
O'zbek folklorshunosligining asoschisi, filologiya fanlari doktori, professor; bahshilardan dostonlar yozib olgan, Navoiy adabiyot muzeyining birinchi direktori.
Biografiya
Hodi Zarif (Hodi Tillayevich Zarifov) o'zbek folklorshunosligining asoschisi, xalq og'zaki ijodi namunalarini to'plovchi olim. U Toshkentda 1900-yil 20-martda tug'ilgan (O'zbek milliy ensiklopediyasiga tayangan manbalarda tug'ilgan yili 1905 deb berilgan). Dastlabki ta'limni eski va yangi usuldagi maktablarda oldi, 1923–1926-yillarda Boku o'qituvchilar seminariyasida tahsil ko'rdi. 1965-yilda filologiya fanlari doktori, 1967-yilda professor bo'ldi.
Mehnat faoliyatini 1926–1930-yillarda O'zbekistonning ma'orif va madaniyat muassasalarida o'tkazdi. 1930–1931-yillarda ilmiy xodim sifatida Moskvadagi sobiq Ittifoq xalqlari markaziy muzeyida ishladi, 1931–1934-yillarda esa etnografiya shu'basini boshqardi (O'zbekiston Madaniy qurilish ilmiy-tadqiqot instituti). Keyin O'zbekiston Fanlar akademiyasining Til va adabiyot institutiga o'tib, folklor bo'limini boshqardi, 1944–1948-yillarda institut direktori, so'ngra direktor o'rinbosari lavozimida ishladi. 1939–1956-yillarda birinchi bo'lib Navoiy ko'rgazmasiga (Navoiy nomidagi adabiyot muzeyi) rahbarlik qildi, 1957–1972-yillarda Navoiy ijodini o'rganish qo'mitasida ilmiy kotib bo'ldi.
Olim xalq bahshilarining og'zidan mashhur dostonlardan «Ravshan» va «Yodgor»ni, «Rustamxon» hamda «Ochildov»ni, «Yusuf bilan Ahmad»ni qog'ozga tushirdi. Shuningdek ertak, qo'shiq va maqollarni, dialektologiya hamda etnografiyaga doir materiallarni, tarixiy hujjatlarni yig'di. Ilmiy maqolalarida bahshilar ijodini yoritgan: Ergash Jumanbulbul o'g'li va Fozil Yo'ldosh o'g'li, Nurmon Abduvoy o'g'li hamda Abdulla Nurali o'g'li, undan tashqari Xolyor Abdukarim o'g'li, Ahmad bahshi Matnazar o'g'li, Bola bahshi shular jumlasidandir.
Uning tadqiqotlari o'zbek eposi, bahshichilik san'ati, xalq shoirlarining epik repertuari hamda folklorshunoslikning rivojlanish yo'llariga qaratilgan; shu asosda o'z ilmiy maktabini shakllantirdi. V. M. Jirmunskiy bilan birga yozgan «O'zbek xalq qahramonlik eposi» (1947) o'zbek folklorshunosligining asosiy asarlaridan biri sanaladi.
Hodi Zarif 1972-yil 13-yanvarda Toshkentda vafot etdi. 1973-yilda unga vafotidan so'ng Beruniy nomidagi Davlat mukofoti topshirildi. Navoiy nomidagi adabiyot muzeyining o'zbek folklori bo'limida uning yodgorlik byusti turibdi (haykaltarosh A. Shoymurodov, 1984), Toshkentdagi ko'chalardan biri ham uning nomini olgan.
Ta'lim
- Boku dorilmualliminiKollej, texnikum · 1923–1926
Karyera
- Til va adabiyot institutiFolklor bo'limi mudiri, direktor · Toshkent · 1934–1972
- Alisher Navoiy nomidagi Davlat adabiyot muzeyiBirinchi direktor · Toshkent · 1939–1956
Mukofotlar
- O'zbekiston SSR fan arbobi1967 · O'zbekiston SSR
Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti1973, vafotidan keyin · O'zbekiston SSR
Hayot yo'li
- 1900Tug'ilishi
Toshkent, 20-mart (ba'zi manbalarda 1905).
- 1923–1926Boku o'qituvchilar seminariyasi
- 1930–1931Moskvada xalqlar markaziy muzeyi
Ilmiy xodim sifatida ishlagan.
- 1931–1934Etnografiya shu'basi boshlig'i
Madaniy qurilish ilmiy-tadqiqot instituti.
- 1934Til va adabiyot institutining folklor bo'limi
1934–1939, 1956–1965, 1960–1972 yillarda mudir.
- 1939–1956Navoiy ko'rgazmasi (adabiyot muzeyi) birinchi direktori
- 1944–1948Institut direktori
- 1957–1972Navoiy ijodini o'rganish qo'mitasi ilmiy kotibi
- 1965Filologiya fanlari doktori
- 1967Professor; O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi
- 1972Vafoti
Toshkent, 13-yanvar.
- 1973Beruniy nomidagi Davlat mukofoti
Vafotidan keyin.
Asarlari
- «Lug'at ham termin to'plovchilarga qo'llanma» (1934)
- «O'zbek xalq qahramonlik eposi» (1947)
V. M. Jirmunskiy bilan hammualliflikda.
- «Lutfiy va Navoiy» (1948)
- «Folklor va arxeologiya materiallarini qiyosiy o'rganishga doir» (1958)