Биография
Тоҳир Қаҳҳор — шоир, таржимон, адабиётшунос ва журналист. У 1953-йил 9-майда Наманган вилояти Тўрақўрғон туманидаги Мозор Қўҳна қишлоғида хизматчи оиласида туғилган. Дастлабки шеъри 1968-йилда туман газетасида босилган.
1970–1975-йилларда Тошкент давлат университети (ҳозирги Ўзбекистон Миллий университети) журналистика факултетида ўқиган. Кейин Ўзбекистон радиосининг адабий-драматик эшиттиришлар бош таҳририятида (1975–1979), сўнг «Шарқ юлдузи» журналида адабий ходим ва наср бўлими мудири бўлиб ишлаган (1979–1991). Бу йилларда журналда «Тарихимиздан лавҳалар» ва «Жаҳон ҳикоячилиги хазинасидан» рукнлари йўлга қўйилган. 1991–1997-йилларда Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётида хизмат қилган.
Биринчи илмий мақоласи 1978-йилда «Таржима санъати» тўпламида чоп этилган. «Оқ ўрик» (1980), «Оқаётган дарё» (1982), «Осмон кимники» (1982), «Эшик тақиллаётир» (1984), «Кун кўзи» (1987), «Юлдузлар менинг боғим» (1988), «Тоғнинг парвози» (1990) номли шеърий тўпламлари нашр этилган; 1990-йилда Москвада рус тилида «Око дня» китоби чиққан. Мустақиллик мавзусидаги мақолалари «Ҳур Туркистон учун» (1994) китобига жамланган.
Тоҳир Қаҳҳор таржимон сифатида ҳам танилган: Габриэл Гарсиа Маркеснинг «Ошкора қотиллик қиссаси»ни ўзбекчага ўгирган, турк адабиётидан Зиё Кўкалп, Ниҳол Отсиз, Дундар Алп ва Исмоил Гаспирали асарларини, форс классикларидан Ҳофиз Шерозий ва Жомий ғазалларини таржима қилган. Туркияда 1995-йилда чоп этилган замонавий ўзбек шеърияти антологиясининг тузувчиларидан бири. 2004-йилда «20–30-йиллар ўзбек адабиётининг Туркияда ўрганилиши» мавзусида номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган. 2005–2010-йилларда Жаҳон тиллари университетининг халқаро журналистика факултетида дарс берган, 2010–2012-йилларда «Жаҳон адабиёти» журналида бўлим муҳаррири бўлган.
1991-йилда унга Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими унвони берилган; ўша йили мустақиллик мавзусидаги публитсистик ва адабий-илмий мақолалари учун Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси ва Тарғибот марказининг Аҳмад Яссавий номидаги халқаро мукофотига сазовор бўлган. Шеърлари озарбайжон, украин, инглиз, болгар ва турк тилларига таржима қилинган. Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси.
Таълим
- Ўзбекистон Миллий университетиОлийгоҳ · Тошкент · 1970–1975 · Журналист
Карьера
- «Шарқ юлдузи» журналиАдабий ходим, наср бўлими мудири · Тошкент · 1979–1991
- Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасиАъзо · Тошкент · ҳозиргача
- Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётиНашриёт ходими (турли лавозимларда) · Тошкент · 1991–1997
- Ўзбекистон радиосиАдабий-драматик эшиттиришлар бош таҳририяти ходими · Тошкент · 1975–1979
- «Жаҳон адабиёти» журналиБўлим муҳаррири · Тошкент · 2010–2012
- Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетиХалқаро журналистика факултети мураббийи · Тошкент · 2005–2010
Мукофотлар
Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими1991 · Ўзбекистон
Ҳаёт йўли
- 1953Туғилган
9-май куни Наманган вилояти Тўрақўрғон туманидаги Мозор Қўҳна қишлоғида хизматчи оиласида туғилган.
- 1970–1975Университетда ўқиган
Тошкент давлат университетининг журналистика факултетида таҳсил олган.
- 1975–1979Ўзбекистон радиоси
Адабий-драматик эшиттиришлар бош таҳририятида ишлаган.
- 1979–1991«Шарқ юлдузи» журнали
Адабий ходим, кейин наср бўлими мудири; журналда тарихий лавҳалар ва жаҳон ҳикоячилиги рукнлари очилган.
- 1980Биринчи шеърий китоб
«Оқ ўрик» тўплами нашр этилган; кейинги ўн йилда яна бир неча тўплами чиққан.
- 1991Унвон ва мукофот
Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими унвони берилган; Аҳмад Яссавий номидаги халқаро мукофот соҳиби бўлган.
- 1991–1997Адабиёт ва санъат нашриёти
Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётида турли лавозимларда ишлаган.
- 1994«Ҳур Туркистон учун»
Мустақиллик мавзусидаги публитсистик мақолалар китоби нашр этилган.
- 1995Туркиядаги антология
Туркияда чоп этилган замонавий ўзбек шеърияти антологияси тузувчиларидан бири бўлган.
- 2004Номзодлик диссертацияси
20–30-йиллар ўзбек адабиётининг Туркияда ўрганилиши мавзусида диссертация ҳимоя қилган.
- 2005–2010Жаҳон тиллари университети
Халқаро журналистика факултетида мураббий бўлиб ишлаган.
- 2010–2012«Жаҳон адабиёти» журнали
Журналда бўлим муҳаррири бўлган.
Китоблар
- «Оқ ўрик»1980 · Шеърий тўплам
Шоирнинг биринчи китоби.
- «Оқаётган дарё»1982 · Шеърий тўплам
Шеърлар тўплами.
- «Осмон кимники»1982 · Шеърий тўплам
Шеърлар тўплами; баъзи маълумотномаларда 1984-йил кўрсатилган.
- «Эшик тақиллаётир»1984 · Шеърий тўплам
Шеърлар тўплами.
- «Кун кўзи»1987 · Шеърий тўплам
Шеърлар тўплами.
- «Юлдузлар менинг боғим»1988 · Шеърий тўплам
Шеърлар тўплами.
- «Тоғнинг парвози»1990 · Шеърий тўплам
Шеърлар тўплами.
- «Око дня»1990 · Шеърий тўплам (рус тилида)
Москвада рус тилида нашр этилган шеърлар китоби.
- «Ҳур Туркистон учун»1994 · Публитсистика
Мустақиллик мавзусидаги публитсистик ва адабий-илмий мақолалар тўплами.
- «Ошкора қотиллик қиссаси»· Таржима
Габриэл Гарсиа Маркес қиссасининг ўзбекча таржимаси; аввал «Ёшлик» журналида, сўнг алоҳида китоб бўлиб чиққан.
- «Кўкбўриларнинг ўлими»2001 · Таржима
Ниҳол Отсизнинг турк тилидаги романи («Bozkurtların Ölümü») таржимаси.
- «Шарқнинг энг буюк ҳукмдори — Темур»2018 · Таржима
Дундар Алп (тахаллус) романининг Собир Сайхон билан ҳамкорликдаги таржимаси.
