Асосий қисмга ўтиш

Алексей Козловский

Бастакор, дирижёр ва педагог; «Улуғбек» операси ва «Тановар» балети муаллифи, Тошкент консерваторияси профессори, Ўзбекистон ССР халқ артисти.

Фаолият:
Композитор, Педагог
Туғилган:
15 октабр 1905(71 ёш) ♎ — 9 январ 1977
Турмуш ўртоғи:
Галина Козловская
  • Ўзбекистон ССР халқ артисти
  • Ленин ордени
  • «Ҳурмат белгиси» ордени
  • «Ҳурмат белгиси» ордени

Биография

Алексей Фёдорович Козловский 1905-йил 15-октабрда (эски услубда 2-октабрда) Киевда ўқитувчи оиласида туғилган. 1923-йилда Москвага кўчиб, Б. Л. Яворский ташкил этган Биринчи давлат мусиқа техникумида ўқиган, сўнг Москва консерваториясининг бастакорлик синфида Н. Я. Мясковский қўлида таҳсил олган. Консерваторияни 1931-йилда тамомлаган, диплом иши симфоник оркестр учун «Қаҳрамонлик увертюраси» бўлган. Уч йил давомида А. Б. Хессин қўлида дирижёрлик ҳам ўрганган.

1931–1933-йилларда Москвадаги К. С. Станиславский номли опера театрида дирижёр бўлган. 1936-йилда Тошкентга келган (Википедия маълумотига кўра, уч йилга сургун қилинган), Шарқ маданиятига қизиқиб қолиб, умрининг охиригача шу ерда яшаган. 1938–1941-йилларда Ўзбекистон опера ва балет театрида дирижёрлик қилган.

Тошкентда ўзбек ва қорақалпоқ халқ куйларини ёзиб олган, Ҳалима Носирова ижросидаги қўшиқларни нотага туширган ва уларни симфоник оркестр учун қайта ишлаган. Бу ишлар «Тановар», «Узғанча», «Гулюз-узра», «Фиғон» каби асарларига асос бўлган. Оркестр учун «Лола» фарғона сюитаси (1937), «Достон», «Ҳинд поэмаси», «Суғдиёна фресклари» каби асарлар яратган.

Саҳна жанрида Козловскийнинг энг йирик асари — Мирзо Улуғбек ҳаётига бағишланган «Улуғбек» операси (1942, иккинчи таҳрири 1958). У Т. Содиқов билан «Даврон ота», С. Василенко ва М. Ашрафий билан «Шерали» мусиқали драмаларини ёзган, «Тановар» балети 1971-йилда Тошкентда саҳналаштирилган. Либреттоларнинг аксариятини рафиқаси Галина Козловская ёзган. Шунингдек, «Тоҳир ва Зуҳра», «Хўжа Насриддин» каби филмларга мусиқа басталаган.

1943-йилдан Тошкент консерваториясида дарс берган, 1957-йилдан профессор бўлган; бастакорлик кафедрасига 1949–1954-йилларда ва 1962-йилдан раҳбарлик қилган, 1972-йилдан асбобсозлик (инструментовка) кафедрасида ишлаган. 1949–1963-йилларда Ўзбекистон филармонияси симфоник оркестрининг бош дирижёри ва бадиий раҳбари бўлган.

Козловскийга 1944-йилда Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган санъат арбоби, 1955-йилда Ўзбекистон ССР халқ артисти унвонлари берилган; Ленин ордени (1959) ва иккита «Ҳурмат белгиси» ордени билан тақдирланган. Уруш йилларида Тошкентда бўлган Анна Ахматова билан дўстлашган; шоиранинг «Ойнинг пайдо бўлиши» шеъри унга бағишланган.

1977-йил 9-январда Тошкентда вафот этган ва Боткин қабристонига дафн этилган. Архиви Москвадаги Глинка номли мусиқа маданияти музейига топширилган. 2015-йилда таваллудининг 110 йиллигига бағишлаб Тошкентда конференция ўтказилган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1905
    Туғилиши

    15-октабрда Киевда ўқитувчи оиласида туғилган.

  2. 1923–1927
    Москва мусиқа техникуми

    Москвага кўчиб, Б. Л. Яворский ташкил этган Биринчи давлат мусиқа техникумида ўқиган.

  3. 1928–1931
    Москва консерваторияси

    Н. Я. Мясковский синфида бастакорликни ўрганган; диплом иши — «Қаҳрамонлик увертюраси».

  4. 1931–1933
    Станиславский номли опера театри

    Москвадаги К. С. Станиславский номли опера театрида дирижёр бўлган.

  5. 1936
    Тошкентга келиши

    Тошкентга келган ва умрининг охиригача шу ерда қолган.

  6. 1938–1941
    Опера ва балет театри

    Ўзбек опера ва балет театрида дирижёр.

  7. 1942
    «Улуғбек» операси

    Операнинг биринчи таҳрири Тошкентда саҳналаштирилган; иккинчи таҳрири 1958-йилда.

  8. 1943
    Тошкент консерваторияси

    Консерваторияда дарс бера бошлаган; 1957-йилдан профессор.

  9. 1944
    Хизмат кўрсатган санъат арбоби

    Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган санъат арбоби унвонини олган.

  10. 1949–1963
    Филармония симфоник оркестри

    Ўзбекистон филармонияси симфоник оркестрининг бош дирижёри ва бадиий раҳбари.

  11. 1955
    Халқ артисти

    Ўзбекистон ССР халқ артисти унвонини олган.

  12. 1971
    «Тановар» балети

    Балет Тошкентда саҳналаштирилган.

  13. 1977
    Вафоти

    9-январда Тошкентда вафот этган, Боткин қабристонига дафн этилган.

Асарлар

  • «Қаҳрамонлик увертюраси» (1931)
    Симфоник увертюра

    Москва консерваториясидаги диплом иши, симфоник оркестр учун.

  • «Лола» (1937)
    Фарғона симфоник сюитаси

    Оркестр учун сюита; бастакорнинг энг машҳур асарларидан бири.

  • «Даврон ота» (1941)
    Мусиқали драма

    Т. Содиқов билан ҳамкорликда ёзилган.

  • «Улуғбек» (1942)
    Опера

    Мирзо Улуғбек ҳаётига бағишланган; иккинчи таҳрири 1958-йилда.

  • «Шерали» (1942)
    Мусиқали драма

    С. Василенко ва М. Ашрафий билан ҳамкорликда ёзилган.

  • «Бетош жасорати» (1943)
    Бир пардали опера

    Миртемир либреттоси асосида.

  • «Достон» (1954)
    Симфоник поэма

    Симфоник оркестр учун поэма.

  • «Ҳинд поэмаси» (1955)
    Симфоник поэма

    Симфоник оркестр учун поэма.

  • «Насиҳат» (1948)
    Кантата

    Алишер Навоий сўзларига ёзилган кантата («Доноларга насиҳат»).

  • «Тановар» (1971)
    Балет

    Халқ қўшиғига асосланган симфоник поэма мотивларида ёзилган балет.

Фильмография

НомиЙил
Тоҳир ва Зуҳра1945
Насриддиннинг саргузаштлари1946
Фарғона қизи1948
Алексей Козловский (1905–1977) — Композитор | Shaxs.uz