (тахминан 1873–1933) — Тарихий шахс | Shaxs.uz