Asosiy qismga o'tish

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Elarslon (Xorazmshoh)

Tarixiy shaxs

Anushteginiylar sulolasidan xorazmshoh (1156–1172); Xurosonda saljuqiylar bilan, Movarounnahrda qorakitoylar bilan kurashgan.

Biografiya

Elarslon xorazmshoh Otsizning o'g'li. Otasi hayotligida (1152) Jand viloyatida noib bo'lgan. Taxtga o'tgach, Sanjarga nomalar va sovg'alar yuborib itoat bildirgan, sulton uni xorazmshoh deb tan olgan. Sanjar vafotidan keyin saljuqiylar taxti uchun kurash kuchaygach, Elarslon Xurosonga e'tibor qaratdi.

1163-yilda u saljuqiy amirlarning eng kuchlisi Muayyid Oy-Aboga qarshi Nishopurga yurdi, uzoq qamaldan natija chiqmagach, sulh tuzib qaytdi, biroq Dehistonni egalladi. 1166-yilda yana yurib, Bistom yaqinida birlashgan saljuqiylar va Otabek Eldegiz qo'shini bilan jang qildi; tomonlar hal qiluvchi g'alabaga erishmadi. Shunga qaramay, 1167-yil may oyida uning qo'shini Bayhaq va Sabzavorni oldi, so'ng Nishopur ham zabt etildi.

1167-yilda xorazmlik qo'shinlar Rayni kesib o'tib, Sova yaqinida sulton Arslonshoh va Eldegiz o'g'li Jahon Pahlavon qo'shinini yengdi, so'ng Eron Ozarbayjoniga kirib, Abhar, Zanjon va Qazvinni egalladi. Bu bosqinlar Xorazmning g'arbdagi ta'sirini kuchaytirdi.

Movarounnahrga ham aralashdi. Qorakitoylarga qaram Samarqand hokimi Jaloliddin Ali Chag'rixon 1158-yilda qarluqlarni tor-mor qilgach, qarluq yetakchisi Lochinbek Xorazmga qochib, yordam so'ragan. Shu yilning iyulida Elarslon ko'p sonli lashkar bilan Samarqand tomon otlanib, Zarafshon bo'yidagi janglarda g'alaba qozondi. 1171-yilda qorakitoylar Amudaryodan o'tib Xorazmga kirganda u to'g'onlarni ochtirib, poytaxt yaqinidagi yo'llarni suvga bostirgan, biroq mag'lub bo'lgan va amir Ayyorbek asir olinib, Samarqandga olib ketilgan. Xorazmshoh Gurganjga qaytib, 1172-yil mart oyida kasallikdan vafot etdi (ziyouz.uz 17 mart, ingliz manbasi 18 mart). Uning ikki o'g'li — Takash va Sultonshoh — keyinchalik taxt uchun kurashgan.

Hayot yo'li

  1. 1152
    Jand noibi

    Otasi tomonidan Jandda hokim qilingan.

  2. 1156
    Taxtga chiqishi

    Sanjar uni xorazmshoh deb tan olgan.

  3. 1158
    Samarqand yurishi

    Zarafshon bo'yidagi janglarda g'alaba qozongan.

  4. 1163–1167
    Xuroson va Eron yurishlari

    Nishopur, Bayhaq, Sabzavor, Abhar, Zanjon va Qazvin egallangan.

  5. 1171
    Qorakitoylar hujumi

    Xorazm chegarasida mag'lub bo'lgan.

  6. 1172
    Vafoti

    Mart oyida Gurganjda vafot etgan.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish