Ғанижон Тошматов
Асакалик созанда (ғижжакчи), бастакор ва аскиячи, Ўзбекистон ССР халқ артисти; «Дуторчи қизлар» ансамблининг асосчиси.
- Фаолият:
- Композитор, Мусиқачи
- Ҳаёт йиллари:
- 1913 — 1994
- Туғилган жой:
- Асака тумани, Андижон
- Отаси:
- Тошмат Шоматов
- Фарзандлар:
- Мухтор ҒаниевМуниса Ғаниева
Биография
Ғанижон Тошматов — ғижжак ижрочиси, бастакор ва аския устаси. У 1913-йилда Андижон вилоятининг Асака туманида, созандалар оиласида туғилган ва 1994-йилда Тошкентда вафот этган.
Отаси Тошмат созанда бўлган; чолғу ижросини отаси, ака-укалари Каримшер, Абдуллажон ва Муҳаммадалидан, кейинроқ С. Сиддиқовдан ўрганган. Композициядан Тўхтасин Жалиловдан сабоқ олган, 1947–1949-йилларда Ўзбекистон консерваториясининг тайёрлов курсида ўқиган.
Фаолиятини Асака санъат тўгарагида бошлаган; 1932–1934-йилларда Андижон театрида, 1935-йилдан Фарғона мусиқали драма театрларида созанда ва мусиқа раҳбари бўлган. Биринчи куйларини шу ерда — «Лайли ва Мажнун», «Фарҳод ва Ширин» спектакллари учун ёзган. 1939-йилда Катта Фарғона канали қурилишида унинг халқ чолғулари ансамбли қурувчилар олдида чиқиш қилган.
Уруш йилларида Тошкентдаги Муқимий театрида ва Ўзбек радиосининг халқ чолғулари оркестрида созанда ҳамда концертмейстер бўлган; 1949–1953-йилларда шу оркестрга раҳбарлик қилган. 1949-йилда «Дуторчи қизлар» ансамблини тузиб, унга бадиий раҳбар бўлган; ансамбл вафотидан кейин унинг номи билан аталган. 1967-йилда радиода уйғур ансамблини, 1978–1979-йилларда ўзбек халқ этнографик ансамблини ташкил этди, 1987–1988-йилларда «Мақом» ансамблига бадиий раҳбарлик қилди.
Унутилган қўшиқ, ялла ва лапарларни қайта тиклади, уйғур 12 муқомини тиклашда қатнашди. Б. Зейдман билан «Қари қиз» мусиқали драмасини (1965, либретто Т. Тула) яратди. Тахминан 400 асар, жумладан уч қисмли «Андижон санами» вокал-рақс сюитаси унинг қаламига мансуб. 1930-йиллардан аския жанрининг усталари қаторида бўлиб, уни оммалаштиришга ҳисса қўшган.
Ўзбекистон ССР халқ артисти унвонига сазовор бўлган.
Таълим
- Ўзбекистон давлат консерваториясиОлийгоҳ · 1947–1949
Карьера
- Ўзбекистон радиосиХалқ чолғулари оркестри созандаси ва раҳбари · Тошкент · 1949–1953
- Андижон мусиқали драма театриСозанда, мусиқа раҳбари · Андижон · 1932–1934
Мукофотлар
Ўзбекистон ССР халқ артистиЎзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1932–1934Андижон театри
Созанда ва мусиқа раҳбари.
- 1935Фарғона театрлари
Мусиқали драма театрларида созанда; биринчи куйларини ёзган.
- 1939Катта Фарғона канали
Қурилиш иштирокчилари олдида халқ чолғулари ансамбли билан чиққан.
- 1949«Дуторчи қизлар»
Ансамблни тузиб, бадиий раҳбарлик қилган.
- 1949–1953Ўзбек радиоси
Халқ чолғулари оркестри раҳбари.
- 1965«Қари қиз»
Б. Зейдман билан мусиқали драма яратган.
Асарлар
- «Қари қиз» (1965)Мусиқали драма
- «Андижон санами»Вокал-рақс сюита