Биография
Темур Пўлатов 1939-йил 22-июлда Бухорода туғилган. Отаси ўқитувчи бўлган; ўн тўрт ёшида у поябзал фабрикасида, сўнг чўлдаги қурилиш ташкилотида ишлаган. 1963-йилда Бухоро педагогика институтини тамомлаб, қишлоқ мактабида дарс берган.
Адабиётга 1964-йилда «Звезда Востока» журналида босилган «Не ходи по обочине» қиссаси билан кириб келган. Пўлатов рус тилида ёзади, асарлари Тошкент ва Москвада нашр этилган. 1967-йилда Москвадаги Олий ссенаристлар ва режиссёрлар курсларини битирган, «Ўзбекфилм» киностудиясида бош муҳаррир бўлиб ишлаган. У бир неча бадиий филм ссенарийси муаллифи: «Қўмондоннинг қайтиши» (1968, режиссёр Д. Салимов; «Бўлак манзилгоҳлар» қиссаси асосида), «Бу келишган йигит» (1972, Э. Хачатуров) ва «Ғойибнинг сўнгги саёҳати» (1991, Ф. Давлетшин).
Ёзувчининг асосий асарлари орасида «Ғойибнинг иккинчи сафари», «Сторожеве башни», «Владения» қиссалари, ўрта асрлик бухоролик олим ҳақидаги «Тарозий тошбақаси» ва «Плаваюшчая Евразия» романлари, «Бухоро хонадонининг кечмишлари» трилогияси бор. Баъзи асарлари сензура сабаб Ўзбекистонда босилмай қолган, Россияда эса йиллар ўтиб чоп этилган. Асарлари жумладан араб, урду, форс, ҳинд ва инглиз тилларида нашр этилган; немис тилидаги китоблари 1981–1988-йилларда Берлинда чиққан.
1968-йилда СССР Ёзувчилар уюшмасига аъзо бўлган. 1989-йилда унга Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси унвони берилган; шунингдек, у Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти лауреати ва Тожикистон халқ ёзувчиси. Грузиянинг Важа Пшавела, Арманистоннинг Саёт-Нова адабий мукофотлари ва 1997-йилда Шолохов номидаги халқаро мукофот соҳиби.
1991-йилда СССР Ёзувчилар уюшмаси бошқарувининг биринчи котиби этиб сайланган. Уюшма 1992-йилда Россия ва МДҲ ёзувчилар уюшмаларининг халқаро жамиятига айлангач, Пўлатов унинг Ижроия қўмитаси биринчи котиби, 1994-йилдан 2000-йилгача эса раиси бўлган. Шу йилларда жамият миллий мукофотлар жорий этган, 1998-йилдан рус тилидаги «Литературная Евразия» газетаси чиқа бошлаган.
2000-йилда раис лавозимини тарк этиб, ижодга қайтган. 1996-йилда «Современнй писател» нашриётида уч томлик танланган асарлари, 1999-йилда эса тўртинчи томи чиққан. 1991-йилдан Москвада яшайди. Ижоди ҳақида Россия, Германия ва бошқа мамлакатларда тадқиқотлар ёзилган, жумладан, Э. Ф. Шафранскаянинг 2005-йилдаги монографияси.
Таълим
- Бухоро давлат педагогика институтиОлийгоҳ · Бухоро · 1963
- СССР Давкиноси ҳузуридаги Олий ссенаристлар ва режиссёрлар курслариБошқа · 1967 · Ссенарийнавислик
Карьера
- СССР Ёзувчилар уюшмасиАъзо (1968-йилдан); 1991-йилда бошқарувнинг биринчи котиби · 1968–1991
- Россия ва МДҲ ёзувчилар уюшмаларининг халқаро жамиятиИжроия қўмитанинг биринчи котиби (1992–1994), раис (1994–2000) · 1992–2000
Мукофотлар
- Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси1989 · Ўзбекистон ССР
Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофотиЎзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1939Бухорода туғилган
1939-йил 22-июлда Бухорода ўқитувчи оиласида дунёга келган.
- 1963Бухоро педагогика институти
Бухоро педагогика институтини тамомлаган, қишлоқ мактабида ўқитувчи бўлган.
- 1964Биринчи қисса
«Звезда Востока» журналида «Не ходи по обочине» қиссаси босилган.
- 1967Москвада ссенаристлар курслари
Москвадаги Олий ссенаристлар ва режиссёрлар курсларини битирган.
- 1968СССР Ёзувчилар уюшмасига аъзо
Ёзувчилар уюшмасига қабул қилинган; шу йили унинг қиссаси асосидаги «Қўмондоннинг қайтиши» филми чиққан.
- 1989Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси
Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси унвони берилган.
- 1991Ёзувчилар уюшмасининг биринчи котиби
СССР Ёзувчилар уюшмаси бошқарувининг биринчи котиби этиб сайланган; Москвага кўчиб ўтган.
- 1992–2000Ёзувчилар уюшмаларининг халқаро жамияти
Жамият Ижроия қўмитасининг биринчи котиби (1992), раиси (1994–2000) бўлган.
- 1996–1999Танланган асарлар
«Современнй писател» нашриётида уч томлик танланган асарлари (1996) ва тўртинчи том (1999) чиққан.
- 1997Шолохов номидаги халқаро мукофот
Шолохов номидаги халқаро адабиёт ва санъат мукофоти билан тақдирланган.
Китоблар
- «Не ходи по обочине»1964 · Қисса
Ёзувчининг илк қиссаси, «Звезда Востока» журналида босилган.
- «Бўлак манзилгоҳлар»· Қисса
Шу қисса асосида «Қўмондоннинг қайтиши» филми (1968) ишланган.
- «Ғойибнинг иккинчи сафари»· Қисса
Каип ҳақидаги қиссалар асосида «Ғойибнинг сўнгги саёҳати» филми (1991) суратга олинган.
- «Сторожеве башни»· Қисса
Ёзувчининг машҳур қиссаларидан бири.
- «Владения»· Қисса
Рус тилида чоп этилган қисса.
- «Тарозий тошбақаси»· Роман
Ўрта асрлик бухоролик олим ҳақида роман; немис тилида 1988-йилда чиққан.
- «Плаваюшчая Евразия»· Роман
Фантастика ва ҳақиқат, сатира ва тарих қоришган роман; воқеа зилзила кутилаётган Ўрта Осиёдаги катта шаҳарда кечади.
- «Бухоро хонадонининг кечмишлари»· Трилогия
Бухоро ҳаётига бағишланган трилогия.
- «Танланган асарлар» (уч том)1996 · Тўплам
«Современнй писател» нашриётида чиққан; 1999-йилда тўртинчи том қўшилган.
Фильмография
| Номи | Йил |
|---|---|
| Яхши йигит | 1972 |
| Караван | 1973 |
| Уч кун-у икки йил | 1981 |
