Биография
Тўлан Низом (асл исми Низомиддинов Тўланбой) 1939-йил 17-августда Андижон вилояти Бўз туманидаги Бешгул қишлоғида туғилган. Ўрта мактабни битиргач, Андижон педагогика институтида ўқиган ва уни 1965-йилда тамомлаган.
Узоқ йиллар таълим ва ташкилий ишларда банд бўлди: ёшлар ташкилотларида раҳбар (1965–1976), туман халқ таълими бўлими мудири (1976–1983), Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси Андижон вилоят бўлимида масъул котиб (1983–1985), сўнгра Бўз педагогика билим юрти директори (1985–2001) бўлган.
Шоирнинг биринчи тўплами — «Сенинг эртакларинг» 1970-йилда нашр этилган. Ундан кейин «Ифтихор» (1982), «Ой қизлар» (1988), «Муқаддас руҳ» (1993), «Ватан туйғуси» (1993), «Дақр боғи» (1995), «Сайланма» (1998) ва бошқа шеърий китоблари чиқди. 2007–2010-йилларда уч жилдлик асарлари — «Авжи ёз», «Баҳорий майсалар» ва «Заррин япроқлар» босилган. Болалар учун ҳам шеърлар ёзган.
1990-йиллардан бошлаб Тўлан Низом лирик-эпик жанрда самарали ижод қилди. Унинг «Чўлпон», «Мажнунтол йиғиси» (Миртемирга бағишланган), «Руҳи равоним» (Машраб ҳақида), «Ботмай қолган ой» (Усмон Носир ҳақида), «Алишер», «Нон ҳиди», «Довон» (Қамчиқ довони қурилиши ҳақида) каби достон ва лирик қиссалари бор. Бобур, Чўлпон, Миртемир каби сиймоларга мурожаат шоир ижодининг асосий йўналишларидан бири бўлди.
1998-йилда унга «Ўзбекистон халқ шоири» унвони берилди. У Ўзбекистонда хизмат кўрсатган халқ таълими ходими, Чўлпон ва Бобур халқаро мукофотлари совриндори; 2003-йилда «Меҳнат шуҳрати», 2008-йилда «Эл-юрт ҳурмати» орденлари билан тақдирланган. Тўлан Низом 2020-йил 10-декабрда 81 ёшида вафот этди.
Таълим
- Андижон педагогика институтиОлийгоҳ · Андижон · 1965
Карьера
- Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасиАндижон вилоят бўлимида масъул котиб · Тошкент · 1983–1985
Мукофотлар
Ўзбекистон халқ шоири1998 · Ўзбекистон
"Эл-юрт ҳурмати" ордени2008 · Ўзбекистон
Меҳнат шуҳрати ордени2003 · Ўзбекистон
Ҳаёт йўли
- 1939Туғилиши
Андижон вилояти Бўз туманидаги Бешгул қишлоғида, 17-августда туғилган.
- 1965Андижон педагогика институтини тамомлаши
Олий ўқув юртини битириб, ёшлар ташкилотларида ишлай бошлаган.
- 1965–1976Ёшлар ташкилотларида раҳбар
Ёшлар ташкилотларида раҳбарлик лавозимларида ишлаган.
- 1970Биринчи шеърий тўплам
«Сенинг эртакларинг» китоби нашр этилган.
- 1976–1983Халқ таълими бўлими мудири
Туман халқ таълими бўлимини бошқарган.
- 1983–1985Ёзувчилар уюшмаси Андижон бўлимида масъул котиб
Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг Андижон вилоят бўлимида масъул котиб бўлган.
- 1985–2001Бўз педагогика билим юрти директори
Бўз педагогика билим юртини бошқарган.
- 1998«Ўзбекистон халқ шоири»
Унга «Ўзбекистон халқ шоири» унвони берилган.
- 2003«Меҳнат шуҳрати» ордени
«Меҳнат шуҳрати» ордени билан мукофотланган.
- 2007–2010Уч жилдлик асарлар
«Авжи ёз», «Баҳорий майсалар» ва «Заррин япроқлар» жилдлари босилган.
- 2008«Эл-юрт ҳурмати» ордени
«Эл-юрт ҳурмати» ордени билан мукофотланган.
- 2020Вафоти
10-декабрда вафот этган.
Китоблар
- «Сенинг эртакларинг»1970 · Шеърий тўплам
Биринчи шеърий китоби.
- «Ифтихор»1982 · Шеърий тўплам
Иккинчи шеърий тўплами.
- «Ой қизлар»1988 · Шеърий тўплам
Мустақилликдан олдин чиққан тўпламларидан.
- «Муқаддас руҳ»1993 · Шеърий тўплам
Она ва юртга муҳаббат руҳидаги шеърлар тўплами.
- «Чўлпон»1993 · Достон
Шоир Чўлпон ҳаёти ва у яшаган даврга бағишланган достон.
- «Руҳи равоним»1993 · Достон
Машраб тақдирига бағишланган достон.
- «Мажнунтол йиғиси»· Достон
Миртемирга бағишланган достон.
- «Ботмай қолган ой»1996 · Достон
Усмон Носир ҳақидаги достон.
- «Нон ҳиди»1998 · Достон
1998-йилда нашр этилган достон.
- «Довон»2002 · Достон
Қамчиқ довони қурилишига бағишланган достон.
- «Алишер»2003 · Достон
Алишер Навоийга бағишланган лирик-эпик асар.