Тўлқин Тожиев
Ўзбекистон ССР халқ артисти, Ҳамза номидаги театр актёри, кино актёри ва ўзбек дубляжининг таниқли устаси (1936–2024).
- Фаолият:
- Актёр, Дубляж актёри, Кино актёри, Театр актёри
- Туғилган:
- 13 апрел 1936(88 ёш) ♈ — 13 декабр 2024
- Туғилган жой:
- Тошкент
- Отаси:
- Жўра Тожиев
Биография
Тўлқин Жўраевич Тожиев 1936-йил 13-апрелда Тошкентда туғилган. Актёрлар оиласида ўсган: отаси — Ўзбекистон халқ артисти Жўра Тожиев. 1959-йилда А. Н. Островский номидаги Тошкент театр ва рассомлик институтининг актёрлик факултетини тамомлаган.
1959-йилдан 1996-йилгача Ҳамза номидаги Ўзбек давлат академик драма театрида (ҳозирги Ўзбек миллий академик драма театри) ишлаган. Саҳнада Гоголнинг «Ревизор»ида Хлестаков ва Бобчинский, Шекспирнинг «Қирол Лир»ида Эдгар, «Отелло»сида Яго ролларини ўйнаган. Шунингдек, «Алишер Навоий» спектаклида Мансур ва Жомий, «Имон»да Ориф, «Мирзо Улуғбек»да Абдуллатиф, «Сарвқомат дилбарим»да Жонтой образларини яратган.
Кинода 1950-йилларнинг ўрталаридан суратга тушган. Унинг кино соҳасидаги дастлабки ишларидан бири — «Абу Али ибн Сино» филмидаги Жузжоний роли; «Пламенне годй» (1958) филмида Ҳайдар ролини бош ролда ижро этган. Кейинги йилларда «Ҳаёт сенинг қўлингда», «Иккинчи баҳор», «Маҳаллада дув-дув гап», «Сайёд қўнғироғи», «Бу ердан чегара ўтади», «Заповеднйи холм», «Сиз кимсиз?», «Жимжитлик кодекси 2: Қора балиқ изидан» каби филмларда рол ўйнаган.
Актёр ўзбек дубляжи устаси сифатида ҳам кенг танилган: «Ўзбекфилм» студиясида хорижий ва совет филмларини ўзбек тилига овозлаштиришда қатнашган — манбаларда 500 дан ортиқ (баъзиларида мингдан ортиқ) филм номи келтирилади. Овоз берган филмлар орасида «Қилич ва қалқон», «Афоня», «Иван Василевич касбини ўзгартиради», «"Й" операцияси ва Шурикнинг бошқа саргузаштлари», «Аршин мол олон», «Аҳмад қаерда?», «Автомобилдан сақланинг», «Кавказ асираси» бор.
1988-йилда Ўзбекистон ССР халқ артисти унвонини олган; ундан олдин унга Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган артист унвони берилган. 1997-йилда «Дўстлик» ордени билан мукофотланган. 2024-йил 13-декабрда Тошкентда 88 ёшида вафот этган. 2026-йил май ойида Президент фармонига кўра, маданият ва санъат ривожига қўшган ҳиссаси учун вафотидан кейин «Меҳнат шуҳрати» ордени билан тақдирланган.
Таълим
- Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институтиОлийгоҳ · Тошкент · 1959
Карьера
- Ўзбек Миллий академик драма театриАктёр · Тошкент · 1959–1996
- «Ўзбекфилм» киностудиясиДубляж актёри · Тошкент
Мукофотлар
Меҳнат шуҳрати ордени2026, вафотидан кейин · Ўзбекистон
«Дўстлик» ордени1997 · Ўзбекистон
Ўзбекистон ССР халқ артисти1988 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1936Туғилган
Тошкентда туғилган.
- 1955Кинода иш бошлаган
Кинода 1955-йилдан суратга туша бошлаган.
- 1956«Абу Али ибн Сино»
Филмда Жузжоний ролини ўйнаган.
- 1958«Пламенне годй»
Филмда бош ролни — Ҳайдарни ижро этган.
- 1959Институт ва театр
Тошкент театр ва рассомлик институтини тамомлаб, Ҳамза номидаги драма театрида иш бошлаган.
- 1969«Жўра саркор»
Филмни ўзбек тилида овозлаштирган.
- 1988Халқ артисти унвони
Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони берилган.
- 1993«Жимжитлик кодекси 2: Қора балиқ изидан»
Балиқ инспекцияси бошлиғи Шавкат Қодиров роли.
- 1996Театрдаги ишини якунлаган
Ҳамза номидаги театрдаги иши 1996-йилда якунланган.
- 1997«Дўстлик» ордени
«Дўстлик» ордени билан мукофотланган.
- 2024Вафоти
13-декабрда Тошкентда 88 ёшида вафот этган.
- 2026«Меҳнат шуҳрати» ордени
Президент фармони билан вафотидан кейин «Меҳнат шуҳрати» ордени билан тақдирланган.
