Асосий қисмга ўтиш

Владимир Жонибеков

Совет учувчи-космонавти, авиация генерал-маёри: космосга беш марта учган, ҳаммасида кема командири бўлган, икки марта Совет Иттифоқи Қаҳрамони.

Фаолият:
Космонавт, Ҳарбий
Ҳақиқий исми:
Владимир Александрович Крисин
Туғилган:
13 май 1942(84 ёш) ♉
Туғилган жой:
Бўстонлиқ тумани, Тошкент вилояти
  • «Дўстлик» ордени
  • Совет Иттифоқи Қаҳрамони
  • Совет Иттифоқи Қаҳрамони
  • Ленин ордени
  • Ленин ордени
  • Ленин ордени
  • Ленин ордени
  • Ленин ордени
  • Қизил Юлдуз ордени
  • Россиянинг Дўстлик ордени

Биография

Владимир Жонибеков 1942-йил 13-майда Искандар посёлкасида (ҳозир Тошкент вилояти Бўстонлиқ туманидаги шаҳарча) туғилган. Туғилганда Крисин фамилиясини олган; кейинчалик турмуш ўртоғи оиласининг Жонибеков фамилиясини қабул қилган. Болалиги ва ўқиши Тошкентда ўтган: 1960-йилда Тошкент Суворов билим юртини тугатган.

Ленинград давлат университетининг физика факултетига кирган, аммо бир йилдан сўнг Ейск олий ҳарбий авиация учувчилар билим юртига ўтган ва уни 1965-йилда тамомлаган. Кейин ҳарбий-ҳаво кучларида учувчи-инструктор бўлиб хизмат қилган. 1970-йилдан космонавтлар отрядида; Ю. А. Гагарин номидаги Космонавтлар тайёрлаш марказида космик парвозларга тайёргарлик кўрган.

Биринчи космик парвозини 1978-йил 10–16-январда «Союз-27» кемасида борт-муҳандис Олег Макаров билан бирга қилган: кема «Салют-6» орбитал станциясига туташтирилган, шу тариқа орбитада биринчи марта икки кема туташган мажмуа яратилган. Экипаж «Союз-26» кемасида Ерга қайтган. СССР Олий Кенгаши Президиумининг 1978-йил 16-март фармони билан унга Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвони берилган.

1981-йил 22–30-мартда «Интеркосмос» дастури бўйича мўғул космонавти Жугдердемидийн Гуррагча билан «Союз-39» кемасида иккинчи парвозни амалга оширган ва 30-март фармони билан иккинчи марта Совет Иттифоқи Қаҳрамони бўлган. 1982-йил 24-июн – 2-июлда «Союз Т-6» кемаси командири сифатида совет-франсуз экипажига (Александр Иванченков ва франсуз Жан-Лу Кретен) раҳбарлик қилган. 1984-йил 17–29-июлда «Союз Т-12» кемасида Светлана Савитская ва Игор Волк билан учган; 25-июлда Савитская билан очиқ космосга чиққан.

Бешинчи парвози — 1985-йил 6-июн – 26-сентабрдаги «Союз Т-13» экспедицияси — энг мураккаби бўлган: Виктор Савиних билан бирга у бошқарувдан чиқиб қолган «Салют-7» станциясига қўлда туташган, экипаж станцияни қайта ишлатишга яроқли ҳолга келтирган; 2-августда улар очиқ космосда қўшимча қуёш батареяларини ўрнатган. Жонибеков Георгий Гречко билан «Союз Т-13»да Ерга қайтган. 1985-йилги парвозда у айланаётган қанотли гайканинг беқарор ҳаракатини кузатган; бу ҳодиса кейинчалик «Жонибеков эффекти» деб аталган. Беш парвознинг барчасида кема командири бўлган; космосда жами 145 сутка 15 соатдан ортиқ бўлган.

1985-йил 27-сентабрда авиация генерал-маёри ҳарбий унвони берилган. 1985–1988-йилларда космонавтлар отряди командири, 1988-йилдан Космонавтлар тайёрлаш марказининг назарий ва илмий-тадқиқот тайёргарлик бошқармаси бошлиғи бўлган; 1985–1990-йилларда Ўзбекистон ССР Олий Кенгашининг депутати бўлган. 1990-йиллар бошида дунё бўйлаб тўхтовсиз ҳаво шарида учиш уринишларида қатнашган. 1997-йилдан Томск давлат университетида профессор-маслаҳатчи, 2011-йилда унинг фахрий доктори. Рассомлик билан шуғулланади, СССР Рассомлар уюшмаси аъзоси бўлган. 1984-йилда Тошкентда унга бюст ўрнатилган, 3170-рақамли кичик сайёра унинг номи билан аталган; 2022-йилда Ўзбекистоннинг «Дўстлик» ордени билан тақдирланган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1942
    Туғилиши

    Искандар посёлкасида (ҳозирги Тошкент вилояти Бўстонлиқ тумани) туғилган.

  2. 1960
    Суворов билим юртини тугатиши

    Тошкент Суворов билим юртини тамомлаб, Ленинград давлат университетининг физика факултетига кирган.

  3. 1961–1965
    Ейск учувчилар билим юрти

    Ейск олий ҳарбий авиация учувчилар билим юртида ўқиб, уни тамомлаган ва учувчи-инструктор бўлган.

  4. 1970
    Космонавтлар отрядига қабул қилиниши

    Космик парвозларга тайёргарлик кўришни бошлаган.

  5. 1978
    «Союз-27» ва биринчи Қаҳрамон унвони

    10–16-январда «Салют-6» станциясига парвоз қилган; 16-мартда Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвони берилган.

  6. 1981
    «Союз-39» ва иккинчи Олтин Юлдуз

    22–30-мартда мўғул космонавти билан «Интеркосмос» дастури бўйича учган; 30-мартда иккинчи марта Қаҳрамон бўлган.

  7. 1982
    «Союз Т-6»

    Совет-франсуз экипажи командири сифатида «Салют-7» станциясига учган.

  8. 1984
    «Союз Т-12»

    Савитская билан бирга очиқ космосга чиққан экспедицияда командир бўлган.

  9. 1985
    «Союз Т-13» ва «Салют-7»ни қутқариш

    Бошқарувдан чиққан станцияга қўлда туташган ва унинг ишини тиклади; авиация генерал-маёри унвонини олган.

  10. 1985–1990
    Олий Кенгаш депутати

    Ўзбекистон ССР Олий Кенгашининг депутати бўлган.

  11. 1988
    Бошқарма бошлиғи

    Космонавтлар тайёрлаш марказининг назарий ва илмий-тадқиқот тайёргарлик бошқармаси бошлиғи бўлган.

  12. 2022
    «Дўстлик» ордени

    Ўзбекистоннинг «Дўстлик» ордени билан тақдирланган.