Elarslon (Xorazmshoh)
Anushteginiylar sulolasidan xorazmshoh (1156–1172); Xurosonda saljuqiylar bilan, Movarounnahrda qorakitoylar bilan kurashgan.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Vafot etgan sana:
- 1172
- Otasi:
- Otsiz (Xorazmshoh)
- Farzandlar:
Biografiya
Elarslon xorazmshoh Otsizning o'g'li. Otasi hayotligida (1152) Jand viloyatida noib bo'lgan. Taxtga o'tgach, Sanjarga nomalar va sovg'alar yuborib itoat bildirgan, sulton uni xorazmshoh deb tan olgan. Sanjar vafotidan keyin saljuqiylar taxti uchun kurash kuchaygach, Elarslon Xurosonga e'tibor qaratdi.
1163-yilda u saljuqiy amirlarning eng kuchlisi Muayyid Oy-Aboga qarshi Nishopurga yurdi, uzoq qamaldan natija chiqmagach, sulh tuzib qaytdi, biroq Dehistonni egalladi. 1166-yilda yana yurib, Bistom yaqinida birlashgan saljuqiylar va Otabek Eldegiz qo'shini bilan jang qildi; tomonlar hal qiluvchi g'alabaga erishmadi. Shunga qaramay, 1167-yil may oyida uning qo'shini Bayhaq va Sabzavorni oldi, so'ng Nishopur ham zabt etildi.
1167-yilda xorazmlik qo'shinlar Rayni kesib o'tib, Sova yaqinida sulton Arslonshoh va Eldegiz o'g'li Jahon Pahlavon qo'shinini yengdi, so'ng Eron Ozarbayjoniga kirib, Abhar, Zanjon va Qazvinni egalladi. Bu bosqinlar Xorazmning g'arbdagi ta'sirini kuchaytirdi.
Movarounnahrga ham aralashdi. Qorakitoylarga qaram Samarqand hokimi Jaloliddin Ali Chag'rixon 1158-yilda qarluqlarni tor-mor qilgach, qarluq yetakchisi Lochinbek Xorazmga qochib, yordam so'ragan. Shu yilning iyulida Elarslon ko'p sonli lashkar bilan Samarqand tomon otlanib, Zarafshon bo'yidagi janglarda g'alaba qozondi. 1171-yilda qorakitoylar Amudaryodan o'tib Xorazmga kirganda u to'g'onlarni ochtirib, poytaxt yaqinidagi yo'llarni suvga bostirgan, biroq mag'lub bo'lgan va amir Ayyorbek asir olinib, Samarqandga olib ketilgan. Xorazmshoh Gurganjga qaytib, 1172-yil mart oyida kasallikdan vafot etdi (ziyouz.uz 17 mart, ingliz manbasi 18 mart). Uning ikki o'g'li — Takash va Sultonshoh — keyinchalik taxt uchun kurashgan.
Hayot yo'li
- 1152Jand noibi
Otasi tomonidan Jandda hokim qilingan.
- 1156Taxtga chiqishi
Sanjar uni xorazmshoh deb tan olgan.
- 1158Samarqand yurishi
Zarafshon bo'yidagi janglarda g'alaba qozongan.
- 1163–1167Xuroson va Eron yurishlari
Nishopur, Bayhaq, Sabzavor, Abhar, Zanjon va Qazvin egallangan.
- 1171Qorakitoylar hujumi
Xorazm chegarasida mag'lub bo'lgan.
- 1172Vafoti
Mart oyida Gurganjda vafot etgan.