Aleksey Kozlovskiy

Aleksey Fyodorovich Kozlovskiy 1905-yil 15-oktabrda (eski uslubda 2-oktabrda) Kiyevda o'qituvchi oilasida tug'ilgan. 1923-yilda Moskvaga ko'chib, B. L. Yavorskiy tashkil etgan Birinchi davlat musiqa texnikumida o'qigan, so'ng Moskva konservatoriyasining bastakorlik sinfida N. Ya. Myaskovskiy qo'lida tahsil olgan. Konservatoriyani 1931-yilda tamomlagan, diplom ishi simfonik orkestr uchun «Qahramonlik uvertyurasi» bo'lgan. Uch yil davomida A. B. Xessin qo'lida dirijyorlik ham o'rgangan.

1931–1933-yillarda Moskvadagi K. S. Stanislavskiy nomli opera teatrida dirijyor bo'lgan. 1936-yilda Toshkentga kelgan (Vikipediya ma'lumotiga ko'ra, uch yilga surgun qilingan), Sharq madaniyatiga qiziqib qolib, umrining oxirigacha shu yerda yashagan. 1938–1941-yillarda O'zbekiston opera va balet teatrida dirijyorlik qilgan.

Toshkentda o'zbek va qoraqalpoq xalq kuylarini yozib olgan, Halima Nosirova ijrosidagi qo'shiqlarni notaga tushirgan va ularni simfonik orkestr uchun qayta ishlagan. Bu ishlar «Tanovar», «Uzg'ancha», «Gulyuz-uzra», «Fig'on» kabi asarlariga asos bo'lgan. Orkestr uchun «Lola» farg'ona syuitasi (1937), «Doston», «Hind poemasi», «Sug'diyona fresklari» kabi asarlar yaratgan.

Sahna janrida Kozlovskiyning eng yirik asari — Mirzo Ulug'bek hayotiga bag'ishlangan «Ulug'bek» operasi (1942, ikkinchi tahriri 1958). U T. Sodiqov bilan «Davron ota», S. Vasilenko va M. Ashrafiy bilan «Sherali» musiqali dramalarini yozgan, «Tanovar» baleti 1971-yilda Toshkentda sahnalashtirilgan. Librettolarning aksariyatini rafiqasi Galina Kozlovskaya yozgan. Shuningdek, «Tohir va Zuhra», «Xo'ja Nasriddin» kabi filmlarga musiqa bastalagan.

1943-yildan Toshkent konservatoriyasida dars bergan, 1957-yildan professor bo'lgan; bastakorlik kafedrasiga 1949–1954-yillarda va 1962-yildan rahbarlik qilgan, 1972-yildan asbobsozlik (instrumentovka) kafedrasida ishlagan. 1949–1963-yillarda O'zbekiston filarmoniyasi simfonik orkestrining bosh dirijyori va badiiy rahbari bo'lgan.

Kozlovskiyga 1944-yilda O'zbekiston SSR xizmat ko'rsatgan san'at arbobi, 1955-yilda O'zbekiston SSR xalq artisti unvonlari berilgan; Lenin ordeni (1959) va ikkita «Hurmat belgisi» ordeni bilan taqdirlangan. Urush yillarida Toshkentda bo'lgan Anna Axmatova bilan do'stlashgan; shoiraning «Oyning paydo bo'lishi» she'ri unga bag'ishlangan.

1977-yil 9-yanvarda Toshkentda vafot etgan va Botkin qabristoniga dafn etilgan. Arxivi Moskvadagi Glinka nomli musiqa madaniyati muzeyiga topshirilgan. 2015-yilda tavalludining 110 yilligiga bag'ishlab Toshkentda konferensiya o'tkazilgan.