Galina Pugachenkova
Arxeolog va san'atshunos, O'zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi; Markaziy Osiyo qadimgi va o'rta asr san'ati va me'morchiligini o'rgangan, Xalchayon qazishmalariga rahbarlik qilgan.
Biografiya
Galina Anatolyevna Pugachenkova 1915-yil 7-fevralda Verniy shahrida (hozirgi Almaty) tug'ilgan. 1932-yilda Toshkentga kelib, O'rta Osiyo sanoat institutining arxitektura bo'limiga o'qishga kirgan va 1937-yilda uni imtiyozli diplom bilan tamomlagan. 1938–1941-yillarda shu yerda aspiranturada o'qigan, 1941-yilda Navoiy davri me'morchiligiga bag'ishlangan nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.
Talabalik yillaridayoq arxeolog Mixail Masson boshchiligidagi ekspeditsiyalarda qatnashgan; keyinchalik Masson uning turmush o'rtog'i bo'lgan. 1942–1960-yillarda O'rta Osiyo davlat universiteti (SAGU) tarix fakultetining arxeologiya kafedrasida dotsent bo'lib ishlagan. 1959-yilda Janubiy Turkmaniston me'morchiligi haqidagi doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan, 1962-yilda professor unvonini olgan.
1946–1961-yillarda Janubiy Turkmaniston arxeologik kompleks ekspeditsiyasining (JTAKE) VII — me'moriy — otryadiga boshchilik qilgan. 1958-yilda Hamza nomidagi San'atshunoslik institutiga o'tib, u yerda san'at va me'morchilik tarixi bo'limini tashkil etgan va 1960–1984-yillarda boshqargan; 1959-yilda esa institut huzurida O'zbekiston san'atshunoslik ekspeditsiyasini tuzib, 1984-yilgacha unga rahbarlik qilgan.
Uning rahbarligidagi ekspeditsiyalar Xalchayon, Dalvarzintepa, Jiga-tepa, Orlat yodgorliklarini qazigan; u shuningdek Afg'onistondagi qazishmalarda (jumladan Zodiyondagi kushon qarorgohida) va Hirot atrofidagi islom yodgorliklarini o'rganishda qatnashgan. Pugachenkova olti tilda 700 dan ortiq ilmiy ish e'lon qilgan. Eng mashhur asarlari — L. I. Rempel bilan birgalikda yozilgan «O'zbekiston san'ati tarixi» (1965), «Xalchayon» (1966), «Kushonlar davri Baqtriyasi san'ati» (1979), «Gandxara san'ati» (1982) va «Temurning me'moriy merosi» (1996).
1968-yilda O'zbekiston Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi, 1984-yilda haqiqiy a'zosi (akademik) etib saylangan; 1986–1989-yillarda O'zSSR Fanlar akademiyasi Ijtimoiy fanlar bo'limining akademik-kotibi bo'lgan, 1983-yildan «Sovet O'zbekistoni» jurnali tahririyati a'zosi edi. 1964-yilda unga O'zbekiston SSRda xizmat ko'rsatgan fan arbobi unvoni berilgan, 1966-yilda Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti, 1992-yilda Beruniy nomidagi Davlat mukofoti bilan taqdirlangan; keyinroq «Do'stlik» (1995) va «Buyuk xizmatlari uchun» (2002) ordenlarini olgan.
Galina Pugachenkova Toshkentda 2007-yil 18-fevralda vafot etgan va Do'mbirobod qabristonida eri Mixail Masson yonida dafn etilgan. Uning shaxsiy ilmiy arxivi — 342 jild hujjat — raqamlashtirilib, maxsus veb-saytda e'lon qilingan.
Ta'lim
- O'rta Osiyo industriya institutiOliygoh · Toshkent · 1932–1941 · Arxitektor (1937); arxitektura fanlari nomzodi (1941)
Karyera
- O'zbekiston Fanlar akademiyasiMuxbir a'zo (1968), akademik (1984) · Toshkent · 1968–2007
- San'atshunoslik institutiSan'at va me'morchilik tarixi bo'limi mudiri · Toshkent · 1958–1984
- O'rta Osiyo davlat universitetiArxeologiya kafedrasi dotsenti · Toshkent · 1942–1960
- Janubiy Turkmaniston arxeologik kompleks ekspeditsiyasi (JTAKE)VII (me'moriy) otryad boshlig'i · 1946–1961
Mukofotlar
«Buyuk xizmatlari uchun» ordeni2002 · O'zbekiston
«Do'stlik» ordeni1995 · O'zbekiston
«Shuhrat» medaliO'zbekiston- O'zbekiston SSR fan arbobi1964 · O'zbekiston SSR
Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti1966 · O'zbekiston SSR
Mehnat Qizil Bayroq ordeni1975 · SSSR
«Mehnat faxriysi» medali1984 · SSSR
Hayot yo'li
- 1932–1941O'rta Osiyo sanoat instituti
Arxitektura bo'limida o'qigan (1937-yilda imtiyozli diplom), so'ng aspiranturani tugatib, nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.
- 1942–1960SAGU arxeologiya kafedrasi
O'rta Osiyo davlat universiteti tarix fakultetida dotsent bo'lib ishlagan.
- 1946–1961JTAKE me'moriy otryadi
Janubiy Turkmaniston arxeologik kompleks ekspeditsiyasining VII otryadiga boshchilik qilgan.
- 1958–1984San'atshunoslik instituti
Hamza nomidagi institutda katta ilmiy xodim, 1960-yildan san'at va me'morchilik tarixi bo'limi mudiri.
- 1959–1984O'zbekiston san'atshunoslik ekspeditsiyasi
Ekspeditsiyani o'zi tashkil etgan va yigirma besh yil davomida boshqargan.
- 1959–1962Doktorlik dissertatsiyasi va professorlik
1959-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan, 1962-yilda professor unvonini olgan.
- 1964Xizmat ko'rsatgan fan arbobi
O'zbekiston SSRda xizmat ko'rsatgan fan arbobi faxriy unvoni berilgan.
- 1966Hamza nomidagi Davlat mukofoti
L. I. Rempel bilan birgalikda «O'zbekiston san'ati tarixi» asari uchun.
- 1968Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi
O'zbekiston Fanlar akademiyasi muxbir a'zosi etib saylangan.
- 1984Akademik
O'zbekiston Fanlar akademiyasining haqiqiy a'zosi etib saylangan.
- 1992Beruniy nomidagi Davlat mukofoti
Fan va texnika sohasidagi Beruniy nomidagi Davlat mukofoti laureati bo'lgan.
- 2007Vafoti
18-fevralda Toshkentda vafot etgan, Do'mbirobod qabristoniga dafn etilgan.
Kitoblar
- «O'zbekistonning ko'zga ko'ringan me'moriy yodgorliklari»1958 · Monografiya
L. I. Rempel bilan birgalikda yozilgan ilk yirik nashrlaridan biri.
- «O'zbekiston san'ati tarixi (qadimgi davrlardan XIX asr o'rtalarigacha)»1965 · Monografiya
L. I. Rempel bilan birgalikda yozilgan; 1966-yilda Hamza nomidagi Davlat mukofotiga sazovor bo'lgan.
- «Xalchayon. Shimoliy Baqtriya badiiy madaniyati masalasiga doir»1966 · Monografiya
Xalchayon qazishmalari natijalari asosida yozilgan kitob.
- «Xalchayon haykaltaroshligi»1971 · Monografiya
Xalchayondan topilgan haykaltaroshlik asarlariga bag'ishlangan.
- «Markaziy Osiyo me'morchiligi. XV asr»1976 · Monografiya
Temuriylar davri me'morchiligining asosiy yo'nalishlari va xususiyatlari.
- «Kushonlar davri Baqtriyasi san'ati»1979 · Monografiya
Kushon davri Baqtriyasining badiiy madaniyati haqida.
- «Gandxara san'ati»1982 · Monografiya
Gandxara san'atining Baqtriya va Parfiya an'analari bilan aloqalari haqida.
- «Temurning me'moriy merosi»1996 · Monografiya
Amir Temur davri me'moriy yodgorliklari haqida kitob.
