Асосий қисмга ўтиш

Сергей Бородин

Рус совет ёзувчиси, «Дмитрий Донской» ва «Самарқанд осмонида юлдузлар» тарихий романлари муаллифи; Тошкентда яшаган, Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси.

Фаолият:
Ёзувчи, Носир
Саҳна номи:
Амир Саргижон
Туғилган:
25 сентабр 1902(71 ёш) ♎ — 22 июн 1974
Турмуш ўртоғи:
Рауза Ҳасанова
  • Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • «Ҳурмат белгиси» ордени
  • Сталин мукофоти

Биография

Сергей Петрович Бородин 1902-йил 25-сентабрда (эски услубда 12-сентабр) Москвада зиёли оиласида туғилган. Отаси ирсий дворян, онаси татар князлари авлодидан бўлган. 1913–1920-йилларда Белёв шаҳридаги реал билим юртида ўқиган, сўнг у ердаги Пролеткулт студиясида иштирок этган ва рассом Т. И. Катуркин қўлида расм чизган. Биринчи очеркини 1915-йилда, ўн икки ёшида босдирган.

1923-йилда Халқшунослик марказий музейи уни этнографик тўпламлар йиғиш учун Бухорога юборган, 1925–1926-йилларда Самарқандда бўлган. 1925-йилда Бутунроссия ёзувчилар иттифоқига қабул қилинган, 1926-йилда В. Я. Брюсов номидаги Олий адабиёт-бадииёт институтини рус фолклори йўналишида тугатган. Кейинги йилларда Узоқ Шарқда (1928), Турксиб қурилишида (1929), Тожикистонда (1931) ва Арманистонда (1933) бўлган; 1933-йилда Помирни кезиб чиққан. 1931-йилгача «Перевал» адабий уюшмасига яқин турган.

Бошида Амир Саргижон тахаллуси билан ёзган: дўстлари Сергей исмига Шарқда одат бўлган «-жон» қўшимчасини қўшиб, уни шундай аташган. Бу ном остида Марказий Осиё ҳаётига бағишланган «Охирги Бухоро» романи, «Уста қушчи» ҳикоялар тўплами чиққан. 1941-йилдан ўз номи билан нашр этган; Старая Руссада ёзилган «Дмитрий Донской» тарихий романи унга 1942-йилда иккинчи даражали Сталин мукофотини келтирган.

1950-йиллар бошида Тошкентга кўчиб келган ва умрининг охиригача шу ерда яшаган; филолог Рауза Ҳасанова билан турмуш қурган. Тошкентда «Самарқанд осмонида юлдузлар» туркумини яратган: «Оқсоқ Темур», «Юриш гулханлари» ва «Чақмоқдек Боязид» китобларида Амир Темур даври Марказий Осиёси ва Закавказия тасвирланган. Туркумнинг тўртинчи қисми «Оқ от» айрим боблари бундан мустасно, тугалланмаган. Ўзбекистон миллий энсиклопедияси бу романларда айрим тарихий шахслар образи бир ёқлама берилганини таъкидлайди.

Бородин 1968-йилда Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофотини, 1973-йилда эса Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси унвонини олган. У 1974-йил 22-июнда Тошкентда вафот этган ва Чиғатой қабристонига дафн этилган. «Дмитрий Донской» романи 1941–1994-йилларда йигирма беш чоғли марта, бир миллиондан ортиқ нусхада чоп этилган; ёзувчининг Тошкентдаги уй-музейи 1981-йилда очилган.

Таълим

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1902
    Туғилиши

    Москвада зиёли оиласида дунёга келган.

  2. 1913–1920
    Белёвда ўқиши

    Реал билим юртида ўқиган, маҳаллий Пролеткулт студиясида қатнашган.

  3. 1923–1926
    Бухоро ва Самарқандга экспедициялар

    Этнографик тўпламлар йиғиш учун Бухорога, кейин Самарқандга борган.

  4. 1926
    Брюсов номидаги институтни тугатиши

    Олий адабиёт-бадииёт институтини рус фолклори йўналишида битирган.

  5. 1928–1933
    Сафарлар

    Узоқ Шарқ, Турксиб қурилиши, Тожикистон, Помир ва Арманистон; Турксибда «Ударник» газетаси муҳаррири бўлган.

  6. 1941
    «Дмитрий Донской»

    Биринчи тарихий романини ўз номи билан нашр эттирган (аввал Амир Саргижон тахаллуси билан ёзган).

  7. 1942
    Сталин мукофоти

    «Дмитрий Донской» учун иккинчи даражали Сталин мукофотини олган.

  8. 1950-йиллар боши
    Тошкентга кўчиши

    Тошкентга кўчиб келиб, «Самарқанд осмонида юлдузлар» туркуми устида ишлаган.

  9. 1968
    Ҳамза номидаги мукофот

    Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти лауреати бўлган.

  10. 1973
    Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси

    Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси унвонига сазовор бўлган.

  11. 1974
    Вафоти

    22-июнда Тошкентда вафот этган, Чиғатой қабристонига дафн этилган.

Асарлар

  • «Охирги Бухоро» (1932)
    Роман

    Амир Саргижон тахаллуси билан чиққан, Бухоро ҳаётига бағишланган асар.

  • «Уста қушчи» (1934)
    Ҳикоялар тўплами

    Ўрта Осиё халқлари ҳаётига бағишланган ҳикоялар.

  • «Дмитрий Донской» (1941)
    Тарихий роман

    Рус ерларининг Олтин Ўрдага қарши кураши даврига бағишланган роман; Сталин мукофоти лауреати; энг кўп нашр этилган асари.

  • «Утренка» (1942)
    Асар

    1942-йилда нашр этилган асар.

  • «Оқсоқ Темур» (1955)
    Тарихий роман

    «Самарқанд осмонида юлдузлар» туркумининг биринчи китоби.

  • «Юриш гулханлари» (1962)
    Тарихий роман

    «Самарқанд осмонида юлдузлар» туркумининг иккинчи китоби.

  • «Чақмоқдек Боязид» (1973)
    Тарихий роман

    «Самарқанд осмонида юлдузлар» туркумининг учинчи китоби.