Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

XIX асрнинг иккинчи ярмида Марғилонда яшаган ўзбек шоири ва тарихчиси, «Бадавлатнома ёки Тарихи Хўқанд», «Қашкули Қаландарий» каби асарлар муаллифи.

Фаолият:
Ёзувчи, Олим, Тарихчи, Шоир
Ҳақиқий исми:
Муҳаммадумар қори Неъматулла охун ўғли
Тахаллуси:
Ҳавоий, Марғилоний
Ҳаёт йиллари:
1835 — 1905
Туғилган жой:
Марғилон, Фарғона

Биография

Умидий — XIX асрнинг иккинчи ярмида яшаган шоир ва тарихчи. Асл исми Муҳаммадумар қори Неъматулла охун ўғли, Ҳавоий ва Марғилоний тахаллусларини ҳам қўллаган. У 1835-йилда Марғилонда туғилиб, 1905-йилда яна шу шаҳарда оламдан ўтган. Умри Фарғона водийсида, Марғилонда ва Шарқий Туркистоннинг Қашқар шаҳрида кечган. Фурқат, Муқимий ҳамда бошқа шоирлар билан яқин ижодий алоқада бўлган.

Қалам тебратишни Фарғонада, XIX аср иккинчи ярмида бошлаган. Меросининг бир қисми қисқа лирик ва ҳажвий шеърлар, иккинчи қисми эса эпик достонлардир. Лирикасида ватанпарварлик, садоқат ва вафо, пок севги каби инсоний фазилатлар мадҳ этилади.

Бизга етиб келган асарлар орасида «Маснавийи Умидий», «Девони Умидий» (1981-йилда босилган) ва «Қашкули Қаландарий» (1891–1892) бор; охиргиси шеърий ҳамда насрий ҳикоялар, афсона ва ривоятлар мажмуаси. Тарихий ва фалсафий-таълимий достонларидан «Ҳайрат ул-олам», «Жангнома» (1888), «Мактубчаи хон» (1884), «Бадавлатнома ёки Тарихи Хўқанд» (1880) ва бошқалари сақланиб қолган.

«Бадавлатнома ёки Тарихи Хўқанд» 2700 мисрадан иборат. Унда Умархон ўлимидан (1822) 1875-йилгача Қўқон қандай тарихий йўл босгани, шунингдек Ёқуббек (Муҳаммад Ёқуббек Бадавлат) бошлаган ҳарбий юришлар баён қилинади. Умидий достонларида уруш ва тўқнашувлар вайрон қилган Фарғона водийси ҳамда Шарқий Туркистоннинг аҳволи, халқнинг қисмати ҳаққоний акс этган. Унинг астрономия ва тиббиёт билан шуғулланганидан далолат берувчи маснавийлари ҳам мавжуд.

Қўлёзмалари Ўзбекистон Фанлар академиясининг Шарқшунослик институти ва Россия Фанлар академияси Санкт-Петербург бўлими жамғармаларида туради.

Ҳаёт йўли

  1. 1835
    Туғилган

    Марғилонда.

  2. 1880
    «Бадавлатнома ёки Тарихи Хўқанд»

    2700 мисралик тарихий достон.

  3. 1884
    «Мактубчаи хон»

    Достон.

  4. 1888
    «Жангнома»

    Достон.

  5. 1891–1892
    «Қашкули Қаландарий»

    Ҳикоя, афсона ва ривоятлар тўплами.

  6. 1905
    Вафот этган

    Марғилонда.

Асарлар

  • «Маснавийи Умидий»
    Маснавий
  • «Девони Умидий» (1981)
    Девон (нашр йили)
  • «Бадавлатнома ёки Тарихи Хўқанд» (1880)
    Тарихий достон
  • «Мактубчаи хон» (1884)
    Достон
  • «Жангнома» (1888)
    Достон
  • «Қашкули Қаландарий» (1892)
    Ҳикоя ва ривоятлар тўплами (1891–1892)
  • «Ҳайрат ул-олам»
    Фалсафий-дидактик достон
Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Умидий биографияси (1835–1905) — Ёзувчи | Shaxs.uz