Тўйчи Орипов

Тўйчи Орипов 1924-йилда Тошкентда туғилган. У Тошкент театр ва рассомлик институтини 1953-йилда тугатган. Айрим маълумотномаларда унинг исми Мирҳосил Тўйчи Орипов деб ҳам ёзилади.

Иш йўли Ҳамза номидаги Ўзбек драма театрида бошланган (1951–1953). Институтни битиргач, 1953–1958-йилларда Қўқон театрида ишлаган, сўнг Ҳамза театрига қайтиб, 1987-йилгача шу саҳнада ўйнаган. 1987–1994-йилларда Аброр Ҳидоятов номидаги драма театри актёри бўлган, 1994-йилдан яна Ҳамза театри (ҳозирги Ўзбек миллий академик драма театри) труппасида хизмат қилган.

Саҳнада у драматик, фожиавий ва комик ролларни ижро этган; миллий энсиклопедия уни айниқса ўткир характерли, салбий образлар устаси сифатида таърифлайди. Унинг роллари орасида Ойбекнинг «Қутлуғ қон» спектаклидаги Ҳакимбойвачча, Ҳамзанинг «Бой ила хизматчи»даги Солиҳбой, Уйғуннинг «Абу Райҳон Беруний» песасидаги Маҳмуд Ғазнавий, Саид Аҳмаднинг «Келинлар қўзғолони»даги Маҳкам, Пиримқул Қодировнинг «Юлдузли тунлар» асаридаги Шайбонийхон бор.

Театрдан ташқари кинода ҳам кўп суратга тушган, асосан характерли ва эпизодик ролларда. 1963-йилда «Фарғоналик бешовлон» филмида Эшматни ўйнаган, кейинчалик «Сайёд қўнғироғи», «Шум бола», «Бомба», «Абдуллажон ёки Стивен Спилбергга бағишланади» каби филмларда иштирок этган. «Осмондаги болалар» филми ва унинг давомида Бобожон — Бахтиёрнинг бобоси ролини ижро этган.

Орипов 1979-йилда Ўзбекистон ССР халқ артисти унвонига сазовор бўлган, 1989-йилда Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофотини олган, 1998-йилда «Эл-юрт ҳурмати» ордени билан тақдирланган.

Тўйчи Орипов 2015-йил 12-июнда Тошкентда, 91 ёшида вафот этган.