Галина Пугаченкова
Археолог ва санъатшунос, Ўзбекистон Фанлар академияси академиги; Марказий Осиё қадимги ва ўрта аср санъати ва меъморчилигини ўрганган, Халчаён қазишмаларига раҳбарлик қилган.
Биография
Галина Анатолевна Пугаченкова 1915-йил 7-февралда Верний шаҳрида (ҳозирги Алматй) туғилган. 1932-йилда Тошкентга келиб, Ўрта Осиё саноат институтининг архитектура бўлимига ўқишга кирган ва 1937-йилда уни имтиёзли диплом билан тамомлаган. 1938–1941-йилларда шу ерда аспирантурада ўқиган, 1941-йилда Навоий даври меъморчилигига бағишланган номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган.
Талабалик йилларидаёқ археолог Михаил Массон бошчилигидаги экспедицияларда қатнашган; кейинчалик Массон унинг турмуш ўртоғи бўлган. 1942–1960-йилларда Ўрта Осиё давлат университети (САГУ) тарих факултетининг археология кафедрасида доцент бўлиб ишлаган. 1959-йилда Жанубий Туркманистон меъморчилиги ҳақидаги докторлик диссертациясини ҳимоя қилган, 1962-йилда профессор унвонини олган.
1946–1961-йилларда Жанубий Туркманистон археологик комплекс экспедициясининг (ЖТАКЕ) VII — меъморий — отрядига бошчилик қилган. 1958-йилда Ҳамза номидаги Санъатшунослик институтига ўтиб, у ерда санъат ва меъморчилик тарихи бўлимини ташкил этган ва 1960–1984-йилларда бошқарган; 1959-йилда эса институт ҳузурида Ўзбекистон санъатшунослик экспедициясини тузиб, 1984-йилгача унга раҳбарлик қилган.
Унинг раҳбарлигидаги экспедициялар Халчаён, Далварзинтепа, Жига-тепа, Орлат ёдгорликларини қазиган; у шунингдек Афғонистондаги қазишмаларда (жумладан Зодиёндаги кушон қароргоҳида) ва Ҳирот атрофидаги ислом ёдгорликларини ўрганишда қатнашган. Пугаченкова олти тилда 700 дан ортиқ илмий иш эълон қилган. Энг машҳур асарлари — Л. И. Ремпел билан биргаликда ёзилган «Ўзбекистон санъати тарихи» (1965), «Халчаён» (1966), «Кушонлар даври Бақтрияси санъати» (1979), «Гандхара санъати» (1982) ва «Темурнинг меъморий мероси» (1996).
1968-йилда Ўзбекистон Фанлар академиясининг мухбир аъзоси, 1984-йилда ҳақиқий аъзоси (академик) этиб сайланган; 1986–1989-йилларда ЎзССР Фанлар академияси Ижтимоий фанлар бўлимининг академик-котиби бўлган, 1983-йилдан «Совет Ўзбекистони» журнали таҳририяти аъзоси эди. 1964-йилда унга Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган фан арбоби унвони берилган, 1966-йилда Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти, 1992-йилда Беруний номидаги Давлат мукофоти билан тақдирланган; кейинроқ «Дўстлик» (1995) ва «Буюк хизматлари учун» (2002) орденларини олган.
Галина Пугаченкова Тошкентда 2007-йил 18-февралда вафот этган ва Дўмбиробод қабристонида эри Михаил Массон ёнида дафн этилган. Унинг шахсий илмий архиви — 342 жилд ҳужжат — рақамлаштирилиб, махсус веб-сайтда эълон қилинган.
Таълим
- Ўрта Осиё индустрия институтиОлийгоҳ · Тошкент · 1932–1941 · Архитектор (1937); архитектура фанлари номзоди (1941)
Карьера
- Ўзбекистон Фанлар академиясиМухбир аъзо (1968), академик (1984) · Тошкент · 1968–2007
- Санъатшунослик институтиСанъат ва меъморчилик тарихи бўлими мудири · Тошкент · 1958–1984
- Ўрта Осиё давлат университетиАрхеология кафедраси доценти · Тошкент · 1942–1960
- Жанубий Туркманистон археологик комплекс экспедицияси (ЖТАКЕ)VII (меъморий) отряд бошлиғи · 1946–1961
Мукофотлар
«Буюк хизматлари учун» ордени2002 · Ўзбекистон
«Дўстлик» ордени1995 · Ўзбекистон
«Шуҳрат» медалиЎзбекистон- Ўзбекистон ССР фан арбоби1964 · Ўзбекистон ССР
Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти1966 · Ўзбекистон ССР
Меҳнат Қизил Байроқ ордени1975 · СССР
«Меҳнат фахрийси» медали1984 · СССР
Ҳаёт йўли
- 1932–1941Ўрта Осиё саноат институти
Архитектура бўлимида ўқиган (1937-йилда имтиёзли диплом), сўнг аспирантурани тугатиб, номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган.
- 1942–1960САГУ археология кафедраси
Ўрта Осиё давлат университети тарих факултетида доцент бўлиб ишлаган.
- 1946–1961ЖТАКЕ меъморий отряди
Жанубий Туркманистон археологик комплекс экспедициясининг VII отрядига бошчилик қилган.
- 1958–1984Санъатшунослик институти
Ҳамза номидаги институтда катта илмий ходим, 1960-йилдан санъат ва меъморчилик тарихи бўлими мудири.
- 1959–1984Ўзбекистон санъатшунослик экспедицияси
Экспедицияни ўзи ташкил этган ва йигирма беш йил давомида бошқарган.
- 1959–1962Докторлик диссертацияси ва профессорлик
1959-йилда докторлик диссертациясини ҳимоя қилган, 1962-йилда профессор унвонини олган.
- 1964Хизмат кўрсатган фан арбоби
Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган фан арбоби фахрий унвони берилган.
- 1966Ҳамза номидаги Давлат мукофоти
Л. И. Ремпел билан биргаликда «Ўзбекистон санъати тарихи» асари учун.
- 1968Фанлар академиясининг мухбир аъзоси
Ўзбекистон Фанлар академияси мухбир аъзоси этиб сайланган.
- 1984Академик
Ўзбекистон Фанлар академиясининг ҳақиқий аъзоси этиб сайланган.
- 1992Беруний номидаги Давлат мукофоти
Фан ва техника соҳасидаги Беруний номидаги Давлат мукофоти лауреати бўлган.
- 2007Вафоти
18-февралда Тошкентда вафот этган, Дўмбиробод қабристонига дафн этилган.
Китоблар
- «Ўзбекистоннинг кўзга кўринган меъморий ёдгорликлари»1958 · Монография
Л. И. Ремпел билан биргаликда ёзилган илк йирик нашрларидан бири.
- «Ўзбекистон санъати тарихи (қадимги даврлардан XIX аср ўрталаригача)»1965 · Монография
Л. И. Ремпел билан биргаликда ёзилган; 1966-йилда Ҳамза номидаги Давлат мукофотига сазовор бўлган.
- «Халчаён. Шимолий Бақтрия бадиий маданияти масаласига доир»1966 · Монография
Халчаён қазишмалари натижалари асосида ёзилган китоб.
- «Халчаён ҳайкалтарошлиги»1971 · Монография
Халчаёндан топилган ҳайкалтарошлик асарларига бағишланган.
- «Марказий Осиё меъморчилиги. XV аср»1976 · Монография
Темурийлар даври меъморчилигининг асосий йўналишлари ва хусусиятлари.
- «Кушонлар даври Бақтрияси санъати»1979 · Монография
Кушон даври Бақтриясининг бадиий маданияти ҳақида.
- «Гандхара санъати»1982 · Монография
Гандхара санъатининг Бақтрия ва Парфия анъаналари билан алоқалари ҳақида.
- «Темурнинг меъморий мероси»1996 · Монография
Амир Темур даври меъморий ёдгорликлари ҳақида китоб.
