Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Эларслон (Хоразмшоҳ)

Тарихий шахс

Ануштегинийлар сулоласидан хоразмшоҳ (1156–1172); Хуросонда салжуқийлар билан, Мовароуннаҳрда қоракитойлар билан курашган.

Биография

Эларслон хоразмшоҳ Отсизнинг ўғли. Отаси ҳаётлигида (1152) Жанд вилоятида ноиб бўлган. Тахтга ўтгач, Санжарга номалар ва совғалар юбориб итоат билдирган, султон уни хоразмшоҳ деб тан олган. Санжар вафотидан кейин салжуқийлар тахти учун кураш кучайгач, Эларслон Хуросонга эътибор қаратди.

1163-йилда у салжуқий амирларнинг энг кучлиси Муаййид Ой-Абога қарши Нишопурга юрди, узоқ қамалдан натижа чиқмагач, сулҳ тузиб қайтди, бироқ Деҳистонни эгаллади. 1166-йилда яна юриб, Бистом яқинида бирлашган салжуқийлар ва Отабек Элдегиз қўшини билан жанг қилди; томонлар ҳал қилувчи ғалабага эришмади. Шунга қарамай, 1167-йил май ойида унинг қўшини Байҳақ ва Сабзаворни олди, сўнг Нишопур ҳам забт этилди.

1167-йилда хоразмлик қўшинлар Райни кесиб ўтиб, Сова яқинида султон Арслоншоҳ ва Элдегиз ўғли Жаҳон Паҳлавон қўшинини енгди, сўнг Эрон Озарбайжонига кириб, Абҳар, Занжон ва Қазвинни эгаллади. Бу босқинлар Хоразмнинг ғарбдаги таъсирини кучайтирди.

Мовароуннаҳрга ҳам аралашди. Қоракитойларга қарам Самарқанд ҳокими Жалолиддин Али Чағрихон 1158-йилда қарлуқларни тор-мор қилгач, қарлуқ етакчиси Лочинбек Хоразмга қочиб, ёрдам сўраган. Шу йилнинг июлида Эларслон кўп сонли лашкар билан Самарқанд томон отланиб, Зарафшон бўйидаги жангларда ғалаба қозонди. 1171-йилда қоракитойлар Амударёдан ўтиб Хоразмга кирганда у тўғонларни очтириб, пойтахт яқинидаги йўлларни сувга бостирган, бироқ мағлуб бўлган ва амир Айёрбек асир олиниб, Самарқандга олиб кетилган. Хоразмшоҳ Гурганжга қайтиб, 1172-йил март ойида касалликдан вафот этди (ziyouz.uz 17 март, инглиз манбаси 18 март). Унинг икки ўғли — Такаш ва Султоншоҳ — кейинчалик тахт учун курашган.

Ҳаёт йўли

  1. 1152
    Жанд ноиби

    Отаси томонидан Жандда ҳоким қилинган.

  2. 1156
    Тахтга чиқиши

    Санжар уни хоразмшоҳ деб тан олган.

  3. 1158
    Самарқанд юриши

    Зарафшон бўйидаги жангларда ғалаба қозонган.

  4. 1163–1167
    Хуросон ва Эрон юришлари

    Нишопур, Байҳақ, Сабзавор, Абҳар, Занжон ва Қазвин эгалланган.

  5. 1171
    Қоракитойлар ҳужуми

    Хоразм чегарасида мағлуб бўлган.

  6. 1172
    Вафоти

    Март ойида Гурганжда вафот этган.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Эларслон (Хоразмшоҳ) биографияси — Тарихий шахс | Shaxs.uz