Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Tuzatish taklif qilish

Abdurahimbiy

Qo'qon xonligini boshqargan Ming sulolasining ikkinchi hukmdori (taxminan 1721–1733): Qo'qonni doimiy poytaxtga aylantirgan, Xo'jand va Andijonni davlatga qo'shgan.

Faoliyat:
Tarixiy shaxs, Siyosatchi
Taxallusi:
Sohibqiron
Tug'ilgan:
taxminan 1700 — 1733
Tug'ilgan joy:
Farg'ona
Otasi:
Shohruhbiy
Onasi:
Nozik oyim

Biografiya

Abdurahimbiy taxminan 1700-yilda Farg'ona vodiysida, o'sha paytda Buxoro xonligi tarkibida bo'lgan hududda tug'ilgan. Uning tug'ilgan yili manbalarda aniq emas: XVII asr oxiri — 1697 va 1700-yillar oralig'i ko'rsatiladi. U 1709–1721-yillarda Farg'onani boshqargan, o'zbek Ming sulolasining asoschisi Shohruhbiyning to'ng'ich o'g'li, onasi Nozik oyim edi.

Otasi vafotidan keyin, taxminan 1721-yilda (ayrim ishlarda 1722-yil) hokimiyatni qo'lga olib, Ming urug'idan chiqqan ikkinchi hukmdor bo'ldi. Uning hukmronligi Buxoro xonligi zaiflashgan davrga to'g'ri keldi, Farg'ona hukmdorlari bundan foydalanib yerlarini kengaytirdi.

Uning davrida Xo'jand va Andijon davlat tarkibiga kirdi. Xo'jand hokimi — yuz urug'idan bo'lgan Oqbo'tabiy bilan Abdurahimbiy avval tinch yo'l bilan kelishmoqchi bo'lgan, biroq u muzokaralardan bosh tortgan. Qo'qon davlatning doimiy poytaxtiga aylandi: u yerda yangi qal'a qurilib, keng ko'lamli bunyodkorlik ishlari olib borildi.

Tarixchilar uni Ming hukmdorlari ichida birinchi bo'lib Amir Temurga qiyoslab, «sohibqiron» deb atagan shaxs sifatida tilga oladi. Samarqandni bo'ysundirish uchun Abdurahimbiy Shahrisabzdagi kenagas hukmdorlari bilan ittifoq tuzdi; 1732-yilda Samarqand olindi, ammo uni uzoq saqlab bo'lmadi.

1733-yilda Abdurahimbiy fitna natijasida o'ldirildi; Vikipediya ma'lumotlariga ko'ra, bu Xo'jandda sodir bo'lgan. Hokimiyat ukasi Abdukarimbiyga o'tdi, u Buxoroning Ashtarxoniylar hukmdorlari ta'siri ostida qoldi. Abdurahimbiy vafotidan so'ng davlat u zabt etgan yerlarni qo'ldan chiqardi.

Abdurahimbiyning hukmronlik yillari Qo'qon xonligi shakllanishidagi muhim bosqich hisoblanadi: uning davrida davlat Farg'ona vodiysi chegarasidan chiqdi, Qo'qon esa XIX asrgacha saqlanib qolgan siyosiy markaz maqomini oldi.

Hayot yo'li

  1. taxminan 1700
    Tug'ilishi

    Farg'ona vodiysida, kelajakdagi hukmdor Shohruhbiy oilasida tug'ilgan; aniq yili noma'lum (manbalarda 1697–1700).

  2. 1709–1721
    Otasining hukmronligi

    Ming sulolasi asoschisi Shohruhbiy Farg'onani boshqaradi; Abdurahim uning to'ng'ich o'g'li va vorisi.

  3. taxminan 1721
    Taxtga chiqishi

    Otasi vafotidan keyin hokimiyatni oladi va Ming urug'idan ikkinchi hukmdor bo'ladi (ayrim manbalarda 1722-yil).

  4. 1720-yillar
    Andijon va Xo'jandning qo'shilishi

    Xo'jand hokimi bilan tinch muzokaralar natija bermadi; ikkala shahar Qo'qon davlati tarkibiga kirdi.

  5. 1720-yillar
    Qo'qon — doimiy poytaxt

    Shaharda yangi qal'a qurilib, keng ko'lamli bunyodkorlik ishlari olib borildi.

  6. 1732
    Samarqandning olinishi

    Shahrisabzdagi kenagas hukmdorlari bilan ittifoqda Samarqandni egalladi, biroq uni uzoq ushlab turolmadi.

  7. 1733
    Halok bo'lishi

    Fitna natijasida o'ldirildi; hokimiyat ukasi Abdukarimbiyga o'tdi, bosib olingan yerlar tez orada qo'ldan ketdi.

Meros

Abdurahimbiy Ming hukmdorlari yerlarini Farg'ona vodiysidan tashqariga kengaytirdi va Qo'qonni poytaxt sifatida mustahkamladi; keyinchalik Qo'qon xonligi shunga tayandi.

Davr: Mingalar davridagi Qo'qon davlati, XVIII asr
  • Taxtga chiqishi (taxminan shu yili) (1721)
  • Samarqandning olinishi (1732)
  • Fitna natijasida o'ldirilishi (1733)
Abdurahimbiy (taxminan 1700–1733) — Tarixiy shaxs | Shaxs.uz