Суйима Ғаниева

Суйима Ғаниева 1932-йил 20-февралда Тошкентда туғилган. Ўрта Осиё давлат университети (ҳозирги Ўзбекистон Миллий университети)нинг шарқшунослик факултетини 1952-йилда тамомлаган, 1953–1956-йилларда Ленинград давлат университети аспирантурасида ўқиган. 1956-йилда Алишер Навоийнинг «Мажолис ун-нафоис» асари III ва IV мажлисларининг илмий-танқидий матни ва адабий таҳлилига бағишланган номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган.

1956-йилдан Ўзбекистон Фанлар академияси Тил ва адабиёт институтида кичик илмий ходим бўлиб ишлаган, кейинчалик шу институтнинг илмий котиби бўлган. Тошкент давлат консерваториясида кафедра мудири, Тошкент давлат шарқшунослик институтида профессор бўлган; манбаларга кўра, институтда 1993-йилдан дарс берган ва илмий фаолиятини деярли олтмиш йил давом эттирган.

Асосий йўналиши — Навоий меросининг матншунослиги. «Мажолис ун-нафоис»нинг илмий-танқидий матни 1961-йилда араб ёзувида нашр этилган; олима асарни рус тилига ҳам таржима қилган ва унинг ҳақида бир неча тилда элликка яқин мақола эълон қилган. У Навоийнинг узоқ йиллар фанга номаълум бўлган «Муножот» асарини топиб, нашр эттирган. Унинг раҳбарлигида Навоий асарларининг тўққиз, ўн етти, ўн тўққиз ва йигирма жилдли тўпламлари тайёрланган.

Ғаниева ўзбек мумтоз адабиёти ва унинг жаҳон маданиятидаги ўрни ҳақида 14 та монография, 350 дан ортиқ илмий мақола ва 20 дан ортиқ ўқув қўлланма муаллифи. Китоблари орасида «Алишер Навоий ҳаёти ва ижоди», «Алишер Навоий ижодидаги инсонпарварлик ғоялари», «Навоий ғазалларида зодагонлик мотивлари», «Навоийнинг васияти» ва «Навоийнинг автографи» бор.

Илмий хизматлари Ўзбекистон Республикаси Давлат мукофоти билан эътироф этилган. 1999-йилда «Эл-юрт ҳурмати», 2008-йилда «Буюк хизматлари учун» орденлари билан тақдирланган; 2015-йил августида Президент фармони билан унга Ўзбекистон Қаҳрамони унвони берилган.

Суйима Ғаниева 2018-йил 1-сентабрда Тошкентда 86 ёшида вафот этган ва Чиғатой қабристонига дафн этилган. Унинг илмий ҳаётига «Йўл» номли ҳужжатли филм бағишланган; 2022-йилда, таваллудининг 90 йиллиги муносабати билан, Ўзбекистон Фанлар академиясида илмий-адабий анжуман ўтказилган.