Mirzaabdulla Boqiy

Name: Boqiy guldastasi
Author: Mirzaabdulla Boqiy

Rishtonlik shoir, tarjimon va matnshunos, Navoiy hamda Bedil merosining bilimdoni; 1943-yildan O'zbekiston SSR Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi.

Ma'lumot:

Faoliyat:: Yozuvchi, Olim, Shoir
Haqiqiy ismi:: Mirzaabdulla Nasriddinov
Tug'ilgan:: 9 may 1882(84 yosh) ♉ — 4 aprel 1967
Tug'ilgan joy:: Rishton tumani, Farg'ona

Biografiya

Mirzaabdulla Nasriddinov, adabiyotda Boqiy taxallusi bilan tanilgan, 1882-yil 9-mayda Qo'qon uyezdidagi Rishton qishlog'ida (hozirgi Farg'ona viloyati) mulla oilasida tug'ilgan. Taxallusi arabcha «abadiy, boqiy» ma'nosidagi so'zdan olingan.

Dastlab o'z yurtidagi maktabda o'qigan, so'ng Qo'qondagi bir necha madrasada tahsilni davom ettirgan. Shu muhitda Muqimiy, Furqat, Muhayyir, Zavqiy, Nodim Namangoniy kabi davr shoirlari davrasiga kirgan; Muqimiy va Nodim Namangoniy bilan she'riy aloqada bo'lgan.

Sharq mumtoz adabiyotini juda yaxshi bilgani uchun zamondoshlari uni «Navoiyxon» va «Bedilxon» deb ataganlar. O'zbek va fors tillarida g'azallar yozgan, Navoiy g'azallariga muxammaslar bog'lagan, ammo alohida devon tuzmagan: she'rlari keyinchalik to'plamlarga kiritilgan.

1930-yillarda Navoiy asarlarini eski yozuvdan yangi alifboga ko'chirish ishlarida qatnashgan. Alisher Navoiy yubileyi tayyorgarligi chog'ida (1938) yubiley qo'mitasining ilmiy maslahatchisi bo'lgan, 1939-yilda Navoiyning «Tuhfat ul-afkor» qasidasini fors tilidan o'zbek tiliga o'girgan.

1940–1943-yillarda Til, adabiyot va tarix institutida katta maslahatchi bo'lib ishlagan. 1943-yilda O'zbekiston SSR Fanlar akademiyasi tashkil etilganda uning muxbir a'zosi etib saylangan.

Mirzaabdulla Boqiy 1967-yil 4-aprelda Rishtonda vafot etgan va shu yerdagi So'fi Sodiq qabristoniga dafn etilgan. Rishtonda ko'cha, 20-maktab va markaziy kutubxona uning nomini olgan; 2024-yilda Farg'onada «Boqiy guldastasi» to'plami nashr etilgan.

Karyera

O'zbekiston Fanlar akademiyasi
Muxbir a'zo · Toshkent · 1943–1967
Til va adabiyot instituti
Katta maslahatchi · Toshkent · 1940–1943

Hayot yo'li

1882
Rishtonda tug'ilgan
9-mayda Qo'qon uyezdidagi Rishton qishlog'ida mulla oilasida dunyoga kelgan.
Yoshlik
Qo'qon madrasalarida o'qishi
Maktabdan so'ng Qo'qondagi madrasalarda tahsil olgan, Muqimiy, Furqat, Muhayyir va boshqa shoirlar davrasiga qo'shilgan.
1930-yillar
Navoiy asarlarini yangi alifboga ko'chirish
Navoiy matnlarini eski yozuvdan yangi alifboga o'tkazish ishlarida qatnashgan.
1938
Navoiy yubileyi qo'mitasining maslahatchisi
Navoiy yubileyiga tayyorgarlik qo'mitasida ilmiy maslahatchi bo'lgan.
1939
«Tuhfat ul-afkor» tarjimasi
Navoiyning qasidasini fors tilidan o'zbek tiliga o'girgan.
1940–1943
Til, adabiyot va tarix institutida
Institutda katta maslahatchi bo'lib ishlagan.
1943
Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi
Yangi tashkil etilgan O'zbekiston SSR Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi etib saylangan.
1967
Vafoti
4-aprelda Rishtonda vafot etgan, So'fi Sodiq qabristoniga dafn etilgan.

Asarlar

«Tuhfat ul-afkor» tarjimasi (1939)
Tarjima
Alisher Navoiy qasidasining fors tilidan o'zbekchaga o'girilgan nusxasi.
Navoiy g'azallariga muxammaslar
She'riy asarlar
Navoiy g'azallariga bog'langan muxammaslar.
G'azallar
Lirika
O'zbek va fors tillarida yozilgan g'azallar; alohida devon tuzilmagan.
«Boqiy guldastasi» (2024)
To'plam
Farg'onada («Classic» nashriyoti) chop etilgan to'plam; tuzuvchilar O. Barziyev va B. Azizov.

Meros

Boqiy Farg'ona vodiysi mumtoz adabiy muhitining so'nggi vakillaridan biri sifatida Navoiy va Bedil she'riyatini zamondosh olimlarga yetkazgan, Navoiy matnlarini yangi alifboga ko'chirishda qatnashgan. Rishtonda ko'cha, maktab va kutubxona uning nomida.

Davr: XIX asr oxiri – XX asrning o'rtalari, Farg'ona vodiysi

Navoiy yubileyi tayyorgarligi (1938)
«Tuhfat ul-afkor» tarjimasi (1939)
Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi etib saylanishi (1943)