Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Абулфайзхон

Тарихий шахс · Бухоро

Аштархонийлар (жонийлар) сулоласидан Бухоро хони (1711–1747): ҳокимияти мамлакат инқирози ва Нодиршоҳ босқини даврида манғит амирлари қўлига ўтган, 1747-йилда ўлдирилган.

Фаолият:
Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
Ҳақиқий исми:
Абулфайзхон ибн Субҳонқулихон
Ҳаёт йиллари:
тахминан 1687 — 1747
Туғилган жой:
Бухоро
Отаси:
Субҳонқулихон
Фарзандлар:

Биография

Абулфайзхон Бухоро хонлигида 1711-йилдан 1747-йилгача, ўттиз олти йил ҳукмронлик қилган аштархоний (жоний) ҳукмдор. У Субҳонқулихоннинг ўғли, Убайдуллахоннинг укаси. Туғилган йили манбаларда турлича: баъзиларида 1687, бошқаларида 1695. Вафоти 1747-йил.

Абулфайзхон тахтга чиққанида хонлик ички тарқоқлик томон кетаётган эди. Амалда давлатни манғит қабиласидан чиққан амирлар бошқарган, айниқса Муҳаммад Ҳакимбий катта таъсирга эга бўлган; хон эса кўпинча уларнинг қўлидаги номигагина ҳукмдор сифатида тилга олинади. Ёзма манбаларда унинг иш юритишдан четлашгани, кўпроқ кўнгилхушлик билан банд бўлгани қайд этилади. Самарқанд, Қарши, Балх, Фарғона, Хива ва Бадахшон хонликдан амалда ажралиб кетган.

1740-йил бошида Эрон ҳукмдори Нодиршоҳ Мовароуннаҳрга бостириб кирди. Бухоро қўшини сон жиҳатидан устун бўлса ҳам, форсларнинг ўт қуроллари ва тўплари олдида енгилди. Википедия маълумотларига кўра, Абулфайзхон ўз хонлигини Нодиршоҳга топшириб, Туркистон ҳукмдори сифатида тан олинган, Нодиршоҳ эса унинг қизига уйланган. Нодиршоҳ Бухорони тарк этгач, Муҳаммад Ҳакимбий оталиқ лавозимини эгаллади; у 1743-йилда қўзғолонлар пайтида ҳалок бўлди, унинг ўғли Муҳаммад Раҳимбийни эса Нодиршоҳ тўрт минг қизилбошли билан юборди.

Нодиршоҳ 1747-йилда ўлдирилгач, Муҳаммад Раҳимбий Абулфайзхонни ўлдиртирди: хон Мир Араб мадрасаси ҳужраларидан бирида жон берган. Шундан кейин реал ҳокимият манғитлар қўлига ўтиб, Бухорода янги сулола — манғитлар даври бошланди. Абдурауф Фитрат 1924-йилда «Абулфайзхон» номли драма ёзган.

Ҳаёт йўли

  1. 1711
    Бухоро хони

    Тахтга ўтирган; хонликда манғит амирларининг таъсири кучая бошлаган.

  2. 1740
    Нодиршоҳ босқини

    Бухоро қўшини енгилган; хон Нодиршоҳ ҳокимиятини тан олган.

  3. 1743
    Муҳаммад Ҳакимбийнинг ўлими

    Оталиқ қўзғолонлар пайтида ҳалок бўлган; ўрнига ўғли Муҳаммад Раҳимбий кучайган.

  4. 1747
    Қатл этилиши

    Муҳаммад Раҳимбий буйруғи билан Мир Араб мадрасасида ўлдирилган.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Абулфайзхон биографияси (тахминан 1687–1747) — Тарихий шахс | Shaxs.uz