Asosiy qismga o'tish

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Ubaydullaxon II

Tarixiy shaxs · Buxoro

Ashtarxoniylar sulolasidan Buxoro xoni (1702–1711): Balxni qaytargan, pul islohoti o'tkazgan, saroy fitnasi natijasida o'ldirilgan.

Faoliyat:
Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
Haqiqiy ismi:
Ubaydullo Muhammad Bahodirxon ibn Subhonqulixon
Hayot yillari:
1681 — 1711
Tug'ilgan joy:
Buxoro
Otasi:
Subhonqulixon
Farzandlar:

Biografiya

Ubaydullaxon II (to'liq nomi Ubaydullo Muhammad Bahodirxon) ashtarxoniylar sulolasidan Buxoro xoni bo'lib, 1702-yildan 1711-yilgacha hukmronlik qilgan. U Subhonqulixonning o'g'li va keyingi xon Abulfayzxonning akasi. Manbalarda ba'zan Ubaydullaxon I deb ham yuritiladi; bu yerda shayboniy Ubaydullaxon I dan farqlash uchun «II» raqami qo'llanadi.

U 1681-yilda Buxoroda tug'ilgan va shu yerda madrasada o'qigan. Subhonqulixon vafotidan oldin vorisi qilib nevarasi, Balx hokimi Muhammad Muqimxonni tayinlagan edi. Biroq Buxoro ulamolari va qo'shinning qo'llab-quvvatlashi bilan Ubaydullaxon II 1702-yil sentabrda taxtni egalladi. Muhammad Muqimxonning otaligi bo'lgan Mahmud qatag'on (Mahmudbiy otaliq) Buxoroga itoat qilmay, Qubodiyon (1703) va Termizni (1704) Balxga qo'shib oldi va Balxni mustaqil deb e'lon qildi. Beklar saroy fitnasida Muhammad Muqimxonni o'ldirgach (1707-yil mart), Ubaydullaxon II katta qo'shin bilan Balxga yurish qilib, shaharni 1707-yil 27-mayda egalladi.

Xonlik og'ir sharoitda boshqarildi: iqtisodiy tanazzul, ichki nizolar va jung'orlar (qalmoqlar) bosqini — masalan, Samarqandga hujum, qalmoqlardan qochgan qozoq va qoraqalpoqlarning Movarounnahrga ko'chib kelishi — vaziyatni murakkablashtirdi. Xon iqtisodiy poydevorni mustahkamlashga urindi: boshqaruvga hunarmandlar va savdogarlar kabi o'rta tabaqani jalb etdi, yirik yer egalarining imtiyozlarini qisqartirdi (masalan, Jo'ybor xo'jalari soliq to'lashga majbur qilindi). Pul islohoti xazinani to'ldirish va mahalliy hokimlarning ajralish istagini jilovlashga qaratilgandi. Biroq Jo'ybor shayxlari xavfli muxolifatga aylandi, islohotlar boy tabaqalarga va ayrim o'rtahol shaharliklarga yoqmadi, xonga qarshi g'alayonlar boshlandi.

U madrasa qurdirib, 1709-yilda Buxoro g'arbida Xonobod chorbog'ini barpo etgan. Saroy tarixnavisi Mir Muhammad Amin Buxoriy bosh munshiy lavozimida xizmat qilgan va 1716-yilda «Ubaydullanoma» asarini bitgan, unda xonning siyosati bayon etilgan; Muhammad Yusuf Munshiyning «Tarixi Muqimxoniy» va Abdurahmon Tolening «Tarixi Abulfayzxon» asarlarida ham u haqda ma'lumot bor.

Ubaydullaxon II 1711-yilda saroy fitnasi natijasida Buxoroning Piri Mirzo chorbog'ida o'ldirilgan (manbalarda sana 16-mart deb beriladi) va otasi yotgan Dahmai shohonga (Bahouddin majmuasi) qo'yilgan. Taxtni ukasi Abulfayzxon egalladi.

Hayot yo'li

  1. 1702
    Buxoro xoni

    Sentabrda ulamo va qo'shin yordamida taxtni egallagan.

  2. 1707
    Balxning qaytarilishi

    27-mayda katta qo'shin bilan Balxni egallagan.

  3. 1709
    Xonobod chorbog'i

    Buxoro g'arbida chorbog' barpo qilgan.

  4. 1711
    Qatl etilishi

    Saroy fitnasi natijasida o'ldirilgan; Dahmai shohonda dafn qilingan.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish