G'anijon Toshmatov
Asakalik sozanda (g'ijjakchi), bastakor va askiyachi, O'zbekiston SSR xalq artisti; «Dutorchi qizlar» ansamblining asoschisi.
- Faoliyat:
- Kompozitor, Musiqachi
- Hayot yillari:
- 1913 — 1994
- Tug'ilgan joy:
- Asaka tumani, Andijon viloyati
- Otasi:
- Toshmat Shomatov
- Farzandlar:
- Muxtor G'aniyevMunisa G'aniyeva
Biografiya
G'anijon Toshmatov — g'ijjak ijrochisi, bastakor va askiya ustasi. U 1913-yilda Andijon viloyatining Asaka tumanida, sozandalar oilasida tug'ilgan va 1994-yilda Toshkentda vafot etgan.
Otasi Toshmat sozanda bo'lgan; cholg'u ijrosini otasi, aka-ukalari Karimsher, Abdullajon va Muhammadalidan, keyinroq S. Siddiqovdan o'rgangan. Kompozitsiyadan To'xtasin Jalilovdan saboq olgan, 1947–1949-yillarda O'zbekiston konservatoriyasining tayyorlov kursida o'qigan.
Faoliyatini Asaka san'at to'garagida boshlagan; 1932–1934-yillarda Andijon teatrida, 1935-yildan Farg'ona musiqali drama teatrlarida sozanda va musiqa rahbari bo'lgan. Birinchi kuylarini shu yerda — «Layli va Majnun», «Farhod va Shirin» spektakllari uchun yozgan. 1939-yilda Katta Farg'ona kanali qurilishida uning xalq cholg'ulari ansambli quruvchilar oldida chiqish qilgan.
Urush yillarida Toshkentdagi Muqimiy teatrida va O'zbek radiosining xalq cholg'ulari orkestrida sozanda hamda konsertmeyster bo'lgan; 1949–1953-yillarda shu orkestrga rahbarlik qilgan. 1949-yilda «Dutorchi qizlar» ansamblini tuzib, unga badiiy rahbar bo'lgan; ansambl vafotidan keyin uning nomi bilan atalgan. 1967-yilda radioda uyg'ur ansamblini, 1978–1979-yillarda o'zbek xalq etnografik ansamblini tashkil etdi, 1987–1988-yillarda «Maqom» ansambliga badiiy rahbarlik qildi.
Unutilgan qo'shiq, yalla va laparlarni qayta tikladi, uyg'ur 12 muqomini tiklashda qatnashdi. B. Zeydman bilan «Qari qiz» musiqali dramasini (1965, libretto T. Tula) yaratdi. Taxminan 400 asar, jumladan uch qismli «Andijon sanami» vokal-raqs syuitasi uning qalamiga mansub. 1930-yillardan askiya janrining ustalari qatorida bo'lib, uni ommalashtirishga hissa qo'shgan.
O'zbekiston SSR xalq artisti unvoniga sazovor bo'lgan.
Ta'lim
- O'zbekiston davlat konservatoriyasiOliygoh · 1947–1949
Karyera
- O'zbekiston radiosiXalq cholg'ulari orkestri sozandasi va rahbari · Toshkent · 1949–1953
- Andijon musiqali drama teatriSozanda, musiqa rahbari · Andijon · 1932–1934
Mukofotlar
O'zbekiston SSR xalq artistiO'zbekiston SSR
Hayot yo'li
- 1932–1934Andijon teatri
Sozanda va musiqa rahbari.
- 1935Farg'ona teatrlari
Musiqali drama teatrlarida sozanda; birinchi kuylarini yozgan.
- 1939Katta Farg'ona kanali
Qurilish ishtirokchilari oldida xalq cholg'ulari ansambli bilan chiqqan.
- 1949«Dutorchi qizlar»
Ansamblni tuzib, badiiy rahbarlik qilgan.
- 1949–1953O'zbek radiosi
Xalq cholg'ulari orkestri rahbari.
- 1965«Qari qiz»
B. Zeydman bilan musiqali drama yaratgan.
Asarlar
- «Qari qiz» (1965)Musiqali drama
- «Andijon sanami»Vokal-raqs syuita