Асосий қисмга ўтиш

Собир Юнусов

Ўзбек кимёгари, академик, алкалоидлар кимёси бўйича мутахассис; Ўзбекистон ССР ФА Ўсимлик моддалари кимёси институтининг асосчиси, Социалистик Меҳнат Қаҳрамони.

Фаолият:
Олим, Кимёгар
Ҳақиқий исми:
Собир Юнусович Юнусов
Туғилган:
18 март 1909(86 ёш) ♓ — 29 ноябр 1995
Туғилган жой:
Тошкент
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти
  • Социалистик Меҳнат Қаҳрамони
  • Ленин ордени
  • Октябрь инқилоби ордени
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • Халқлар дўстлиги ордени
  • «Ҳурмат белгиси» ордени
  • «Меҳнатдаги жасорати учун» медали

Биография

Собир Юнусович Юнусов 1909-йил 18-мартда Тошкентда туғилган. 1935-йилда Ўрта Осиё давлат университетини (ҳозирги Ўзбекистон Миллий университети) тугатган. 1930-йилларнинг ўрталаридан 1941-йилгача Бутуниттифоқ кимё-фарматсевтика институтида ишлаган, сўнг Ўзбекистон ССР Фанлар академияси Кимё институтида; 1950–1952-йилларда шу институт директори бўлган.

1952-йилда Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг академиги, 1952–1962-йилларда унинг витсе-президенти бўлган; 1958-йилда СССР Фанлар академиясининг мухбир аъзоси этиб сайланган. Кимё фанлари доктори. 1956-йилда Ўзбекистон ССР Фанлар академияси Ўсимлик моддалари кимёси институтини ташкил этган ва уни бошқарган. Немис Леополдина академиясининг аъзоси бўлган.

Илмий фаолияти асосан алкалоидлар кимёсига бағишланган: Марказий Осиё ўсимликларидаги алкалоидларни излаш, ажратиб олиш ва тузилишини аниқлаш бўйича илмий мактаб яратган; манбаларга кўра, унинг раҳбарлигида юзлаб алкалоидлар ажратиб олинган. Шогирдлари орасида Н. К. Абубакиров, Х. А. Абдуазимов, Ф. Ю. Юлдашев, С. Т. Акрамов бор. Ўғли Марат Юнусов ҳам кимёгар ва Россия Фанлар академияси академиги.

1971-йилда алкалоидлар кимёсидаги тадқиқотлари учун Д. И. Менделеев олтин медали билан мукофотланган. 1969-йилда Социалистик Меҳнат Қаҳрамони унвони ва Ленин ордени, 1967-йилда Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти берилган; шунингдек Октябр инқилоби, Меҳнат Қизил Байроқ, Халқлар дўстлиги, «Ҳурмат белгиси» орденлари ва медаллар билан тақдирланган. 1995-йил 29-ноябрда Тошкентда вафот этган; вафотидан кейин 2002-йилда «Буюк хизматлари учун» ордени ва 2007-йилда фан ва техника соҳасидаги Ўзбекистон Республикаси Давлат мукофоти берилган. Институт ҳозир унинг номи билан аталади.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1909
    Тошкентда туғилган

    18-март.

  2. 1935
    Университетни тугатди

    Ўрта Осиё давлат университети.

  3. 1941
    Кимё-фарматсевтика институти

    1930-йилларнинг ўрталаридан 1941-йилгача Бутуниттифоқ кимё-фарматсевтика институтида.

  4. 1943
    Кимё институти

    Ўзбекистон ССР ФА Кимё институти; 1950–1952-йилларда директор.

  5. 1952
    Академик

    Ўзбекистон ССР ФА академиги; 1962-йилгача витсе-президент.

  6. 1956
    Ўсимлик моддалари кимёси институти

    Асосчиси ва раҳбари.

  7. 1958
    СССР ФА мухбир аъзоси

    Мухбир аъзо, 20-июндан.

  8. 1969
    Социалистик Меҳнат Қаҳрамони

    13-март; Ленин ордени.

  9. 1971
    Менделеев медали

    Алкалоидлар кимёси бўйича тадқиқотлари учун.

  10. 1995
    Вафоти

    29-ноябрда Тошкентда.

Собир Юнусов (1909–1995) — Олим | Shaxs.uz