Otsiz (Xorazmshoh)
Anushteginiylar sulolasidan xorazmshoh (1127–1156); Sanjarga bir necha bor bo'ysunmay, Xorazmni mustaqil davlat sari yo'naltirgan.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Hayot yillari:
- taxminan 1097 — 30 iyul 1156
- Otasi:
- Qutbiddin Muhammad (Xorazmshoh)
- Farzandlar:
Biografiya
Otsiz Qutbiddin Muhammadning o'g'li va Anushteginiylar sulolasining ikkinchi xorazmshohi. Ziyouz.uz maqolasi uni 1097-yilda tug'ilgan deydi, ingliz tilidagi manbalarda 1098 ko'rsatiladi; shu sababli tug'ilgan yili taxminan olinadi. Otasi vafot etgach (1127) taxtga o'tirgan, saljuqiy sulton Sanjarga vassal bo'lgan.
U Xorazmni mustaqil davlatga aylantirishni xohlagan. Sanjarning ruxsatisiz Jand va Mang'ishloqni egallab, Turkistonning ichki tumanlariga yurish qilgan, 1138-yilda o'zini mustaqil deb e'lon qilgan. Biroq shu yili Hazorasp yaqinida Sanjar qo'shini uni mag'lub etdi. Sanjar uning o'rniga jiyani Sulaymon ibn Muhammadni xorazmshoh qildi, ertasi yili esa Xorazm aholisi Otsizni qaytarib chaqirdi va shahzoda quvib yuborildi.
1141-yil may oyida Otsiz Sanjarga bo'ysunishini bildirib, umrbod sodiq xizmat qilishga qasam ichdi. Sanjar 1141-yil 9-sentabrda Qatvon dashtida qorakitoylardan yengilgach, Otsiz qasamini buzdi: o'sha kuzda Xurosonga yurib Marvni egalladi, keyingi bahorda Nishopurni ham o'ziga bo'ysundirdi, lekin Sanjar uni tez orada haydab chiqardi. Qorakitoylar ham Xorazmga bostirib kirgach, u ularga yillik o'lpon to'lashga rozi bo'lgan (ingliz manbasiga ko'ra).
1143–1144-yillarda Sanjar Xorazmga yana yurib, Otsizni itoatga keltirdi. Biroq Otsiz uchinchi marta bosh ko'tardi va Sanjarning elchisi, shoir Adib Soborni Amudaryoga tashlashni buyurdi. 1147-yil noyabrdan Sanjar yurish boshladi, ikki oylik qamaldan so'ng Hazorasp olindi va Gurganjga yaqinlashdi. 1148-yil iyunda uchrashuvda Otsiz mag'rur turgan bo'lsa-da, bo'ysunishini bildirgach, o'z mavqeida qoldirildi.
1153-yilda Sanjar o'g'uzlar qo'liga asir tushgach, Otsiz sulton va himoyachi sifatida Xurosonga yurishga hozirlandi va Amul shahrini so'radi, ammo rad javobi oldi. 1156-yilda u Nisoda asirlikdan qochgan Sanjarga sadoqatini bildirdi, shu yilning 30-iyulida Habushon (hozirgi Quchon)da 59 yoshida vafot etdi. Ingliz manbasida yoshi 58 deb yozilgan. O'rniga o'g'li Elarslon o'tirdi. Otsiz Kaspiy qirg'oqlaridan Sirdaryoning o'rta oqimigacha cho'zilgan va keyinchalik kuchli bo'lgan Xorazmshohlar davlatining poydevorini qo'ygan hukmdor sifatida eslanadi.
Karyera
- Xorazmshohlar davlatiXorazmshoh · 1127–1156
Hayot yo'li
- 1127Taxtga chiqishi
Otasi o'rniga Xorazm hukmdori bo'lgan.
- 1138Birinchi isyon
Mustaqillik e'lon qilgan, Hazorasp yaqinida mag'lub bo'lgan.
- 1141–1142Xuroson yurishi
Marv va Nishopurni egallagan, so'ng quvilgan.
- 1147–1148Sanjarning uchinchi yurishi
Hazorasp olinib, Otsiz bo'ysunishini bildirgan.
- 1156Vafoti
30-iyulda Habushonda vafot etgan.