
Yadro fizigi, akademik; Yadro fizikasi instituti direktori (1990–2006), O'zbekiston Fanlar akademiyasi prezidenti (2000–2005 va 2017-yildan vafotigacha), yuqori energiyalar fizikasi bo'yicha olim.
Biografiya
Behzod Yo'ldoshev (Behzod Sodiqovich Yo'ldoshev) 1945-yil 9-mayda Toshkentda tug'ilgan. 1968-yilda Toshkent davlat universitetining fizika fakultetini yadro fizikasi yo'nalishida a'lo baho bilan tamomlagan; talabalik yillarida kafedra mudiri akademik Sodiq Azimovning shogirdi bo'lgan.
1968–1971-yillarda Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutida kichik ilmiy xodim bo'lib ishlagan va Dubnadagi Qo'shma yadro tadqiqotlari institutiga (BYaTI) yuborilgan, 1971-yilda o'sha yerda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1981-yilda fizika-matematika fanlari doktori bo'lgan, 1984–1990-yillarda Fizika-texnika instituti laboratoriyasini boshqargan, 1987-yilda professor unvonini olgan.
1990-yil iyunidan 2006-yilgacha Yadro fizikasi instituti direktori bo'lgan. Institut uning boshchiligida jahon andozalariga javob beradigan radioizotoplarni katta hajmda tayyorlab, chet elga sotishni yo'lga qo'ydi; shuningdek, mamlakat tog'-kon korxonalari qoldiqlaridan qimmatbaho va noyob metallarni qayta ajratish usuli yaratildi. 1994-yilda Fanlar akademiyasi muxbir a'zosi, 2000-yilda akademigi etib saylangan.
2000-yilda O'zbekiston Fanlar akademiyasi prezidenti etib saylangan; 2005-yil noyabrida bu lavozimdan ozod etilgan. Shu davrda (2000–2005) Oliy Majlisning 2-chaqiriq deputati bo'lgan. 2006–2017-yillarda Yadro fizikasi instituti laboratoriyasini boshqargan, 2017-yil 10-yanvarda yana Fanlar akademiyasi prezidenti etib saylangan va vafotigacha shu lavozimda ishlagan.
Tadqiqotlari yuqori energiyalar fizikasi, yadro fizikasi hamda elementar zarralar sohasini qamrab oladi. U yuqori energiyali leptonlar va adronlarning yadrolar bilan o'zaro ta'sirida kvark adronlanishning yagona mexanizmi mavjudligini tajribada isbotlagan, tor dibaryon rezonanslar deb ataluvchi adron materiyasining yangi turi mavjudligiga eksperimental dalillar olgan va yadro moddasida mahalliy xossalar borligini aniqlagan. Uch yuzdan ortiq ilmiy ish, jumladan uchta monografiya va yigirmata ixtiro muallifi bo'lgan, o'nlab fan nomzodlari va doktorlari tayyorlagan.
Yo'ldoshev Vashington universitetida (1977–1978, 1980–1981, 1989–1990) professor sifatida yuqori energiyali neytrinolarning yadrolar bilan o'zaro ta'sirini o'rgangan, keyinroq Stenford universitetida mehmon professor bo'lgan (2007–2008, 2010–2011), MAGATEda (Vena) taxminan to'rt yil maslahatchi bo'lib ishlagan. Kanadadagi «Triumf» markazi va AQShdagi Fermilab (Batavia) tezlatkichlarida o'tkazilgan xalqaro tajribalar rahbari bo'lgan. 2022-yilda Rossiya fanlar akademiyasining xorijiy a'zosi etib saylangan.
Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti laureati (1983), «Mehnat shuhrati» (2003) va «El-yurt hurmati» (2011) ordenlari sohibi, «O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi» (2018) faxriy unvoni egasi; Birlashgan yadro tadqiqotlari institutining faxriy doktori (2005) edi. Behzod Yo'ldoshev 2024-yil 28-avgustda 79 yoshida vafot etgan.
Ta'lim
Karyera
- O'zbekiston Fanlar akademiyasiAkademik (2000), prezident (2000–2005, 2017–2024) · Toshkent · 1994–2024
- Физико-технический институт АН Узбекской ССРLaboratoriya mudiri · Toshkent · 1984–1990hozirgi nomi — O'zbekiston SSR FA Fizika-texnika instituti
- O'zbekiston SSR FA Yadro fizikasi institutiIlmiy xodim, direktor (1990–2006), laboratoriya mudiri · Toshkent · 1968–…hozirgi nomi — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Yadro fizikasi instituti
Mukofotlar
O'zbekiston fan arbobi2018 · O'zbekiston
"El-yurt hurmati" ordeni2011 · O'zbekiston
Mehnat shuhrati ordeni2003 · O'zbekiston
Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti1983 · O'zbekiston SSR
Hayot yo'li
- 19459-mayda Toshkentda tug'ilgan
- 1968Toshkent davlat universitetini tamomlagan; Yadro fizikasi institutida kichik ilmiy xodim
- 1971Dubnadagi BYaTIda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan
- 1981Fizika-matematika fanlari doktori
- 1983Beruniy nomidagi Davlat mukofoti
- 1984–1990Fizika-texnika instituti laboratoriya mudiri
- 1990–2006Yadro fizikasi instituti direktori
- 1994Fanlar akademiyasi muxbir a'zosi
- 2000Akademik; Fanlar akademiyasi prezidenti
- 2005Akademiya prezidenti lavozimidan ozod etilgan (noyabr)
- 2017Yana Fanlar akademiyasi prezidenti etib saylangan (10-yanvar)
- 2022Rossiya fanlar akademiyasining xorijiy a'zosi
- 202428-avgustda vafot etgan