
O'zbekistonda biofizika fanining asoschilaridan biri, biolog-biofizik olim, O'zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi; hujayra membranalari tadqiqotlari bo'yicha ilmiy markaz yaratgan.
Biografiya
Bekjon Toshmuhamedov — O'zbekistonda biofizika fanining asoschilaridan biri, biolog-biofizik, O'zbekiston Fanlar akademiyasining akademigi (1987). O'zbekiston Prezidenti ham uni mamlakatda biofizikaning asoschilaridan biri deb atagan. U yozuvchi Oybekning o'g'li bo'lib, to'liq ismi Bekjon Oybekovich; 1935-yil 27-yanvarda Toshkentda dunyoga kelgan.
Toshmuhamedov 1958-yilda Moskva universitetining biologiya-tuproqshunoslik fakultetini bitirdi va shu universitetda 1958–1961-yillarda aspiranturada tahsil oldi. Nomzodlik ishini 1962-yilda, doktorlik dissertatsiyasini (biologiya fanlari doktori) 1971-yilda himoya qildi; professor unvoni 1973-yilda berilgan.
Mehnat faoliyati Toshkent davlat universitetida boshlangan: 1962-yilda kichik ilmiy xodim, 1963–1965-yillarda biokimyo va biofizika kafedrasi dotsenti. So'ng O'zbekiston Fanlar akademiyasida biofizika laboratoriyasiga rahbarlik qildi — avval Yadro fizikasi institutida (1965–1967), keyin Biokimyo institutida (1967–1985). 1979–1986-yillarda Toshkent davlat universitetida biofizika va atrof muhit muhofazasi kafedrasini boshqargan.
Akademiyaning Fiziologiya institutiga u 1985–1992-yillarda direktor bo'lgan, 1998-yildan esa o'sha institutda bo'lim boshlig'i lavozimida ishlagan. Bundan tashqari O'zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasiga rais (1992–1995), Fanlar akademiyasi Prezidiumining a'zosi (1995–1997) bo'lgan; 1996-yildan «O'zbekiston biologiya jurnali»ning bosh muharriri, 1998-yilda YuNESKO huzuridagi «Inson va biosfera» milliy qo'mitasining raisi edi.
Olimning asosiy xizmati — hujayra membranasiga ta'sir etuvchi faol moddalarni o'rganadigan ilmiy markazni O'zbekistonda yaratganidir. Tadqiqotlari biologik membranalarning shakllanishi va ularning boshqaruvchi vazifasiga, shuningdek toksinlar, gormonlar, pestitsidlar, feromonlar, defoliantlar va boshqa biologik faol moddalar membranaga qanday ta'sir qilishiga qaratilgan. Markaz laboratoriyalarida Xitoy, Koreya, Hindiston, arab davlatlari, Polsha va boshqa mamlakatlardan kelgan izlanuvchilar ish olib borgan. Toshmuhamedov xorijdagi bir necha ilmiy markaz va akademiyalarning faxriy a'zosi edi.
U Beruniy nomidagi davlat mukofoti laureati, «O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi». Bekjon Toshmuhamedov 2020-yil 25-iyunda 85 yoshida olamdan o'tdi.
Ta'lim
- Moskva davlat universitetiOliygoh · 1958 · Biologiya-tuproqshunoslik fakulteti
Karyera
- Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasiYadro fizikasi, Biokimyo va Fiziologiya institutlarida laboratoriya mudiri, direktor · Toshkent · 1965–1997hozirgi nomi — O'zbekiston Fanlar akademiyasi
Mukofotlar
Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti1989 · O'zbekiston SSR
Hayot yo'li
- 1935Dunyoga kelgan
Toshkent shahrida, adib Oybek oilasida.
- 1958Moskva universiteti bitiruvchisi
Biologiya va tuproqshunoslik fakultetida o'qigan, so'ng 1958–1961-yillarda o'sha universitetda aspiranturada bo'lgan.
- 1962Nomzodlik dissertatsiyasi
Toshkent davlat universitetida avval kichik ilmiy xodim, 1963–1965-yillarda dotsent bo'lib ishlagan.
- 1965–1985Fanlar akademiyasi institutlarida
Biofizika laboratoriyasini boshqargan: 1965–1967-yillarda Yadro fizikasi, 1967–1985-yillarda Biokimyo institutida.
- 1971Doktorlik dissertatsiyasi
Biologiya fanlari doktori darajasini olgan, 1973-yilda professor unvoniga ega bo'lgan.
- 1979–1986Kafedraga rahbarlik
Toshkent davlat universitetida atrof muhit muhofazasi va biofizika kafedrasini boshqargan.
- 1985–1992Fiziologiya instituti rahbari
Fanlar akademiyasining Fiziologiya institutini boshqargan; 1998-yildan shu muassasada bo'lim boshlig'i.
- 1987Akademik
O'zbekiston Fanlar akademiyasiga akademik sifatida saylangan.
- 1992–1997Oliy attestatsiya komissiyasi va Akademiya Prezidiumi
Komissiyani 1992–1995-yillarda boshqargan; 1995–1997-yillarda Fanlar akademiyasi Prezidiumi tarkibida bo'lgan.
- 1996–1998Jurnal va milliy qo'mita
1996-yildan «O'zbekiston biologiya jurnali»ni boshqargan; 1998-yilda YuNESKO huzuridagi «Inson va biosfera» milliy qo'mitasiga rahbar bo'lgan.
- 2020Olamdan o'tgan
85 yoshida, 2020-yil 25-iyun kuni.