Asosiy qismga o'tish

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Abulfayzxon

Tarixiy shaxs · Buxoro

Ashtarxoniylar (joniylar) sulolasidan Buxoro xoni (1711–1747): hokimiyati mamlakat inqirozi va Nodirshoh bosqini davrida mang'it amirlari qo'liga o'tgan, 1747-yilda o'ldirilgan.

Faoliyat:
Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
Haqiqiy ismi:
Abulfayzxon ibn Subhonqulixon
Hayot yillari:
taxminan 1687 — 1747
Tug'ilgan joy:
Buxoro
Otasi:
Subhonqulixon
Farzandlar:

Biografiya

Abulfayzxon Buxoro xonligida 1711-yildan 1747-yilgacha, o'ttiz olti yil hukmronlik qilgan ashtarxoniy (joniy) hukmdor. U Subhonqulixonning o'g'li, Ubaydullaxonning ukasi. Tug'ilgan yili manbalarda turlicha: ba'zilarida 1687, boshqalarida 1695. Vafoti 1747-yil.

Abulfayzxon taxtga chiqqanida xonlik ichki tarqoqlik tomon ketayotgan edi. Amalda davlatni mang'it qabilasidan chiqqan amirlar boshqargan, ayniqsa Muhammad Hakimbiy katta ta'sirga ega bo'lgan; xon esa ko'pincha ularning qo'lidagi nomigagina hukmdor sifatida tilga olinadi. Yozma manbalarda uning ish yuritishdan chetlashgani, ko'proq ko'ngilxushlik bilan band bo'lgani qayd etiladi. Samarqand, Qarshi, Balx, Farg'ona, Xiva va Badaxshon xonlikdan amalda ajralib ketgan.

1740-yil boshida Eron hukmdori Nodirshoh Movarounnahrga bostirib kirdi. Buxoro qo'shini son jihatidan ustun bo'lsa ham, forslarning o't qurollari va to'plari oldida yengildi. Vikipediya ma'lumotlariga ko'ra, Abulfayzxon o'z xonligini Nodirshohga topshirib, Turkiston hukmdori sifatida tan olingan, Nodirshoh esa uning qiziga uylangan. Nodirshoh Buxoroni tark etgach, Muhammad Hakimbiy otaliq lavozimini egalladi; u 1743-yilda qo'zg'olonlar paytida halok bo'ldi, uning o'g'li Muhammad Rahimbiyni esa Nodirshoh to'rt ming qizilboshli bilan yubordi.

Nodirshoh 1747-yilda o'ldirilgach, Muhammad Rahimbiy Abulfayzxonni o'ldirtirdi: xon Mir Arab madrasasi hujralaridan birida jon bergan. Shundan keyin real hokimiyat mang'itlar qo'liga o'tib, Buxoroda yangi sulola — mang'itlar davri boshlandi. Abdurauf Fitrat 1924-yilda «Abulfayzxon» nomli drama yozgan.

Hayot yo'li

  1. 1711
    Buxoro xoni

    Taxtga o'tirgan; xonlikda mang'it amirlarining ta'siri kuchaya boshlagan.

  2. 1740
    Nodirshoh bosqini

    Buxoro qo'shini yengilgan; xon Nodirshoh hokimiyatini tan olgan.

  3. 1743
    Muhammad Hakimbiyning o'limi

    Otaliq qo'zg'olonlar paytida halok bo'lgan; o'rniga o'g'li Muhammad Rahimbiy kuchaygan.

  4. 1747
    Qatl etilishi

    Muhammad Rahimbiy buyrug'i bilan Mir Arab madrasasida o'ldirilgan.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish
Abulfayzxon biografiyasi (taxminan 1687–1747) — Tarixiy shaxs | Shaxs.uz