Umarali Normatov

Umarali Normatov 1931-yil 3-yanvarda Farg'ona viloyatining Beshariq tumanidagi Rapqon qishlog'ida tug'ilgan. 1952–1957-yillarda O'rta Osiyo davlat universitetining (hozirgi O'zbekiston Milliy universiteti) filologiya fakultetida o'qigan, 1959–1962-yillarda aspiranturada tahsil olgan va 1962-yilda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1978-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilib, filologiya fanlari doktori bo'lgan.

Adabiy-tanqidiy maqolalari 1957-yildan matbuotda chop etila boshlagan. Butun ilmiy va pedagogik faoliyati bir universitet bilan bog'liq: u yerda katta o'qituvchi, dotsent va professor bo'lib ishlagan, 1974–2000-yillarda o'zbek filologiyasi kafedrasiga mudirlik qilgan. U Ozod Sharafiddinov asos solgan adabiy tanqid maktabining izdoshlaridan biri sifatida e'tirof etiladi.

Normatovning tadqiqotlari asosan yangi o'zbek adabiyoti, xususan, nasr va realizm masalalariga bag'ishlangan. Uning kitoblari orasida «Nasrimiz ufqlari» (1974), «Yetuklik» (1982), «Qalb inqilobi» (1986), Abdulla Qodiriy ijodi haqidagi «Qodiriy bog'i» (1996) va «Umidbaxsh tamoyillar» (2000) bor; Abdulla Qahhor ijodiga «Qahhorni anglash mashaqqati» kitobini bag'ishlagan. Jami 500 dan ortiq maqola va taxminan yigirmata kitob chop ettirgan, asarlari rus, tojik va turk tillarida nashr etilgan.

Olim 1981-yilda O'zbekiston SSR fan arbobi unvoniga, 1989-yilda Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofotiga sazovor bo'lgan. 1992-yilda «Xalq ta'limi a'lochisi» nishoni, 1998-yilda Toshkent davlat universitetining «Mohir pedagogi» unvoni berilgan; shuningdek, «El-yurt hurmati» ordeni bilan mukofotlangan.

Umarali Normatov 2022-yil 29-yanvarda Toshkentda 91 yoshida vafot etgan.