Умарали Норматов
Ўзбек адабиётшуноси ва танқидчиси, филология фанлари доктори, профессор; 1974–2000-йилларда Ўзбекистон Миллий университетида ўзбек филологияси кафедраси мудири, Ҳамза номидаги Давлат мукофоти соҳиби.
Биография
Умарали Норматов 1931-йил 3-январда Фарғона вилоятининг Бешариқ туманидаги Рапқон қишлоғида туғилган. 1952–1957-йилларда Ўрта Осиё давлат университетининг (ҳозирги Ўзбекистон Миллий университети) филология факултетида ўқиган, 1959–1962-йилларда аспирантурада таҳсил олган ва 1962-йилда номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган. 1978-йилда докторлик диссертациясини ҳимоя қилиб, филология фанлари доктори бўлган.
Адабий-танқидий мақолалари 1957-йилдан матбуотда чоп этила бошлаган. Бутун илмий ва педагогик фаолияти бир университет билан боғлиқ: у ерда катта ўқитувчи, доцент ва профессор бўлиб ишлаган, 1974–2000-йилларда ўзбек филологияси кафедрасига мудирлик қилган. У Озод Шарафиддинов асос солган адабий танқид мактабининг издошларидан бири сифатида эътироф этилади.
Норматовнинг тадқиқотлари асосан янги ўзбек адабиёти, хусусан, наср ва реализм масалаларига бағишланган. Унинг китоблари орасида «Насримиз уфқлари» (1974), «Етуклик» (1982), «Қалб инқилоби» (1986), Абдулла Қодирий ижоди ҳақидаги «Қодирий боғи» (1996) ва «Умидбахш тамойиллар» (2000) бор; Абдулла Қаҳҳор ижодига «Қаҳҳорни англаш машаққати» китобини бағишлаган. Жами 500 дан ортиқ мақола ва тахминан йигирмата китоб чоп эттирган, асарлари рус, тожик ва турк тилларида нашр этилган.
Олим 1981-йилда Ўзбекистон ССР фан арбоби унвонига, 1989-йилда Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофотига сазовор бўлган. 1992-йилда «Халқ таълими аълочиси» нишони, 1998-йилда Тошкент давлат университетининг «Моҳир педагоги» унвони берилган; шунингдек, «Эл-юрт ҳурмати» ордени билан мукофотланган.
Умарали Норматов 2022-йил 29-январда Тошкентда 91 ёшида вафот этган.
Таълим
- Ўрта Осиё давлат университетиОлийгоҳ · Тошкент · 1952–1957 · Филология факултети
Карьера
- Ўзбекистон Миллий университетиКатта ўқитувчи, доцент, профессор; ўзбек филологияси кафедраси мудири (1974–2000) · Тошкент · 1962–…
Мукофотлар
"Эл-юрт ҳурмати" ордениЎзбекистон- Ўзбекистон ССР фан арбоби1981 · Ўзбекистон ССР
Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти1989 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1931Туғилган
Фарғона вилояти Бешариқ туманидаги Рапқон қишлоғида дунёга келган.
- 1952–1957Университетда ўқиши
Ўрта Осиё давлат университетининг филология факултетида таҳсил олган.
- 1957Матбуотдаги биринчи мақолалари
Адабий-танқидий мақолалари чоп этила бошлаган.
- 1959–1962Аспирантура
Аспирантурани тамомлаб, 1962-йилда номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган.
- 1974–2000Кафедра мудири
Ўзбекистон Миллий университетида ўзбек филологияси кафедрасига раҳбарлик қилган; 1974-йилда «Насримиз уфқлари» китоби чиққан.
- 1978Докторлик диссертацияси
Филология фанлари доктори илмий даражасини олган.
- 1981Ўзбекистон ССР фан арбоби
Фан арбоби фахрий унвони берилган.
- 1989Ҳамза номидаги Давлат мукофоти
Ўзбекистон ССР Ҳамза номидаги Давлат мукофоти лауреати бўлган.
- 1992Халқ таълими аълочиси
«Халқ таълими аълочиси» нишони билан тақдирланган.
- 1996«Қодирий боғи» китоби
Абдулла Қодирий ижодига бағишланган китоби нашр этилган.
- 1998«Моҳир педагог» унвони
Тошкент давлат университетининг «Моҳир педагоги» унвонига сазовор бўлган.
- 2022Вафоти
29-январда Тошкентда 91 ёшида вафот этган.
Асарлар
- «Насримиз уфқлари» (1974)Адабий-танқидий китоб
Ўзбек насри ҳақидаги китоб.
- «Етуклик» (1982)Адабий-танқидий китоб
Адабий-танқидий мақолалар китоби.
- «Қалб инқилоби» (1986)Адабий-танқидий китоб
Адабий-танқидий мақолалар китоби.
- «Қодирий боғи» (1996)Адабий-танқидий китоб
Абдулла Қодирий ижодига бағишланган китоб.
- «Умидбахш тамойиллар» (2000)Адабий-танқидий китоб
Замонавий адабий жараён ҳақидаги мақолалар китоби.
- «Қаҳҳорни англаш машаққати»Адабий-танқидий китоб
Абдулла Қаҳҳор ижодини таҳлил қилган китоб.
